Samenvatting Alle hoorcolleges, interactieve colleges en werkgroepen van week 3

Week 3 Gynaecologie

Maandag 18/11 HC Gynaecologische oncologie
Gynaecologische tumoren is ongeveer 12,5% van alle tumoren bij v. classificatie volgens FIGO. Stagering:
klinisch of chirurgisch.

Vulvacarcinoom
 Incidentie 387 per jaar in NL. Oudere leeftijd.
 Klachten: puritus (jeuk), branderigheid, zwelling, pijn (laat), pt delay 10 mnd, doctor delay 3 mnd
 Onderzoek: biopsie (stransbiopt 1e keus, evt excisie), cervixcytologie
 AO: X-thorax, echo liezen, (evt CT-scan of MRI)
 Eerste station van lymfekliermetastasen is de lies. Ze kunnen ook doorgroeien in de huid en daar
voor open wonden zorgen.

Therapie: Specifieke complicaties
 Primair chirurgisch: lokale radicale excisie  Chirurgie: gestoorde wondgenezing,
+ SNP of + liesklierdissectie bdz (als de mictieproblemen, seksualiteit, problemen
tumor > 4cm, multifocale tumor, geen met zitten, lymfoedeem
schildwachtklier opgekomen)  Radiotherapie: KT -> nattende dermatitis,
 Radiotherapie, soms gecombineerd met LT -> verlittekening
chemotherapie

Cervixcarcinoom
 Incidentie: 759 nieuwe pt per jaar in NL
 Sterfte: 215 pt per jaar in NL
 HPV-gerelateerd (type 16,18 (belangrijkste circa 70%))
 55% van de pt is jonger dan 50 jr.
Wereldwijd is het een groot probleem: jaarlijks krijgen ruim 500.000 vrouwen te horen dat ze
baarmoederhalskanker hebben. In de wereld overlijdt er iedere 2 min en in Europa elke 20 min een v
aan baarmoederhalskanker.

Ontstaan: via het HPV. Er ontstaat
dysplasie. Afhankelijk van de
uitrijping van deze cellen wordt het
stadium CIN1, 2 of 3.

Lymfeklier metastasering:
parametrium, fossa obturatorius,
langs iliacale vaten, para-aortaal

,Symptomen:
 Symptomen lage stadia: abnormaal bloedverlies, fluorklachten, contactbloedingen
 Symptomen hoge stadia: symptomen lage stadia, mictie/deficatieklachten, pijn in de
rug/flank/onderbuik/been, lymfoedeem
Diagnose:
 Afwijkende uitstrijk/portio; colposcopie; biopt voor pathologie
 Onderzoek in narcose bij hoog stadium (klinisch stadium) - cystoscopie
 Disseminatie onderzoek: lab, X-thorax, MRI (PET)

Therapie:
Operatie Radiotherapie/chemoradiatie
Conisatie (laagste stadium) Chemoradiatie
Thrachelectomie (baarmoedersparend) Radiotherapie + hyperthermie
Radicale hysterectomie + pelviene Image Modulated Radiotherapy (IMRT)
lymfadenectoie Brachytherapie (MRI-geleid)
Excenteratie (bij recidief) Neo-adjuvante chemotherapie

Laag stadium Hoog stadium
 FIGO-stadium IA-2, IBI, kleine IIA  FIGO-stadium IB2, bulky 2A en 2B – IVA
o Beperkt tot de cervix en kleiner  Therapie:
dan 4 cm o Standaard = chemotherapie
o Beperkt tot de proximale vagina (relatief lage dosering
 Therapie o Optioneel
o Standaard = radicale  Radiotherapie +
hysterectomie + pelviene hyperthermie
lymfadenectomie bdz  Neo-adjuvante
o Optioneel chemotherapie
 Trachelectomie +  Alleen radiotherapie
laparoscopische pelviene  Palliatieve therapie
lymfadenectomie
(tumoren <2cm en Chemoradiatie:
kinderwens)  Sinds 2000 standaardbehandeling
 Radiotherapie of  Stadium IB-2 > 4cm en hoger
chemotherapie  Radiotherapie dagelijks gedurende 6 wk
o 2x24 uur brachytherapie
Adjuvante therapie na primaire chirurgie: (inwendige bestraling)
 Indicatie: krappe snijranden, ingroei  Chemotherapie 1x per week cisplatin (in
parametrium, positieve lymfeklieren dagbehandeling)
 Therapie adjuvant: standaard = o Chemotherapie werkt als
radiotherapie; optioneel chemotherapie ‘sensibilisator’
(bij prognostische ongunstige therapie)
Complicaties chemoradiatie:
Complicaties chirurgie cervixcarcinoom: radiatie-enteritis/proctitis, mictiestoornissen,
mictiestoornissen, deficatiestoornissen, stenosering en fibrosering vagina (seksualiteit),
lymfoedeem (10%), hormonale stoornissen, fistelvorming, ovariële dysfunctie.
algemene chirurgische complicaties.

, Ovariumcarcinoom
Incidentie: 1325 per jaar in NL. 10-15% is erfelijk, geassocieerd met de BRCA-1 en 2 genmutaties.
Classificatie ovariumtumoren
 Epitheliale tumoren (80%) - carcinomen (inclusief extraovarieel en tuba), borderline tumoren
 Niet-epitheliale tumoren (20%) - seks cord-stroma tumoren, kiemceltumoren, metastasen

Epitheliale tumoren
 Ontstaan uit coeloomepitheel (ovarium, tuba, peritoneum)
 ‘Silent killer’ - pas laat klachten, 70% reeds stadium III of hoger
 Klachten:
o Laag stadium: vaak geen klachten, toeval solitaire cyste
o Hoog stadium: bolle buik, ascites
Intraperitoneale verspreiding – de ziekte verspreidt zich door de buik en je krijgt een peritonitis
carcinomatosa

Therapie (epitheliale ovariumcarcinoom): vaak een combinatie van chirurgie met chemotherapie
 Chirurgie: debulking laparotomie, stadiëring laparotomie/scopie
 Interval debulking (na neo-adjuvante chemotherapie)
 Systeemtherapie: platinum en paclitaxel (chemotherapie), (bevacizumab), (PARP-inhibitors)

Stadiëringsoperatie ovariumcarcinoom Debulkingsoperatie ovariumcarcinoom
Indicatie: verdenking LAAG-stadium ovariumcarcinoom  Doel reduceren van de tumorload
CAVE ‘upstaging’ in 20% van de pt  Complete debulking – geen
macroscopische tumorrest
Spoelvocht  Optimale debulking - <1 cm3
Uterus + adnex-extirpatie tumorrest
Omentectomie  Incomplete debulking – tumorrest
Lymfadenectomie ileacaal bdz >1cm3
Lymfadenectoie para-aortaal  Interval debulking – na 3 kuren
Biopten blaaskoepel, Douglas, paracolisch, diafragma chemotherapie

Chemotherapie:
 Carboplatine + paclitaxel (iv) - 6 kuren (6x3 wk), ipc in dagbehandeling
 Intra-peritoneale chemotherapie: 6x deels iv en deels ip na primaire debulking; hypertherme
intraperitoneale chemotherapie (HIPEC) bij intervaldebulking
 Follow-up: standaard ipc zonder laboratorium tumormarker (Ca-125). Tumormarker leidt niet
tot een betere overleving, zorgt wel voor meer onrust bij de pt. Marker is ook niet bij alle
tumoren verhoogd. Iedereen heeft de stof in zijn lichaam.
 Bij recidief > 6 mnd – platinum + gemcitabine + PARP-inhibitor

Vaginacarcinoom Zeldzame tumor: 2% van alle gynaecologische tumoren. 64 pt per jaar in NL.
Behandeling: primaire radiotherapie, evt chemoradiatie, evt chirurgie


Familiaire gynaecologische tumoren