Samenvatting Microbiologie Andre Emmanuel Bach2 Geneeskunde KUL 17/20

Microbiologie en infectieziekten

HF1 : introductie tot klinische microbiologie

 Medische microbiologie bestudeert:
o Bacterien
o Virussen
o Parasiet
o Schimmel
 Eukaryote vs prokaryote cel
o Eukaryote cel (menselijk)
 Celkern met DNA
 Organellen
 Ribosomen
o Prokaryote cel (bacterie)
 Geen celkern
 DNA vrij
 Geen organellen
 Wel ribosomen (doel van antibiotica)
 Menselijk microbioom = gemeenschap van micro-organismen
o Dysbiose = verstoorde bacteriebalans
 Ziekteverwekkend vermogen bacterie
o Obligate pathogenen (ALTIJD ziekte)
o Opportunistische pathogen (ziekte indien
immuungecompromitteerd)
o Niet-pathogene bacterien (meestal onschadelijk)
 Fagocytose bij bacterie infectie
o Herkenning (binding via receptoren)
o Opname (vorming fagosoom)
o Afbraak (fagosoom fuseert met lysosoom)
o Overlevingsstrategie van bacterie
 Intracellulair leven (in fagocyt leven)
 Antigenetische variatie (verandering in antigenen)
 Immunomodulatie (producten die immuunrespons
moduleren)
 Toxines
o Endotoxinen (vrij gegeven door LPS van gram negatieve
bacterien)
o Exotoxinen (door eiwitten van bacterien)
 Diagnose van infecties
o Klinisch onderzoek (anamnese en lichamelijk)
o Empirische behandeling (op basis van meest wss
ziekteverwekker)

1

, o Diagnostische tests
o Gerichte therapie
o Antibiotic stewardship (gericht antibiotica gebruik)
 Diagnostisch stewardship (gericht testen)
 Infectieverloop in 3 fasen:
o Kolonisatie en incubatie
o Symptomatische fase
o Herstelfase
 Antimicrobiele resistentie (AMR)
o Ontstaan door spontane mutaties
o Antibiotica gebruikt selecteert resistentie bacterien
o Verspreiding via horizontale genoverdracht:
 Conjugatie (via pilus)
 Transformatie (vrij DNA uit omgeving opnemen)
 Transductie (bacteriofaag)
 Bacteriële biofilm = beschermende extracellulaire polymere matrix
 Endogene vs exogene pathogenen
o Endogene pathogeen (afkomstig uit eigen flora)
o Exogene pathogenen (afkomstig uit externe bronnen)
 Mensen
 Directe overdracht
o Fysiek contact
o Druppelinfectie
 Indirect contact
o Fomieten (bv deurklink)
o Aerosolen
 Dieren
 Voedselgerelateerd
 Direct contact
 Luchtgedragen
 Omgeving
 Vectoren
 Lichaamsluizen
 Teken
 Vlooien
 SIR-model
o 3 groepen
 S: vatbaar
 I: besmet
 R: hersteld
o Belangrijke parameters
 Beta = transmissiesnelheid (snelheid van verspreiding)

2

,  Gamma = herstelsnelheid
 Verschillende niveau’s van ziekteverspreiding
o Uitbraak (plotselinge, lokale toename)
o Epidemie (snelle verspreiding)
o Pandemie (wereldwijde verspreiding)
o Endemie (cte aanwezigheid van ziekte)
 One health = gezondheid van mensen, dieren en milieu is
onlosmakelijk verbonden (probleem in ene domein beinvloed het
andere domein)
 Proces bacteriele infectie:
o Kolonisatie en binnendringen
 Luchtwegen
 Maag-darm kanaal
 Huidwonden
o Hechtingsmechanismen
 Fimbriae en pili
 Adhesin
 Capsules
o Verspreiding en immuunontwijking
 Intracellulair leven
 Barriere afbraak
 Ontstekingen bij infectie
o Lokale ontsteking (vasodilatie  roodheid, warmte, zwelling,
pijn)
o Systemische reactie
 Cytokinen  koorts
 Leukocytose (toename WBC)
 Immunoglobuline A (IgA)
o Beschermt slijmvliezen (bindt bacterie en neutraliseert)
o Sommige bacterien produceren IgA proteasen

HF2 : bacteriologie

 Endosymbiose (prokaryoten opgenomen door cel)
o Genoverdracht naar celkern (endosymbionten evolueerden
naar organellen)
 Celwand samenstelling
o Peptidoglycaan (polymeer van suikers)
 Synthese:
 Precursor in cytoplasma
 Flippase
 Inbouw in celwand
 PBP = penicilline bindende eiwitten


3