Thema 5 Interacties tussen soortgenoten en hun
gedrag
Begrippenlijst
Territoriumgedrag Een overlevingsstrategie voor een individu, maar ook voor een soort.
Intraspecifieke concurrentie Concurrentie tussen organismen binnen dezelfde soort.
Interspecifieke concurrentie Concurrentie tussen organismen van een verschillende soort.
Pikorde De pikorde zorgt ervoor dat de kippen gaan eten in volgorde van
hun positie in de rangorde.
Roedel De leden van een groep wolven weten welke plaats elk groepslid
inneemt.
Intraspecifieke dominantiehiërarchie Rangorde tussen soortgenoten.
Interspecifieke dominantiehiërarchie Rangorde tussen verschillende soorten.
Communicatie Het uitwisselen van signalen tussen organismen.
Echolocatie Echo’s die informatie verschaffen zoals de vorm, grootte en snelheid
van de prooi.
Mimicry Nabootsen van eigenschappen van anderen, om te misleiden.
Gedrag Het geheel van handelingen dat een dier onderneemt en de manier
waarop het individu die handelingen uitvoert.
Concurrentie
Redenen voor concurrentie:
- aan voedsel geraken
- zich kunnen voortplanten met een partner
- nestruimte vinden
- een schuilplaats of bescherming tegen predatoren vinden
Concurrentie uit zich vaak in territoriumgedrag.
bv. Een tijger markeert zijn territorium met een geurvlag. Dit doet hij met urine of door boomschors
te verwijderen en zijn lichaamsgeur door wrijving achter te laten.
Honden plassen om hun territorium af te bakenen.
Soorten concurrentie
Intraspecifieke concurrentie Interspecifieke concurrentie
Vb. Zebra’s die staan te drinken, ze strijden voor Vb. Walvis en haai zijn aan het jagen op vissen.
een goed plekje rond de plas.
, Groepsvorming
Voordelen en nadelen van leven in groepsverband
Voordelen Nadelen
Predators worden eerder opgemerkt en Grotere concurrentie om voedsel, om een
makkelijker verjaagd. partner, om nestgelegenheid en om sociale
Vb. Haringen, Hyena’s en honden, Dolfijnen status.
en vissen
Betere voedselvoorziening. Groter risico op overdracht van parasieten en
Vb. Hyena’s en honden ziektekiemen.
Betere verovering of verdediging.
Vb. Pinguïns, hyena’s en honden
Betere zorg voor de jongen.
Vb. Pinguïns
Samen energiezuinig leven.
Vb. Pinguïns, Trekvogels
Sociale rangorde
Bij dieren die in gestructureerde groepen leven, zie je vaak dat sommige meer rechten hebben dan
andere.
Bv. Pikorde bij kippen, roedel wolven, troep leeuwen, …
De rangorde wordt vastgelegd in onderlinge gevechten. Een verandering kan alleen tot stand komen
door een nieuwe machtsstrijd. Strijd is de basis van alle sociale gedrag.
Rangorde wordt vastgesteld omdat er anders onnodige energie verspild wordt aan herhaalde
onderlinge strijd.
Soorten rangorde
Intraspecifieke dominantiehiërarchie Interspecifieke dominantiehiërarchie
Vb. Pikorde, roedel wolven Vb. Tussen verschillende soorten watervogels
op een parkvijver.
Communicatie
Functie:
- Elkaar waarschuwen bij gevaar.
- Aangeven dat ze honger hebben.
- Aangeven dat er een voedselbron ontdekt is.
- Concurrenten imponeren of afhouden.
- Aangeven dat ze vruchtbaar zijn/bereid zijn om te paren.
- Het garanderen van de sociale samenhang in de groep.
- Het verdelen van taken binnen de groep.
Communicatiemethoden/ signalen:
- optisch
- akoestisch
- tactiel
- chemisch
gedrag
Begrippenlijst
Territoriumgedrag Een overlevingsstrategie voor een individu, maar ook voor een soort.
Intraspecifieke concurrentie Concurrentie tussen organismen binnen dezelfde soort.
Interspecifieke concurrentie Concurrentie tussen organismen van een verschillende soort.
Pikorde De pikorde zorgt ervoor dat de kippen gaan eten in volgorde van
hun positie in de rangorde.
Roedel De leden van een groep wolven weten welke plaats elk groepslid
inneemt.
Intraspecifieke dominantiehiërarchie Rangorde tussen soortgenoten.
Interspecifieke dominantiehiërarchie Rangorde tussen verschillende soorten.
Communicatie Het uitwisselen van signalen tussen organismen.
Echolocatie Echo’s die informatie verschaffen zoals de vorm, grootte en snelheid
van de prooi.
Mimicry Nabootsen van eigenschappen van anderen, om te misleiden.
Gedrag Het geheel van handelingen dat een dier onderneemt en de manier
waarop het individu die handelingen uitvoert.
Concurrentie
Redenen voor concurrentie:
- aan voedsel geraken
- zich kunnen voortplanten met een partner
- nestruimte vinden
- een schuilplaats of bescherming tegen predatoren vinden
Concurrentie uit zich vaak in territoriumgedrag.
bv. Een tijger markeert zijn territorium met een geurvlag. Dit doet hij met urine of door boomschors
te verwijderen en zijn lichaamsgeur door wrijving achter te laten.
Honden plassen om hun territorium af te bakenen.
Soorten concurrentie
Intraspecifieke concurrentie Interspecifieke concurrentie
Vb. Zebra’s die staan te drinken, ze strijden voor Vb. Walvis en haai zijn aan het jagen op vissen.
een goed plekje rond de plas.
, Groepsvorming
Voordelen en nadelen van leven in groepsverband
Voordelen Nadelen
Predators worden eerder opgemerkt en Grotere concurrentie om voedsel, om een
makkelijker verjaagd. partner, om nestgelegenheid en om sociale
Vb. Haringen, Hyena’s en honden, Dolfijnen status.
en vissen
Betere voedselvoorziening. Groter risico op overdracht van parasieten en
Vb. Hyena’s en honden ziektekiemen.
Betere verovering of verdediging.
Vb. Pinguïns, hyena’s en honden
Betere zorg voor de jongen.
Vb. Pinguïns
Samen energiezuinig leven.
Vb. Pinguïns, Trekvogels
Sociale rangorde
Bij dieren die in gestructureerde groepen leven, zie je vaak dat sommige meer rechten hebben dan
andere.
Bv. Pikorde bij kippen, roedel wolven, troep leeuwen, …
De rangorde wordt vastgelegd in onderlinge gevechten. Een verandering kan alleen tot stand komen
door een nieuwe machtsstrijd. Strijd is de basis van alle sociale gedrag.
Rangorde wordt vastgesteld omdat er anders onnodige energie verspild wordt aan herhaalde
onderlinge strijd.
Soorten rangorde
Intraspecifieke dominantiehiërarchie Interspecifieke dominantiehiërarchie
Vb. Pikorde, roedel wolven Vb. Tussen verschillende soorten watervogels
op een parkvijver.
Communicatie
Functie:
- Elkaar waarschuwen bij gevaar.
- Aangeven dat ze honger hebben.
- Aangeven dat er een voedselbron ontdekt is.
- Concurrenten imponeren of afhouden.
- Aangeven dat ze vruchtbaar zijn/bereid zijn om te paren.
- Het garanderen van de sociale samenhang in de groep.
- Het verdelen van taken binnen de groep.
Communicatiemethoden/ signalen:
- optisch
- akoestisch
- tactiel
- chemisch
