Paragraaf 12.1
Gezondheid
Gezond zijn betekent dat je lichamelijk, geestelijk en sociaal goed functioneert.
Leefstijl -> voeding, beweging, slaap, stress, roken, alcohol
Goede hygiëne voorkomt het overdragen van ziekteverwekkers.
Bouw en functies huid
Opperhuid:
- Buitenste laag, ofwel de hoornlaag: dode cellen (dekweefsel)
- Onderste laag, ofwel de kiemlaag: nieuwe cellen duwen oude cellen naar buiten.
Deze worden daarna de hoornlaag.
Lederhuid:
- Elastische vezels
- Bloedvaten, spiertjes, haarzakjes, zintuigen, zenuwen, talgklieren, zweetklieren
- Vernieuwt niet
Andere barrières
Slijmvlies als barrière:
- Ogen: traanvocht spoelt vuil weg en enzymen breken bacteriën af
- Luchtwegen: slijmvlies produceert slijm > vormt slijmlaag > houdt stof en
ziekteverwekkers tegen > trilharen duwen slijm naar keelholte wat vervolgens
wordt doorgeslikt.
- Mond
- Maag: zuur maagsap doodt meeste bacteriën
- Darmen
- Vagina
Afweer bij planten
Mechanische afweer: bijv. stekels van cactus
Signaalstoffen: stoffen die planten maken bij aanval van ‘ongedierte’ die andere dieren
lokken. Zij eten het ‘ongedierte’ op.
Chemische afweer: afweer d.m.v. giftige en vies smakende stoffen
Celwand
Bovenstaande mechanismen helpen niet tegen micro-organismen, dat doet de
celwand. Samenstelling:
- Middenlamel van pectine die cellen aan elkaar plakt, vormt celwand door
cellulosevezels: primaire celwand
- Wateropname vacuole > cel strekking > celwand verstevigen > secundaire
celwand: laag tussen celmembraan en primaire celwand
Alle stoffen buiten het celmembraan van een cel vormen de tussencelstof.
Biologische landbouw
Het verbouwen van voedselgewassen zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen.
, Paragraaf 12.2
Aangeboren afweer
Fagocyten, beter bekend als witte bloedcellen, nemen ziekteverwekkers op via
fagocytose. Vooral macrofagen1 zijn actief. Opgenomen ziekteverwekkers worden
afgebroken d.m.v. enzymen. Fagocyten zijn een vorm van aangeboren of niet-
specifieke afweer.
Antibiotica
Bij koorts pompt het hart sneller waardoor witte bloedcellen sneller bij de infectie
aankomen, maar dit stimuleert ook celdeling bij bacteriën.
Antibiotica maakt de deling en groei van bacteriën onmogelijk. Overmatig gebruik kan
leiden tot resistentie. Ook verstoort antibiotica de darmflora, wat kan leiden tot diarree
en uiteindelijk uitdrogen. Hiertegen kunnen diarreeremmers ingenomen worden die de
darmperistaltiek stilleggen en de spier van de anus samentrekt.
- ORS kan ingenomen worden op vocht-, suiker- en zoutgehaltes op peil te
houden.
Microbioom
Microbioom -> alle micro-organismen (bacteriën) in en op het lichaam. Het grootste
deel bevindt zich in de dikke darm: darmflora. Deze bacteriën breken deel van
onverteerbare vezels af die darmperistaltiek stimuleren.
Gezonde darmflora houdt ziekteverwekkers onder controle. Bij ziekte, ongezond eten of
antibiotica sterft een deel hiervan af, wat ervoor zorgt dat bacteriën de kans krijgen om
te vermenigvuldigen.
1
Een type fagocyt
Gezondheid
Gezond zijn betekent dat je lichamelijk, geestelijk en sociaal goed functioneert.
Leefstijl -> voeding, beweging, slaap, stress, roken, alcohol
Goede hygiëne voorkomt het overdragen van ziekteverwekkers.
Bouw en functies huid
Opperhuid:
- Buitenste laag, ofwel de hoornlaag: dode cellen (dekweefsel)
- Onderste laag, ofwel de kiemlaag: nieuwe cellen duwen oude cellen naar buiten.
Deze worden daarna de hoornlaag.
Lederhuid:
- Elastische vezels
- Bloedvaten, spiertjes, haarzakjes, zintuigen, zenuwen, talgklieren, zweetklieren
- Vernieuwt niet
Andere barrières
Slijmvlies als barrière:
- Ogen: traanvocht spoelt vuil weg en enzymen breken bacteriën af
- Luchtwegen: slijmvlies produceert slijm > vormt slijmlaag > houdt stof en
ziekteverwekkers tegen > trilharen duwen slijm naar keelholte wat vervolgens
wordt doorgeslikt.
- Mond
- Maag: zuur maagsap doodt meeste bacteriën
- Darmen
- Vagina
Afweer bij planten
Mechanische afweer: bijv. stekels van cactus
Signaalstoffen: stoffen die planten maken bij aanval van ‘ongedierte’ die andere dieren
lokken. Zij eten het ‘ongedierte’ op.
Chemische afweer: afweer d.m.v. giftige en vies smakende stoffen
Celwand
Bovenstaande mechanismen helpen niet tegen micro-organismen, dat doet de
celwand. Samenstelling:
- Middenlamel van pectine die cellen aan elkaar plakt, vormt celwand door
cellulosevezels: primaire celwand
- Wateropname vacuole > cel strekking > celwand verstevigen > secundaire
celwand: laag tussen celmembraan en primaire celwand
Alle stoffen buiten het celmembraan van een cel vormen de tussencelstof.
Biologische landbouw
Het verbouwen van voedselgewassen zonder gebruik van bestrijdingsmiddelen.
, Paragraaf 12.2
Aangeboren afweer
Fagocyten, beter bekend als witte bloedcellen, nemen ziekteverwekkers op via
fagocytose. Vooral macrofagen1 zijn actief. Opgenomen ziekteverwekkers worden
afgebroken d.m.v. enzymen. Fagocyten zijn een vorm van aangeboren of niet-
specifieke afweer.
Antibiotica
Bij koorts pompt het hart sneller waardoor witte bloedcellen sneller bij de infectie
aankomen, maar dit stimuleert ook celdeling bij bacteriën.
Antibiotica maakt de deling en groei van bacteriën onmogelijk. Overmatig gebruik kan
leiden tot resistentie. Ook verstoort antibiotica de darmflora, wat kan leiden tot diarree
en uiteindelijk uitdrogen. Hiertegen kunnen diarreeremmers ingenomen worden die de
darmperistaltiek stilleggen en de spier van de anus samentrekt.
- ORS kan ingenomen worden op vocht-, suiker- en zoutgehaltes op peil te
houden.
Microbioom
Microbioom -> alle micro-organismen (bacteriën) in en op het lichaam. Het grootste
deel bevindt zich in de dikke darm: darmflora. Deze bacteriën breken deel van
onverteerbare vezels af die darmperistaltiek stimuleren.
Gezonde darmflora houdt ziekteverwekkers onder controle. Bij ziekte, ongezond eten of
antibiotica sterft een deel hiervan af, wat ervoor zorgt dat bacteriën de kans krijgen om
te vermenigvuldigen.
1
Een type fagocyt
