Beroepsethiek
! Op examen: zeggen waarom je die keuze maakt!
Les: Praktisch ethisch model
Sociaal werk bevindt zich op snijpunt van
• Macro (samenleving): welk beleid wordt er gevoerd en hoe wordt het toegepast… -> politiek
project, publieke opinie…
• Meso (organisatie): huisregels, protocol, eigen ideologie
• Micro (individu): sociale context, hulpvraag, zelfbeeld…
Sociaal werk is normatief ( geen neutrale job, voortdurend morele knopen doorhakken en
objectiviteit is onwenselijk/onmogelijk
Sociaal werk is geënt op:
- Feiten: oriëntatie in breedte (wie zijn belanghebbende actoren en wat zijn hun belangen) stap 2
- Normen: oriëntatie in hoogte (wetgeving, protocollen, huisregels) stap 3
- Waarden: oriëntatie in diepte (grondwaarden die in de zorg gebruikt worden) stap 4
Beroepsethiek bevindt zich in het spanningsveld tussen mijn eigen waarden, de grondwaarden van
de sociale sector, wetgeving, protocollen, … (wat wil ik doen, wat kan ik doen en wat mag ik doen)
Deontologie: ethiek in de zorg
Zorgrelatie als uitgangspunt
- Asymmetrische relatie (macht is niet gelijk verdeeld, SW heeft meer macht)
- Structureel van aard (= verandert niet)
- Handelen op basis van gelijkwaardigheid
Ethisch perspectief:
- Professionele en persoonlijke visies
- Dynamiek en dialoog (je gaat erover in dialoog met je collega’s)
- Morele keuze
Oké om niet dezelfde visie te hebben als collega’s maar moet moreel verantwoord zijn.
Morele intuïtie = spontaan aanvoelen van normen en waarden, moet je beargumenteren met
etnische reflectie!
Ethische reflectie = proces van verhelderen en verdiepen
Voortdurende wisselwerking tussen beide
1
Yola Van Assche 2020 - 2021
, Enkele paradigma’s
1. Traditioneel: medisch en religieus paradigma
Zorgverlener is de expert die weet wat goed is
Kerk doet aan liefdadigheid, maar zorgontvanger wordt bekeken als hulpbehoevende en
komt in situatie van Paternalisme (ik beslis alles voor jou want ik weet het beter)
- Klemtoon op zorgverlener
2. Modern: emancipatorisch paradigma
Klemtoon op autonomie
Advies geven aan zorgontvanger en keuze bij hem laten -> zorgt voor probleem van
keuzebekwaamheid (zijn ze wel bekwaam om keuze te maken?)
Zorgverleners worden “uitvoerders van wensen” : zorgverleners moeten doen wat
zorgontvangers vragen
- Klemtoon op zorgontvanger
3. Modern: maatschappelijk paradigma
Meer belang voor rol van samenleving en “naastbetrokkenen”
Inclusie: nadruk op burgerschap en hun betrokkenheid
Toename van regels en dus complexiteit van zorgverlening
- Klemtoon op zorgontvanger
4. Relationeel: relationeel paradigma
Synthese van pluspunten van paradigma’s
Nadruk niet meer op zorgverlener of ontvanger, maar op relatie!
Gezamenlijke verantwoordelijkheid!
Grondwaarden van de zorgverlening
Grondwaarden zijn niet = jouw persoonlijke waarden. Gebruik maken van 9 grondwaarden en niet
van jouw eigen uitleg van deze waarden
2
Yola Van Assche 2020 - 2021
! Op examen: zeggen waarom je die keuze maakt!
Les: Praktisch ethisch model
Sociaal werk bevindt zich op snijpunt van
• Macro (samenleving): welk beleid wordt er gevoerd en hoe wordt het toegepast… -> politiek
project, publieke opinie…
• Meso (organisatie): huisregels, protocol, eigen ideologie
• Micro (individu): sociale context, hulpvraag, zelfbeeld…
Sociaal werk is normatief ( geen neutrale job, voortdurend morele knopen doorhakken en
objectiviteit is onwenselijk/onmogelijk
Sociaal werk is geënt op:
- Feiten: oriëntatie in breedte (wie zijn belanghebbende actoren en wat zijn hun belangen) stap 2
- Normen: oriëntatie in hoogte (wetgeving, protocollen, huisregels) stap 3
- Waarden: oriëntatie in diepte (grondwaarden die in de zorg gebruikt worden) stap 4
Beroepsethiek bevindt zich in het spanningsveld tussen mijn eigen waarden, de grondwaarden van
de sociale sector, wetgeving, protocollen, … (wat wil ik doen, wat kan ik doen en wat mag ik doen)
Deontologie: ethiek in de zorg
Zorgrelatie als uitgangspunt
- Asymmetrische relatie (macht is niet gelijk verdeeld, SW heeft meer macht)
- Structureel van aard (= verandert niet)
- Handelen op basis van gelijkwaardigheid
Ethisch perspectief:
- Professionele en persoonlijke visies
- Dynamiek en dialoog (je gaat erover in dialoog met je collega’s)
- Morele keuze
Oké om niet dezelfde visie te hebben als collega’s maar moet moreel verantwoord zijn.
Morele intuïtie = spontaan aanvoelen van normen en waarden, moet je beargumenteren met
etnische reflectie!
Ethische reflectie = proces van verhelderen en verdiepen
Voortdurende wisselwerking tussen beide
1
Yola Van Assche 2020 - 2021
, Enkele paradigma’s
1. Traditioneel: medisch en religieus paradigma
Zorgverlener is de expert die weet wat goed is
Kerk doet aan liefdadigheid, maar zorgontvanger wordt bekeken als hulpbehoevende en
komt in situatie van Paternalisme (ik beslis alles voor jou want ik weet het beter)
- Klemtoon op zorgverlener
2. Modern: emancipatorisch paradigma
Klemtoon op autonomie
Advies geven aan zorgontvanger en keuze bij hem laten -> zorgt voor probleem van
keuzebekwaamheid (zijn ze wel bekwaam om keuze te maken?)
Zorgverleners worden “uitvoerders van wensen” : zorgverleners moeten doen wat
zorgontvangers vragen
- Klemtoon op zorgontvanger
3. Modern: maatschappelijk paradigma
Meer belang voor rol van samenleving en “naastbetrokkenen”
Inclusie: nadruk op burgerschap en hun betrokkenheid
Toename van regels en dus complexiteit van zorgverlening
- Klemtoon op zorgontvanger
4. Relationeel: relationeel paradigma
Synthese van pluspunten van paradigma’s
Nadruk niet meer op zorgverlener of ontvanger, maar op relatie!
Gezamenlijke verantwoordelijkheid!
Grondwaarden van de zorgverlening
Grondwaarden zijn niet = jouw persoonlijke waarden. Gebruik maken van 9 grondwaarden en niet
van jouw eigen uitleg van deze waarden
2
Yola Van Assche 2020 - 2021
