BOUWMATERIALEN 1 2021-2022
1 Inleiding
1.1 Omschrijving
Onder bouwmaterialen verstaan we dat materiaal waarmee je in staat bent een huis of
dergelijke constructie te bouwen (steen en beton), af te dekken (dakbedekking) en e dichten
(glas). Bovenvermelde materialen zijn slechts basismaterialen en is het gamma in de loop der
tijd grondig uitgebreid.
1.2 Materialisatie
Materialisatie = keuze van materialen
Afhankelijk van:
- Esthetiek
- Prijs
- Politiek
- Klimaat
- Technische eigenschappen
- …
De evolutie van die beschikbare materialen gaan razendsnel, de materiaalkeuze heeft
invloed op:
- Akoestiek
- Textuur
- Lichtweerkaatsing
- Kleuren
- Geur
- Gezondheid
- ….
1.3 Keuze van materialen
Meest evidente onderscheid tussen bouwmaterialen
Primaire bouwmaterialen: Wordt kant-en-klaar in de natuur ‘gevonden’ Voorbeelden:
hout, zand, leem, natuursteen, ... De grondstof is dadelijk een bouwmateriaal
Secundaire bouwmaterialen: Materialen, bestaande uit grondstoffen die een of meerdere
bewerkingen moeten ondergaan alvorens gebruikt te kunnen worden.
Voorbeelden: cement, beton, glas, metalen, bitumen, keramiek, ...
,1.4 Duurzaam Bouwen
“Our Common Future”
In 1987 werd het rapport van de Brundtlandcommissie “Our Common Future” gepubliceerd.
Sindsdien kende het concept duurzame ontwikkeling een steile opmars. Duurzame
ontwikkeling beantwoordt aan de behoeften van vandaag zonder die van de komende
generaties in gedrang te brengen.
Duurzame ontwikkeling houdt rekening met:
- Economie
- Ecologie
- Het sociale
= PPP of 3P’s
Voor bouwmaterialen betekent dit:
- Het materiaalverbruik moet rekening houden met de complete levenscyclus van de
betreffende elementen
- De ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen
- Rationeel gebruik van zowel energie als natuurlijke hulpbronnen
- Gezondheid
- Plaatsgebruik, ...
Margriet is het ecolabel van de Europese Unie. Het is nog niet van toepassing op de
bouwmaterialen.
1.5 Kwaliteitsonderzoek – certificering
1.5.1 WTCB
Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf = onderzoekcentrum
(bouwsystemen, technische installaties) Niet om bouwmateriaal te testen maar de
bouwmethode.
Taak 1: Onderzoeken om zo de meest geschikte materialen te bepalen in specifieke
omstandigheden. NIET om producten op zich te laten testen.
Taak 2: Informeren
TV (Technische voorlichting): Brochures over een specifiek onderwerp. Eens deze teksten zijn
opgesteld worden ze beschouwd als een leidraad voor de goede uitvoering in het
behandelde domein.
,WTCB-contract: het driemaandelijkse blad van het WTCB. Deze publicatie legt de nadruk op
de actualiteit de lopende dossiers en bevat sv’s van technische artikels. (WTCB-dossiers)
Infofiches: korte praktische publicaties over een specifiek onderwerp
Gedetailleerde technische publicaties
De databank “bouwproducten”: is een hulpmiddel dat het WTCB ter beschikking stelt van
het publiek. Door een bepaald product in te voeren, kan je met deze databank de naam en
het adres opzoeken van alle leveranciers in België̈.
1.5.2 Normen en conformiteitsmerken
Normen = Regels, richtlijnen of kwaliteitsbepalingen die verzekering bieden dat de
materialen geschikt zijn voor het gebruik waarvoor ze bestemd zijn.
- NBN: Belgische norm
- EN: Europese norm
- ASTM: American Society for Testing Materials
- DIN: Deutsche Industrie Normen
- BS: Britsich Standard
- NF: Normes Françaises
- ISO: Internationale normen (140 landen)
Het CE-label werd uitgevoerd door de Europese gemeenschap. Deze regelgeving dient om
producten uit verschillende landen of fabrieken te vergelijken.
Ze stellen eisen met betrekking tot:
- Mechanische weerstand en stabiliteit
- Brandveiligheid
- Hygiëne
- Werkveiligheid
- Geluidisolatie
- Energiebesparing en thermische isolatie
- Duurzaamheid
Het CE-merk beschrijft de prestaties van het product en is dus GEEN kwaliteitslabel en stelt
geen eisen met betrekking tot specifieke producteigenschappen
Een product met het BENOR-merk moet voldoen aan Belgische norm en
technische voorschriften (NBN & PTV). Het label heeft betrekking op traditionele
producten.
Deze normen orden opgesteld en in het Staatsblad gepubliceerd door het
Belgisch Instituut van Normalisatie (BIN).
, Het ATG-merk geeft een gunstig oordeel over de toepassingsgeschiktheid van producten.
- Opgesteld voor nieuwe en innoverende producten waarvoor geen norm of PTV
bestaat.
- Wordt gepubliceerd door Butg (Belgische Unie voor de Technische Goedkeuring in de
bouw)
- Merk gebonden
Internationale Organisatie voor Normalisatie ISO is een federatie op wereldniveau. Het is
actief in 140 landen. Het is een niet-regering gebonden organisatie.
Doel: de uitwisseling van goederen en diensten tussen verschillende naties te
vergemakkelijken en de samenwerking op intellectueel, wetenschappelijk, technisch en
economish gebied te verbeteren.
Heeft niets te maken met het product maar wel met de producent.
Het KOMO-label is al 50 jaar het kwaliteitskeurmerk in de bouw. Een KOMO-
kwaliteitsverklaring staat voor onafhankelijk getoetste kwaliteit, op basis van objectieve
maatstaven. Ze voldoen aan het Bouwbesluit, Bouwstoffenbesluit en specifieke kwaliteits-,
prestatie- en veiligheidseisen die de marktpartijen stellen.
1.5.3 Eigenschappen van materialen
Sterkte Onder sterkte
van materialen verstaan we de weerstand tegen breuk. De maximale sterktewaarde van een
materiaal is dus de waarde vlak voor het oment van breken.
- Druksterkte
- Treksterkte
- Buigsterkte
- Schuifsterkte
Vormstabiliteit De
vormstabiliteit van een bouwmateriaal is de eigenschap om in veranderende uitwendige
omstandigheden zijn afmetingen te behouden.
DOORBUIGING
De stijfheid geeft aan in welke mate een materiaal of een constructie buiging kan vertonen.
1 Inleiding
1.1 Omschrijving
Onder bouwmaterialen verstaan we dat materiaal waarmee je in staat bent een huis of
dergelijke constructie te bouwen (steen en beton), af te dekken (dakbedekking) en e dichten
(glas). Bovenvermelde materialen zijn slechts basismaterialen en is het gamma in de loop der
tijd grondig uitgebreid.
1.2 Materialisatie
Materialisatie = keuze van materialen
Afhankelijk van:
- Esthetiek
- Prijs
- Politiek
- Klimaat
- Technische eigenschappen
- …
De evolutie van die beschikbare materialen gaan razendsnel, de materiaalkeuze heeft
invloed op:
- Akoestiek
- Textuur
- Lichtweerkaatsing
- Kleuren
- Geur
- Gezondheid
- ….
1.3 Keuze van materialen
Meest evidente onderscheid tussen bouwmaterialen
Primaire bouwmaterialen: Wordt kant-en-klaar in de natuur ‘gevonden’ Voorbeelden:
hout, zand, leem, natuursteen, ... De grondstof is dadelijk een bouwmateriaal
Secundaire bouwmaterialen: Materialen, bestaande uit grondstoffen die een of meerdere
bewerkingen moeten ondergaan alvorens gebruikt te kunnen worden.
Voorbeelden: cement, beton, glas, metalen, bitumen, keramiek, ...
,1.4 Duurzaam Bouwen
“Our Common Future”
In 1987 werd het rapport van de Brundtlandcommissie “Our Common Future” gepubliceerd.
Sindsdien kende het concept duurzame ontwikkeling een steile opmars. Duurzame
ontwikkeling beantwoordt aan de behoeften van vandaag zonder die van de komende
generaties in gedrang te brengen.
Duurzame ontwikkeling houdt rekening met:
- Economie
- Ecologie
- Het sociale
= PPP of 3P’s
Voor bouwmaterialen betekent dit:
- Het materiaalverbruik moet rekening houden met de complete levenscyclus van de
betreffende elementen
- De ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen
- Rationeel gebruik van zowel energie als natuurlijke hulpbronnen
- Gezondheid
- Plaatsgebruik, ...
Margriet is het ecolabel van de Europese Unie. Het is nog niet van toepassing op de
bouwmaterialen.
1.5 Kwaliteitsonderzoek – certificering
1.5.1 WTCB
Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf = onderzoekcentrum
(bouwsystemen, technische installaties) Niet om bouwmateriaal te testen maar de
bouwmethode.
Taak 1: Onderzoeken om zo de meest geschikte materialen te bepalen in specifieke
omstandigheden. NIET om producten op zich te laten testen.
Taak 2: Informeren
TV (Technische voorlichting): Brochures over een specifiek onderwerp. Eens deze teksten zijn
opgesteld worden ze beschouwd als een leidraad voor de goede uitvoering in het
behandelde domein.
,WTCB-contract: het driemaandelijkse blad van het WTCB. Deze publicatie legt de nadruk op
de actualiteit de lopende dossiers en bevat sv’s van technische artikels. (WTCB-dossiers)
Infofiches: korte praktische publicaties over een specifiek onderwerp
Gedetailleerde technische publicaties
De databank “bouwproducten”: is een hulpmiddel dat het WTCB ter beschikking stelt van
het publiek. Door een bepaald product in te voeren, kan je met deze databank de naam en
het adres opzoeken van alle leveranciers in België̈.
1.5.2 Normen en conformiteitsmerken
Normen = Regels, richtlijnen of kwaliteitsbepalingen die verzekering bieden dat de
materialen geschikt zijn voor het gebruik waarvoor ze bestemd zijn.
- NBN: Belgische norm
- EN: Europese norm
- ASTM: American Society for Testing Materials
- DIN: Deutsche Industrie Normen
- BS: Britsich Standard
- NF: Normes Françaises
- ISO: Internationale normen (140 landen)
Het CE-label werd uitgevoerd door de Europese gemeenschap. Deze regelgeving dient om
producten uit verschillende landen of fabrieken te vergelijken.
Ze stellen eisen met betrekking tot:
- Mechanische weerstand en stabiliteit
- Brandveiligheid
- Hygiëne
- Werkveiligheid
- Geluidisolatie
- Energiebesparing en thermische isolatie
- Duurzaamheid
Het CE-merk beschrijft de prestaties van het product en is dus GEEN kwaliteitslabel en stelt
geen eisen met betrekking tot specifieke producteigenschappen
Een product met het BENOR-merk moet voldoen aan Belgische norm en
technische voorschriften (NBN & PTV). Het label heeft betrekking op traditionele
producten.
Deze normen orden opgesteld en in het Staatsblad gepubliceerd door het
Belgisch Instituut van Normalisatie (BIN).
, Het ATG-merk geeft een gunstig oordeel over de toepassingsgeschiktheid van producten.
- Opgesteld voor nieuwe en innoverende producten waarvoor geen norm of PTV
bestaat.
- Wordt gepubliceerd door Butg (Belgische Unie voor de Technische Goedkeuring in de
bouw)
- Merk gebonden
Internationale Organisatie voor Normalisatie ISO is een federatie op wereldniveau. Het is
actief in 140 landen. Het is een niet-regering gebonden organisatie.
Doel: de uitwisseling van goederen en diensten tussen verschillende naties te
vergemakkelijken en de samenwerking op intellectueel, wetenschappelijk, technisch en
economish gebied te verbeteren.
Heeft niets te maken met het product maar wel met de producent.
Het KOMO-label is al 50 jaar het kwaliteitskeurmerk in de bouw. Een KOMO-
kwaliteitsverklaring staat voor onafhankelijk getoetste kwaliteit, op basis van objectieve
maatstaven. Ze voldoen aan het Bouwbesluit, Bouwstoffenbesluit en specifieke kwaliteits-,
prestatie- en veiligheidseisen die de marktpartijen stellen.
1.5.3 Eigenschappen van materialen
Sterkte Onder sterkte
van materialen verstaan we de weerstand tegen breuk. De maximale sterktewaarde van een
materiaal is dus de waarde vlak voor het oment van breken.
- Druksterkte
- Treksterkte
- Buigsterkte
- Schuifsterkte
Vormstabiliteit De
vormstabiliteit van een bouwmateriaal is de eigenschap om in veranderende uitwendige
omstandigheden zijn afmetingen te behouden.
DOORBUIGING
De stijfheid geeft aan in welke mate een materiaal of een constructie buiging kan vertonen.
