Filosofie en psychologie
08-02-2021 les 1: Cultuur en erkenning
Literatuur:
Praktische psychologie in het sociaal werk H2: vooroordelen, stereotypen en discriminatie
Filosofie
Stereotypen
Algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we bepaalde
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep. Bijvoorbeeld de verwachting
dat Marokkanen agressief zijn.
Door schema’s kunnen we ten onrechte denken dat ‘ze’ allemaal hetzelfde zijn.
Generalisatie
Alle leden van een groep die over een kam worden geschoren.
Mere exposure effect (blootstelling)
Mensen ontwikkelen meer sympathie voor elkaar naarmate zij meer bekend raken met
elkaar. Dit begint met nabijheid en in contact komen met elkaar op basis van
gelijkwaardigheid.
Les:
Empowerment
Een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep
krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het
aanscherpen en kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie
Op je eigen benen kunnen zijn
Identiteit
Het idee van hoe ik als persoon in elkaar zit individu.
Cultuur
Het idee van hoe een groep mensen in elkaar zitten (groeps-waarden) taal, muziek,
bepaald doel (onderwijs aanbieden)
Multiculturalisme
Uitgaan van de gelijkwaardigheid van verschillende culturele gemeenschappen.
Verschillende culturen zijn evenveel waard.
Of
Het bij elkaar leven van verschillende culturen binnen een samenleving. (Rotterdam is een
multiculturele stad)
Diversiteit
,Datgene waarin mensen van elkaar verschillen. Mensen hebben veel overeenkomsten, maar
ook altijd verschillen. Er is altijd sprake van diversiteit.
Culturele diversiteit: een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie
Rekening houden met de culturele achtergrond van de ander.
- Oog hebben voor verschillen in cultuur
- Oog voor overeenkomsten in cultuur
Charles Taylor (1931)
Taylor is een Canadese filosoof. Werd opgevoed binnen verschillende religies en talen. Hij is
een communitarist.
Communitarisme
De filosofie over de gemeenschap/groep.
Liberalisme
Gaat in op het individu.
Differentiedenken
Gaat in op oog hebben voor verschillen. Bij Taylor gaat het erom dat je kijkt naar de
verschillen in groepen en culturen.
Hoe kunnen we samenleven in een diverse samenleving?
1. Erken het unieke. Ontdek hoe andere culturen in elkaar zitten
2. Herken het gezamenlijke. In welk opzicht komt jouw cultuur overeen met een andere
cultuur?
Normatief multiculturalisme
Het is een norm/regel om multiculturalistisch te zijn. Wij moeten als groep bijdragen en
stimuleren dat iedereen zijn eigen cultuur kan hebben.
Bijvoorbeeld: in Canada dreigt de Franse taal verloren te gaan. Oplossing volgens Taylor: in
Franse delen van Canada spreek je op Universiteiten alleen maar Frans, geen Engels. Op
deze manier blijft de Franse cultuur bestaan. Ook al ben jij Engelstalig, draag jij actief bij om
de Franse cultuur daar te behouden.
Wanneer een cultuur mensenrechten beschadigen dan hoeven wij daar natuurlijk niet aan
bij te dragen. Vrouwenbesnijdenis
Cultureel relativisme
Relativeert je eigen cultuur. Eigenlijk mag je alleen maar iets zeggen over een cultuur waar jij
iets vanaf weet. “Ik ga niet in tegen vrouwenbesnijdenis, omdat ik daar niks vanaf weet”. Ik
kan mij daar niet goed in inleven. Alles moet kunnen in een bepaalde cultuur.
Normatief universalisme
De norm moet zijn dat dezelfde regels overal ter wereld gelden. “Ik vind vrouwenbesnijdenis
niet oke, en ik heb het recht om dat te vinden, ondanks dat ik er niet alles vanaf weet”.
Universele grondrechten. Je hebt recht op een advocaat, wat jouw cultuur ook is.
Amartya Sen (1933) Liberalist individu
, Sen gaat in op het hokjes denken. Hij vindt dat heel belangrijk.
- Mensen zijn niet gelijk. Wanneer je tot het hokje filosoof behoort, ben je nog steeds
niet gelijk aan al die filosofen in dat hokje.
- Mensen behoren tot meerdere hokjes tegelijk. Filosoof, Nijmegenaar, Nederlander,
man of vrouw, etc.
Mono-identiteit
Wanneer je mensen in 1 hokje plaatst, dan doe je aan mono-identiteit fout.
Meervoudige identiteit
Dat je in meerder hokjes tegelijkertijd geplaatst kan worden.
Iris Marion Young (1949-2006)
Young vond dat mensen niet gelijk zijn. Individu.
Mensen zijn wel gelijkwaardig.
Uniforme standaards
Wij verwachten hetzelfde als mensen. Mensen zijn gelijk.
Bijvoorbeeld: alle social work studenten moeten dezelfde toets halen. Even veel vragen goed
hebben voor een voldoende, ongeacht of je goed bent in het vak of niet.
Axel Honneth (1949) & Nancy Fraser (1947)
Wanneer is een samenleving rechtvaardig?
1. Tot eind jaren 80: socio-economische gelijkheid (niet heel veel verschillen tussen rijke
en arme mensen).
2. Vanaf eind jaren 80: erkenning van verschil (een samenleving is rechtvaardig als deze
verschillen erkent).
Twee mogelijke oorzaken van deze shift
1. Socio-economische gelijkheid is onhaalbaar (negatieve interpretatie – Nancy Fraser)
2. Verhoogde gevoeligheid voor sociaal disrespect (positieve interpretatie – Axel
Honneth)
Axel Honneth deze shift is vooruitgang
08-02-2021 les 1: Cultuur en erkenning
Literatuur:
Praktische psychologie in het sociaal werk H2: vooroordelen, stereotypen en discriminatie
Filosofie
Stereotypen
Algemene ideeën die we hebben over een groep als geheel, waardoor we bepaalde
verwachtingen hebben over de individuele leden van die groep. Bijvoorbeeld de verwachting
dat Marokkanen agressief zijn.
Door schema’s kunnen we ten onrechte denken dat ‘ze’ allemaal hetzelfde zijn.
Generalisatie
Alle leden van een groep die over een kam worden geschoren.
Mere exposure effect (blootstelling)
Mensen ontwikkelen meer sympathie voor elkaar naarmate zij meer bekend raken met
elkaar. Dit begint met nabijheid en in contact komen met elkaar op basis van
gelijkwaardigheid.
Les:
Empowerment
Een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep
krijgen op de eigen situatie en hun omgeving en dit via het verwerven van controle, het
aanscherpen en kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie
Op je eigen benen kunnen zijn
Identiteit
Het idee van hoe ik als persoon in elkaar zit individu.
Cultuur
Het idee van hoe een groep mensen in elkaar zitten (groeps-waarden) taal, muziek,
bepaald doel (onderwijs aanbieden)
Multiculturalisme
Uitgaan van de gelijkwaardigheid van verschillende culturele gemeenschappen.
Verschillende culturen zijn evenveel waard.
Of
Het bij elkaar leven van verschillende culturen binnen een samenleving. (Rotterdam is een
multiculturele stad)
Diversiteit
,Datgene waarin mensen van elkaar verschillen. Mensen hebben veel overeenkomsten, maar
ook altijd verschillen. Er is altijd sprake van diversiteit.
Culturele diversiteit: een verscheidenheid van culturen binnen een samenleving.
Culturele competentie
Rekening houden met de culturele achtergrond van de ander.
- Oog hebben voor verschillen in cultuur
- Oog voor overeenkomsten in cultuur
Charles Taylor (1931)
Taylor is een Canadese filosoof. Werd opgevoed binnen verschillende religies en talen. Hij is
een communitarist.
Communitarisme
De filosofie over de gemeenschap/groep.
Liberalisme
Gaat in op het individu.
Differentiedenken
Gaat in op oog hebben voor verschillen. Bij Taylor gaat het erom dat je kijkt naar de
verschillen in groepen en culturen.
Hoe kunnen we samenleven in een diverse samenleving?
1. Erken het unieke. Ontdek hoe andere culturen in elkaar zitten
2. Herken het gezamenlijke. In welk opzicht komt jouw cultuur overeen met een andere
cultuur?
Normatief multiculturalisme
Het is een norm/regel om multiculturalistisch te zijn. Wij moeten als groep bijdragen en
stimuleren dat iedereen zijn eigen cultuur kan hebben.
Bijvoorbeeld: in Canada dreigt de Franse taal verloren te gaan. Oplossing volgens Taylor: in
Franse delen van Canada spreek je op Universiteiten alleen maar Frans, geen Engels. Op
deze manier blijft de Franse cultuur bestaan. Ook al ben jij Engelstalig, draag jij actief bij om
de Franse cultuur daar te behouden.
Wanneer een cultuur mensenrechten beschadigen dan hoeven wij daar natuurlijk niet aan
bij te dragen. Vrouwenbesnijdenis
Cultureel relativisme
Relativeert je eigen cultuur. Eigenlijk mag je alleen maar iets zeggen over een cultuur waar jij
iets vanaf weet. “Ik ga niet in tegen vrouwenbesnijdenis, omdat ik daar niks vanaf weet”. Ik
kan mij daar niet goed in inleven. Alles moet kunnen in een bepaalde cultuur.
Normatief universalisme
De norm moet zijn dat dezelfde regels overal ter wereld gelden. “Ik vind vrouwenbesnijdenis
niet oke, en ik heb het recht om dat te vinden, ondanks dat ik er niet alles vanaf weet”.
Universele grondrechten. Je hebt recht op een advocaat, wat jouw cultuur ook is.
Amartya Sen (1933) Liberalist individu
, Sen gaat in op het hokjes denken. Hij vindt dat heel belangrijk.
- Mensen zijn niet gelijk. Wanneer je tot het hokje filosoof behoort, ben je nog steeds
niet gelijk aan al die filosofen in dat hokje.
- Mensen behoren tot meerdere hokjes tegelijk. Filosoof, Nijmegenaar, Nederlander,
man of vrouw, etc.
Mono-identiteit
Wanneer je mensen in 1 hokje plaatst, dan doe je aan mono-identiteit fout.
Meervoudige identiteit
Dat je in meerder hokjes tegelijkertijd geplaatst kan worden.
Iris Marion Young (1949-2006)
Young vond dat mensen niet gelijk zijn. Individu.
Mensen zijn wel gelijkwaardig.
Uniforme standaards
Wij verwachten hetzelfde als mensen. Mensen zijn gelijk.
Bijvoorbeeld: alle social work studenten moeten dezelfde toets halen. Even veel vragen goed
hebben voor een voldoende, ongeacht of je goed bent in het vak of niet.
Axel Honneth (1949) & Nancy Fraser (1947)
Wanneer is een samenleving rechtvaardig?
1. Tot eind jaren 80: socio-economische gelijkheid (niet heel veel verschillen tussen rijke
en arme mensen).
2. Vanaf eind jaren 80: erkenning van verschil (een samenleving is rechtvaardig als deze
verschillen erkent).
Twee mogelijke oorzaken van deze shift
1. Socio-economische gelijkheid is onhaalbaar (negatieve interpretatie – Nancy Fraser)
2. Verhoogde gevoeligheid voor sociaal disrespect (positieve interpretatie – Axel
Honneth)
Axel Honneth deze shift is vooruitgang
