Taak 10 leerdoelen, meer kennis, dus gezonder?
Leerdoel 1: Wat zijn gezondheidsvaardigheden?
Gezondheidsvaardigheden: Competenties die bepalen of mensen de juiste kennis en
informatie hebben en de juiste vaardigheden om die informatie te krijgen. (ENGELS: Health
literacy, de vertaling hiervan in NL is gezondheid geletterdheid en dit gaat over lees-, schrijf-
en rekenvaardigheden.)
Klinische, medische en volksgezondheidsperspectief
Volgens de WHO gaat het om cognitieve en sociale vaardigheden die
de motivatie en het vermogen bepalen om gezondheidsinformatie te
gebruiken voor het bevorderen van gezondheid.
= vaardigheden die nodig zijn om informatie te kunnen vinden, begrijpen, beoordelen en toe
te passen bij het nemen van beslissingen over de eigen gezondheid en zorg en de context die
dat mogelijk maakt.
Functionele vaardigheden: Lezen, schrijven, rekenen, basiskennis lichaam
Cognitieve vaardigheden: Kennis en informatieverwerking
Psychologische en sociale vaardigheden: motivatie, zelfvertrouwen en eigen effectiviteit
Begrip check – team talk – opties uitleggen – voorkeuren bespreken – besluit nemen –
besluit evalueren
Zijn belangrijk als verklaring voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen en zijn een
sterkere voorspeller van iemands gezondheid dan leeftijd, inkomen, werk, opleidingsniveau
of culturele achtergrond.
Als er weinig/ geen gezondheidsvaardigheden zijn bij een persoon, heeft deze persoon geen
eigen regie over de gezondheid.
Op verschillende domeinen van invloed:
- Niveau van kennis en informatie
- De leefstijl
- Het zorggebruik en de toegang tot de zorg
- De communicatie met de zorgverlener
- Zelfmanagement en medicijngebruik
Gevolgen lage gezondheidsvaardigheden: Mensen met lage gezondheidsvaardigheden:
Hebben vaker moeite met het volgen van medische adviezen.
Lopen meer risico op fouten bij medicijngebruik.
Hebben vaker slechtere gezondheid en hogere zorgkosten.
Er zijn 3 typen gezondheidsvaardigheden:
, 1. functionele geletterdheid: basisvaardigheden in lezen en schrijven om effectief in het
dagelijks leven te kunnen functioneren
2. communicatieve of interactieve geletterdheid: meer gevorderde cognitieve vaardigheden
en geletterdheid die, samen met sociale vaardigheden, gebruikt worden om actief deel te
nemen aan dagelijkse activiteiten, om informatie te vinden en betekenis te ontlenen aan
verschillende vormen van communicatie
3. kritische geletterdheid: meer gevorderde cognitieve vaardigheden, die samen met sociale
vaardigheden, kunnen worden toegepast om informatie kritisch te analyseren en deze te
gebruiken om meer controle uit te oefenen op belangrijke levensgebeurtenissen en
situaties.
Het gaat dus verder dan alleen kunnen lezen en begrijpen. Het omvat ook het vermogen om
te handelen bijvoorbeeld zelfzorg toepassen, een arts begrijpen, medicijnen correct
gebruiken of informatie op het internet kritisch beoordelen
(Kennissynthese, Gezondheidsvaardigheden; niet voor iedereen vanzelfsprekend,
Gezondheidsvaardigheden en de mismatch tussen de patiënt en de zorgomgeving)
Leerdoel 2: Kan je gezondheidsvaardigheden aanleren?
Zijn op zekere hoogte leerbaar en kunnen verder ontwikkeld worden, in Amerika zijn
verschillende interventies ontwikkeld om dit te bevorderen. In Europa is dit minder. Om dit
te verbeteren moeten er in NL ook interventies ontwikkeld worden, er moet meer
onderzoek komen naar gezondheidsvaardigheden.
1 Interventies die direct gericht zijn op het verbeteren van gezondheids- vaardigheden;
2 Interventies die op maat gemaakt zijn voor mensen met verschillende niveaus van
gezondheidsvaardigheden (zogenaamde ‘tailored interventions’);
3 Interventies die gericht zijn op het verbeteren van gezondheidsuitkomsten en waarin
aandacht is voor de verschillende effecten op mensen van verschillende niveaus van
gezondheidsvaardigheden.
Op het meest functionele niveau gaat het om leren lezen, schrijven en rekenen. Dat het
Nederlandse schoolsysteem goed is, is een belangrijke basis die ons internationaal gezien
een voorsprong geeft.
- Door voorlichting, training en ondersteuning kunnen kennis,
zelfvertrouwen, motivatie en digitale vaardigheden worden
versterkt.
- Interventies die gericht zijn op gezondheidsvaardigheden,
zoals health literacy-trainingen of patiëntactivatieprogramma’s,
hebben positieve effecten op leefstijl, therapietrouw en
zelfmanagement.
Ook health literacy is een competentie die men kan leren en verder ontwikkelen. Dit inzicht
sluit aan bij principes uit de gezondheidsvoorlichting- en opvoeding, waarmee men met
Leerdoel 1: Wat zijn gezondheidsvaardigheden?
Gezondheidsvaardigheden: Competenties die bepalen of mensen de juiste kennis en
informatie hebben en de juiste vaardigheden om die informatie te krijgen. (ENGELS: Health
literacy, de vertaling hiervan in NL is gezondheid geletterdheid en dit gaat over lees-, schrijf-
en rekenvaardigheden.)
Klinische, medische en volksgezondheidsperspectief
Volgens de WHO gaat het om cognitieve en sociale vaardigheden die
de motivatie en het vermogen bepalen om gezondheidsinformatie te
gebruiken voor het bevorderen van gezondheid.
= vaardigheden die nodig zijn om informatie te kunnen vinden, begrijpen, beoordelen en toe
te passen bij het nemen van beslissingen over de eigen gezondheid en zorg en de context die
dat mogelijk maakt.
Functionele vaardigheden: Lezen, schrijven, rekenen, basiskennis lichaam
Cognitieve vaardigheden: Kennis en informatieverwerking
Psychologische en sociale vaardigheden: motivatie, zelfvertrouwen en eigen effectiviteit
Begrip check – team talk – opties uitleggen – voorkeuren bespreken – besluit nemen –
besluit evalueren
Zijn belangrijk als verklaring voor sociaaleconomische gezondheidsverschillen en zijn een
sterkere voorspeller van iemands gezondheid dan leeftijd, inkomen, werk, opleidingsniveau
of culturele achtergrond.
Als er weinig/ geen gezondheidsvaardigheden zijn bij een persoon, heeft deze persoon geen
eigen regie over de gezondheid.
Op verschillende domeinen van invloed:
- Niveau van kennis en informatie
- De leefstijl
- Het zorggebruik en de toegang tot de zorg
- De communicatie met de zorgverlener
- Zelfmanagement en medicijngebruik
Gevolgen lage gezondheidsvaardigheden: Mensen met lage gezondheidsvaardigheden:
Hebben vaker moeite met het volgen van medische adviezen.
Lopen meer risico op fouten bij medicijngebruik.
Hebben vaker slechtere gezondheid en hogere zorgkosten.
Er zijn 3 typen gezondheidsvaardigheden:
, 1. functionele geletterdheid: basisvaardigheden in lezen en schrijven om effectief in het
dagelijks leven te kunnen functioneren
2. communicatieve of interactieve geletterdheid: meer gevorderde cognitieve vaardigheden
en geletterdheid die, samen met sociale vaardigheden, gebruikt worden om actief deel te
nemen aan dagelijkse activiteiten, om informatie te vinden en betekenis te ontlenen aan
verschillende vormen van communicatie
3. kritische geletterdheid: meer gevorderde cognitieve vaardigheden, die samen met sociale
vaardigheden, kunnen worden toegepast om informatie kritisch te analyseren en deze te
gebruiken om meer controle uit te oefenen op belangrijke levensgebeurtenissen en
situaties.
Het gaat dus verder dan alleen kunnen lezen en begrijpen. Het omvat ook het vermogen om
te handelen bijvoorbeeld zelfzorg toepassen, een arts begrijpen, medicijnen correct
gebruiken of informatie op het internet kritisch beoordelen
(Kennissynthese, Gezondheidsvaardigheden; niet voor iedereen vanzelfsprekend,
Gezondheidsvaardigheden en de mismatch tussen de patiënt en de zorgomgeving)
Leerdoel 2: Kan je gezondheidsvaardigheden aanleren?
Zijn op zekere hoogte leerbaar en kunnen verder ontwikkeld worden, in Amerika zijn
verschillende interventies ontwikkeld om dit te bevorderen. In Europa is dit minder. Om dit
te verbeteren moeten er in NL ook interventies ontwikkeld worden, er moet meer
onderzoek komen naar gezondheidsvaardigheden.
1 Interventies die direct gericht zijn op het verbeteren van gezondheids- vaardigheden;
2 Interventies die op maat gemaakt zijn voor mensen met verschillende niveaus van
gezondheidsvaardigheden (zogenaamde ‘tailored interventions’);
3 Interventies die gericht zijn op het verbeteren van gezondheidsuitkomsten en waarin
aandacht is voor de verschillende effecten op mensen van verschillende niveaus van
gezondheidsvaardigheden.
Op het meest functionele niveau gaat het om leren lezen, schrijven en rekenen. Dat het
Nederlandse schoolsysteem goed is, is een belangrijke basis die ons internationaal gezien
een voorsprong geeft.
- Door voorlichting, training en ondersteuning kunnen kennis,
zelfvertrouwen, motivatie en digitale vaardigheden worden
versterkt.
- Interventies die gericht zijn op gezondheidsvaardigheden,
zoals health literacy-trainingen of patiëntactivatieprogramma’s,
hebben positieve effecten op leefstijl, therapietrouw en
zelfmanagement.
Ook health literacy is een competentie die men kan leren en verder ontwikkelen. Dit inzicht
sluit aan bij principes uit de gezondheidsvoorlichting- en opvoeding, waarmee men met
