Godsdienst - Hoofdstuk 17
Filter-bubble Het resultaat van een gepersonaliseerde zoekopdracht, waarbij een website-algoritme
selectief bepaalt welke informatie de gebruiker zou willen zien. Zo krijgen gebruikers
geen informatie meer te zien die hun standpunt tegenspreekt.[1]
Relativisme Het idee dat de waarheid van een uitspraak of theorie niet absoluut is, maar
afhankelijk van de waarnemer met zijn specifieke eigenschappen.[1]
Historisch-kritisch Een uitleg van een tekst met als doel deze in zijn eigen historische context te
bijbelonderzoek begrijpen en uit te leggen.[1]
Hoor en wederhoor Journalistiek beginsel. Een journalist die een bewering over een persoon, een groep
of een organisatie wil publiceren, vraagt hen eerst om een reactie en publiceert deze
reactie ook.[1]
PTSS Posttraumatische stressstoornis: een psychische aandoening die iemand na een
traumatische gebeurtenis kan ontwikkelen.[1]
Complottheorieën Een theorie of opvatting dat een bepaalde gebeurtenis, ontwikkeling of toestand op
sociaal, politiek of economisch gebied het resultaat is van een samenzwering.[1]
Staatsgodsdienst De officiële godsdienst van een bepaald land die door de regering wordt
gefaciliteerd.[1]
Palaver Langdurige onderhandeling, die moet eindigen in een consensus: een breed
gedragen overeenstemming. Is er geen consensus, dan gaat het palaver verder. Een
palaver hoeft niet te eindigen in unanimiteit.[1]
Polderen Compromissen sluiten en samenwerken als kernpunt van politiek beleid, kenmerkend
voor de Nederlandse politiek.[1]
Hypothese Een stelling die (nog) niet bewezen is en die dient als uitgangspunt voor een
experiment of onderzoek.[1]
Creationisme De opvatting dat het universum en al het leven dat erin voorkomt is ontstaan door een
bijzondere scheppingsdaad.[1]
Oerknal De theorie die veronderstelt dat 13.8 miljard jaar geleden het heelal ontstond uit een
enorme ontploffing. Tegelijkertijd met de oerknal zouden ruimte en tijd zijn ontstaan.[1]
Intelligent Design Mengvorm van darwinisme en creationisme. Volgens deze theorie zijn bepaalde
karakteristieken van het heelal het werk van een intelligente ontwerper.[1]
Onttovering van de Theorie van de Duitse socioloog Max Weber (1864-1920). Volgens hem is er een
wereld proces van rationalisering gaande, waarbij er bij praktische problemen steeds minder
( Entzauberung der wordt gekeken naar een God en magie en steeds meer naar technische
Welt ) oplossingen.[1]
Zending Het verspreiden van een geloof in een andere cultuur of onder andersdenkenden.[1]
Kerstening Het - vaak massaal - bekeren van niet-christelijke (veelal heidense) volkeren tot het
, christendom.[1]
Paragraaf 1
In discussies wordt soms een mening als feit gepresenteerd, als dit wordt overgenomen
ontstaat er een vooroordeel: een mening op grond van te weinig of onjuiste feitelijke en
verifieerbare kennis.[1]
Men geloofde eerst in een ‘absolute waarheid’ maar later verschoof dit: relativisme.
Postmodernisme = Stroming in de sociale wetenschappen die zich tegen het idee van de
‘grote verhalen’ keerde.
Communis opinio = De gemeenschappelijke mening (publieke opinie).
Paragraaf 2
Meineed = Iemand geeft opzettelijk onder ede een valse verklaring, mondeling of schriftelijk.
Gerechtelijke dwaling = Bewijs wordt veroordeeld bekeken waardoor uitslagen oneerlijk zijn.
Amerikaans nieuwsprogramma met betrouwbaar en genuanceerd nieuws:
⤷ The white team = Achterhaalt de waarheid en verzamelt feiten en achtergronden.
⤷ The red team = Presenteert bevindingen aan collega’s en filtert onjuiste informatie.
Paragraaf 3
Mainstream media = Kranten en nieuwsrubrieken op radio en tv.
Constructietheorie = Men gaat ervan uit dat de waarheid wordt bepaald door sociale
processen en de machtsverhoudingen in een gemeenschap. Het hangt samen met wat
algemeen geaccepteerd is (conventie), menselijke ervaring (geschiedenis) en perceptie.[1]
Shura = Proces in de Islam dat lijkt op palaver (uit Afrika).
Post-truth = circumstances in which objective facts are less influential in shaping public
opinion than appeals to emotion and personal belief.
1795: De scheiding in Nederland tussen kerk en staat ingesteld door de Fransen.
Paragraaf 4
Wetenschap → werkelijkheid verklaren & waarheid achterhalen
Kwantumfysica → Op atomair niveau telt voorspelbaar gedrag niet omdat deeltjes zich op
twee of meer plaatsen tegelijk bevinden en informatie uitwisselen zonder tijdvertraging. De
verschuiving zit in scheiding tussen object of subject → ligt aan invloed van waarnemer.
Lettermetafoor (William Dembski (1960) + intelligent design) = een sonnet van
Shakespeare is zo complex en betekenisvol dat het niet uit toeval had kunnen ontstaan.
Filter-bubble Het resultaat van een gepersonaliseerde zoekopdracht, waarbij een website-algoritme
selectief bepaalt welke informatie de gebruiker zou willen zien. Zo krijgen gebruikers
geen informatie meer te zien die hun standpunt tegenspreekt.[1]
Relativisme Het idee dat de waarheid van een uitspraak of theorie niet absoluut is, maar
afhankelijk van de waarnemer met zijn specifieke eigenschappen.[1]
Historisch-kritisch Een uitleg van een tekst met als doel deze in zijn eigen historische context te
bijbelonderzoek begrijpen en uit te leggen.[1]
Hoor en wederhoor Journalistiek beginsel. Een journalist die een bewering over een persoon, een groep
of een organisatie wil publiceren, vraagt hen eerst om een reactie en publiceert deze
reactie ook.[1]
PTSS Posttraumatische stressstoornis: een psychische aandoening die iemand na een
traumatische gebeurtenis kan ontwikkelen.[1]
Complottheorieën Een theorie of opvatting dat een bepaalde gebeurtenis, ontwikkeling of toestand op
sociaal, politiek of economisch gebied het resultaat is van een samenzwering.[1]
Staatsgodsdienst De officiële godsdienst van een bepaald land die door de regering wordt
gefaciliteerd.[1]
Palaver Langdurige onderhandeling, die moet eindigen in een consensus: een breed
gedragen overeenstemming. Is er geen consensus, dan gaat het palaver verder. Een
palaver hoeft niet te eindigen in unanimiteit.[1]
Polderen Compromissen sluiten en samenwerken als kernpunt van politiek beleid, kenmerkend
voor de Nederlandse politiek.[1]
Hypothese Een stelling die (nog) niet bewezen is en die dient als uitgangspunt voor een
experiment of onderzoek.[1]
Creationisme De opvatting dat het universum en al het leven dat erin voorkomt is ontstaan door een
bijzondere scheppingsdaad.[1]
Oerknal De theorie die veronderstelt dat 13.8 miljard jaar geleden het heelal ontstond uit een
enorme ontploffing. Tegelijkertijd met de oerknal zouden ruimte en tijd zijn ontstaan.[1]
Intelligent Design Mengvorm van darwinisme en creationisme. Volgens deze theorie zijn bepaalde
karakteristieken van het heelal het werk van een intelligente ontwerper.[1]
Onttovering van de Theorie van de Duitse socioloog Max Weber (1864-1920). Volgens hem is er een
wereld proces van rationalisering gaande, waarbij er bij praktische problemen steeds minder
( Entzauberung der wordt gekeken naar een God en magie en steeds meer naar technische
Welt ) oplossingen.[1]
Zending Het verspreiden van een geloof in een andere cultuur of onder andersdenkenden.[1]
Kerstening Het - vaak massaal - bekeren van niet-christelijke (veelal heidense) volkeren tot het
, christendom.[1]
Paragraaf 1
In discussies wordt soms een mening als feit gepresenteerd, als dit wordt overgenomen
ontstaat er een vooroordeel: een mening op grond van te weinig of onjuiste feitelijke en
verifieerbare kennis.[1]
Men geloofde eerst in een ‘absolute waarheid’ maar later verschoof dit: relativisme.
Postmodernisme = Stroming in de sociale wetenschappen die zich tegen het idee van de
‘grote verhalen’ keerde.
Communis opinio = De gemeenschappelijke mening (publieke opinie).
Paragraaf 2
Meineed = Iemand geeft opzettelijk onder ede een valse verklaring, mondeling of schriftelijk.
Gerechtelijke dwaling = Bewijs wordt veroordeeld bekeken waardoor uitslagen oneerlijk zijn.
Amerikaans nieuwsprogramma met betrouwbaar en genuanceerd nieuws:
⤷ The white team = Achterhaalt de waarheid en verzamelt feiten en achtergronden.
⤷ The red team = Presenteert bevindingen aan collega’s en filtert onjuiste informatie.
Paragraaf 3
Mainstream media = Kranten en nieuwsrubrieken op radio en tv.
Constructietheorie = Men gaat ervan uit dat de waarheid wordt bepaald door sociale
processen en de machtsverhoudingen in een gemeenschap. Het hangt samen met wat
algemeen geaccepteerd is (conventie), menselijke ervaring (geschiedenis) en perceptie.[1]
Shura = Proces in de Islam dat lijkt op palaver (uit Afrika).
Post-truth = circumstances in which objective facts are less influential in shaping public
opinion than appeals to emotion and personal belief.
1795: De scheiding in Nederland tussen kerk en staat ingesteld door de Fransen.
Paragraaf 4
Wetenschap → werkelijkheid verklaren & waarheid achterhalen
Kwantumfysica → Op atomair niveau telt voorspelbaar gedrag niet omdat deeltjes zich op
twee of meer plaatsen tegelijk bevinden en informatie uitwisselen zonder tijdvertraging. De
verschuiving zit in scheiding tussen object of subject → ligt aan invloed van waarnemer.
Lettermetafoor (William Dembski (1960) + intelligent design) = een sonnet van
Shakespeare is zo complex en betekenisvol dat het niet uit toeval had kunnen ontstaan.
