Samenvatting les 1 en 2: terreinverkenning
Doelstellingen einde les:
Je kan:
- Evoluties in de studie van ontwikkeling schetsen
- Fasen onderscheiden en het gebruik ervan koppelen aan de discussie continuïteit
versus discontinuïteit
- Visuele voorstellingen van fasen bespreken
- Het model van Bronfenbrenner begrijpen en toepassen
- De complexe interactie benoemen tussen factoren die ontwikkeling sturen
- Ontwikkelingsdomeinen benoemen en concrete ontwikkelingsopgaven koppelen aan
ontwikkelingsdomeinen
- Beschrijven waarom theorieën en modellen constructies zijn
- Hedendaagse modellen benoemen en linken aan factoren, indeling in fasen…
- Beschrijven op welke manier ontwikkelingspsychologie een belangrijke plaats heeft
binnen SRW
- Kritische bedenkingen formuleren bij de ontwikkelingspsychologie als
wetenschappelijk kader
- Uitspraken (bv uit de media) koppelen aan voorgaande doelstellingen
Terminologie
- Ontwikkeling
- Ontwikkeling van kinderen
Historiek
Van voorwetenschappelijk…
- Psychologie ontstaan 2de helft van de 19de eeuw
- Ging op zoek naar onderlinge samenhang tussen bepaalde gebruiken
- Was nog niet wetenschappelijk
- Voedingsbodem = spontane vragen en de stukjes inzicht die bij mensen opkomen
tijdens hun alledaagse bezigheden
- Kinderen hebben veel fantasie (alledaags taalgebruik)
- Filosofische reflectie: filosofen gingen nadenken over de ontwikkeling → 2
stromingen:
o Nativisten: wat heeft de natuur meegegeven aan mensen? Vanaf de geboorte
ligt alles vast (nature). Meenden dat wij ons als mens uiteindelijk ontwikkelen
tot wat de natuur ons heeft meegegeven, volgens hen ligt alles al min if meer
vast bij de geboorte.
o Empiristen: leggen nadruk op ervaringen, kinderen gaan zich op een bepaalde
manier ontwikkelen door ervaringen die ze meemaken, kind is een tabula
rasa/ wit blad door ervaringen die je meemaakt word je gevormd (nurture).
Ieder kind dat geboren wordt, kan nog alle kanten uit.
1
Samenvatting 1
,Naar wetenschappelijk…
Psychologie:
- Psychologie = wetenschap van het gedrag/ studie van hoe iemand anders zich
gedraagt
- Gedrag definiëren = moeilijk, je kan vragen aan wat mensen denken → bij jongere
kinderen is dit een moeilijke vraag om te beantwoorden
Genetische psychologie:
- 18de, vooral 19de eeuw
- Genetische psychologie: erfelijkheid bepaalt de ontwikkeling (nativisten), heeft geen
ook voor de opvoeding want deze heeft geen belang
- Charles Darwin ging het gedrag van zijn eigen kinderen gaan bekijken en
systematische observaties doen: op verschillende tijdsstippen, is niet objectief want
gaat over hun eigen kinderen
- Babybiografieën: mensen die op een min of meer systematische basis aantekeningen
begonnen te maken over de vorderingen in het gedrag van hun eigen kinderen → die
aantekeningen zijn babybiografieën.
- Observatie: was nieuw dat ze zich niet meer beperkten tot het louter nadenken over
hoe de mens zich ontwikkelt, maar dat men nu ook rechtstreeks begon te
observeren.
- Recapitulatietheorie: herhaling, ontwikkeling van een bepaalde persoon is een snelle
herhaling van een primitieve vorm van een levenspersoon naar een moderne vorm,
alles zit in ons en is dus genetisch bepaald.
- Focus op kinderen (en jongeren)
Ontwikkelingspsychologie:
- Nieuwe onderzoekstechnieken: hierdoor konden mensen van diverse leeftijden
vlotter en op een meer objectieve manier onderzocht worden.
o Statische methodes: bv een vragenlijst, interview met experten, hierdoor
kunnen ze beter verzamelde gegevens ordenen en er op een meer
verantwoorde manier conclusies uit trekken.
o Empirisch- analytische stroming, algemene wetmatigheden: bepaalde
manier van denken (nu nog altijd), veel onderzoeken waarbij 1000 Vlamingen
worden bevraagd, daaruit nemen ze een gemiddelde, alles wat we zien is een
gemiddelde, er zijn altijd afwijkingen, gaat een aantal algemene
wetmatigheden vastleggen
o Intelligentietest (Alfred Binet, 1903): binet heeft de IQ testen mee ontworpen
(gemiddelde IQ is 100)
- Ontstaan intelligentietest: begin 20ste eeuw, veel ging mis in Europa → we gingen
naar Amerika op zoek naar een beter leven → kwam veel volk binnen in Amerika →
1903 een eiland (Elis Island) mensen naar daar sturen, moesten de test doen, als ze
slim genoeg waren mochten ze naar Amerika
2
Samenvatting 1
, - We gebruiken nu nog altijd intelligentietesten om te kijken of iemand hoogbegaafd is
of om het IQ te weten
- Nieuwe impulsen theorievorming:
o Pedagogische interesse (opvoeding): ging genetische energie in vraag stellen:
heeft de opvoeding echt geen invloed?
o Behaviorisme: zien ontwikkeling als een leerproces, door iets te leren ga je
ontwikkelen, niet alleen erfelijkheid is belangrijk want er valt veel te leren,
erfelijkheid blijft een rol spelen, maar de ervaringen die je meemaakt gaan
ook een grote rol spelen
Aanpak wetenschappelijk onderzoek
- Onderzoekscyclus:
o Stap 1: oriënteren (relevante vragen?)
o Stap 2: richten (onderzoeksvragen, hypothesen, operationalisering van
begrippen)
o Stap 3: plannen (strategie)
o Stap 4: verzamelen (systematisch)
o Stap 5: analyseren en concluderen
o Stap 6: rapporteren en presenteren
- Eerste 3 stappen belangrijk bij onderzoek
- 1: relevante vragen stellen over wat er aan de hand is, je gaat altijd kijken naar een
bepaald probleem dat zich in de praktijk voordoet.
- 2: je stelt een onderzoeksvraag, je gaat kijken naar wat je gaat onderzoeken, je
vermeldt een paar hypothesen, je maakt een kader van alle begrippen die belangrijk
zijn.
- 3: je kijkt hoe je het gaat onderzoeken en trekt na het onderzoek de conclusies
Soorten onderzoek:
Voorbeelden:
- Experiment:
o Klas opdelen in 2 groepen (blauwe ogen en bruine ogen), een groep krijgt
meer macht dan de andere, je kijkt wat het gevolg daarvan is: groep die veel
macht heeft dat die uitoefenen op de andere groep, kan leiden tot
discriminatie
o Stanford prisson
- Correlationeel onderzoek:
o Je zoekt het verband tussen 2 dingen
o Verband tussen kinderen die thuis heel veel gamen en agressief gedrag op
school
- Survey:
o Vragenlijst
- Observatie:
o Je gaat in praktijk op onderzoek
3
Samenvatting 1
, o Je kan iemand rechtstreeks observeren, observeren a.d.h.v. een
videofragment…
- Case study:
o De wilde van Averon (Victor) → L’enfant sauvage
o Eind 18de eeuw, opgegroeid in een bos bij wolven, gaan kijken op welke
manier ze iemand die zijn leven heeft doorgebracht bij dieren nog gedrag en
taal kunnen aanleren
Meten van verandering
Voorbeelden:
- Longitudinaal onderzoek:
o Iemand onderzoeken voor een lange periode
o Gedrag bekijken wanneer die baby’s is, kleuter, peuter, tiener…
- Dwarsdoorsnede onderzoek:
o Mensen met verschillende leeftijden gaan onderzoeken
- Cross- sequentieel onderzoek:
o Combinatie 2 bovenstaande
o Op een bepaald moment in de tijd de
verschillende leeftijden gaan
bestuderen, dit doe je ongeveer om de 5
jaar (je onderzoekt iemand van 5 jaar, 10
jaar, 15 jaar en 20 jaar. Na 5 jaar
onderzoek je ze weer. Dan zijn ze 10, 15,
20, en 25 jaar)
Levenslooppsychologie:
- Levenslang: ze bestuderen je tot 18 jaar, dan stopt ontwikkeling en stopt het,
levenslooppsychologie gaat daarna ook nog onderzoeken want ontwikkeling stopt
niet.
- Eerst kwam de adolescentie aan de beurt: na 2de WO kregen steeds meer jongeren
de kans om langer naar school te gaan.
- Link met sociologie, bijvoorbeeld:
o 1930: massabewegingen (jeugdbewegingen) werden gebruikt voor een
politieke of kerkelijke agenda, Hitler is ook ontstaan vanuit een
jeugdbeweging, je maakt ze een bepaalde ideologie duidelijke en ze gaan er in
mee
o Mei 1968: studentenprotesten, was interessant om deze te onderzoeken
want ze kenden van deze groep niet veel aangezien er voorheen niets meer
bestudeerd werd een de 18 jaar voorbij was, sociologen kregen interesse voor
deze groep en zijn de adolescenten gaan onderzoeken.
4
Samenvatting 1
Doelstellingen einde les:
Je kan:
- Evoluties in de studie van ontwikkeling schetsen
- Fasen onderscheiden en het gebruik ervan koppelen aan de discussie continuïteit
versus discontinuïteit
- Visuele voorstellingen van fasen bespreken
- Het model van Bronfenbrenner begrijpen en toepassen
- De complexe interactie benoemen tussen factoren die ontwikkeling sturen
- Ontwikkelingsdomeinen benoemen en concrete ontwikkelingsopgaven koppelen aan
ontwikkelingsdomeinen
- Beschrijven waarom theorieën en modellen constructies zijn
- Hedendaagse modellen benoemen en linken aan factoren, indeling in fasen…
- Beschrijven op welke manier ontwikkelingspsychologie een belangrijke plaats heeft
binnen SRW
- Kritische bedenkingen formuleren bij de ontwikkelingspsychologie als
wetenschappelijk kader
- Uitspraken (bv uit de media) koppelen aan voorgaande doelstellingen
Terminologie
- Ontwikkeling
- Ontwikkeling van kinderen
Historiek
Van voorwetenschappelijk…
- Psychologie ontstaan 2de helft van de 19de eeuw
- Ging op zoek naar onderlinge samenhang tussen bepaalde gebruiken
- Was nog niet wetenschappelijk
- Voedingsbodem = spontane vragen en de stukjes inzicht die bij mensen opkomen
tijdens hun alledaagse bezigheden
- Kinderen hebben veel fantasie (alledaags taalgebruik)
- Filosofische reflectie: filosofen gingen nadenken over de ontwikkeling → 2
stromingen:
o Nativisten: wat heeft de natuur meegegeven aan mensen? Vanaf de geboorte
ligt alles vast (nature). Meenden dat wij ons als mens uiteindelijk ontwikkelen
tot wat de natuur ons heeft meegegeven, volgens hen ligt alles al min if meer
vast bij de geboorte.
o Empiristen: leggen nadruk op ervaringen, kinderen gaan zich op een bepaalde
manier ontwikkelen door ervaringen die ze meemaken, kind is een tabula
rasa/ wit blad door ervaringen die je meemaakt word je gevormd (nurture).
Ieder kind dat geboren wordt, kan nog alle kanten uit.
1
Samenvatting 1
,Naar wetenschappelijk…
Psychologie:
- Psychologie = wetenschap van het gedrag/ studie van hoe iemand anders zich
gedraagt
- Gedrag definiëren = moeilijk, je kan vragen aan wat mensen denken → bij jongere
kinderen is dit een moeilijke vraag om te beantwoorden
Genetische psychologie:
- 18de, vooral 19de eeuw
- Genetische psychologie: erfelijkheid bepaalt de ontwikkeling (nativisten), heeft geen
ook voor de opvoeding want deze heeft geen belang
- Charles Darwin ging het gedrag van zijn eigen kinderen gaan bekijken en
systematische observaties doen: op verschillende tijdsstippen, is niet objectief want
gaat over hun eigen kinderen
- Babybiografieën: mensen die op een min of meer systematische basis aantekeningen
begonnen te maken over de vorderingen in het gedrag van hun eigen kinderen → die
aantekeningen zijn babybiografieën.
- Observatie: was nieuw dat ze zich niet meer beperkten tot het louter nadenken over
hoe de mens zich ontwikkelt, maar dat men nu ook rechtstreeks begon te
observeren.
- Recapitulatietheorie: herhaling, ontwikkeling van een bepaalde persoon is een snelle
herhaling van een primitieve vorm van een levenspersoon naar een moderne vorm,
alles zit in ons en is dus genetisch bepaald.
- Focus op kinderen (en jongeren)
Ontwikkelingspsychologie:
- Nieuwe onderzoekstechnieken: hierdoor konden mensen van diverse leeftijden
vlotter en op een meer objectieve manier onderzocht worden.
o Statische methodes: bv een vragenlijst, interview met experten, hierdoor
kunnen ze beter verzamelde gegevens ordenen en er op een meer
verantwoorde manier conclusies uit trekken.
o Empirisch- analytische stroming, algemene wetmatigheden: bepaalde
manier van denken (nu nog altijd), veel onderzoeken waarbij 1000 Vlamingen
worden bevraagd, daaruit nemen ze een gemiddelde, alles wat we zien is een
gemiddelde, er zijn altijd afwijkingen, gaat een aantal algemene
wetmatigheden vastleggen
o Intelligentietest (Alfred Binet, 1903): binet heeft de IQ testen mee ontworpen
(gemiddelde IQ is 100)
- Ontstaan intelligentietest: begin 20ste eeuw, veel ging mis in Europa → we gingen
naar Amerika op zoek naar een beter leven → kwam veel volk binnen in Amerika →
1903 een eiland (Elis Island) mensen naar daar sturen, moesten de test doen, als ze
slim genoeg waren mochten ze naar Amerika
2
Samenvatting 1
, - We gebruiken nu nog altijd intelligentietesten om te kijken of iemand hoogbegaafd is
of om het IQ te weten
- Nieuwe impulsen theorievorming:
o Pedagogische interesse (opvoeding): ging genetische energie in vraag stellen:
heeft de opvoeding echt geen invloed?
o Behaviorisme: zien ontwikkeling als een leerproces, door iets te leren ga je
ontwikkelen, niet alleen erfelijkheid is belangrijk want er valt veel te leren,
erfelijkheid blijft een rol spelen, maar de ervaringen die je meemaakt gaan
ook een grote rol spelen
Aanpak wetenschappelijk onderzoek
- Onderzoekscyclus:
o Stap 1: oriënteren (relevante vragen?)
o Stap 2: richten (onderzoeksvragen, hypothesen, operationalisering van
begrippen)
o Stap 3: plannen (strategie)
o Stap 4: verzamelen (systematisch)
o Stap 5: analyseren en concluderen
o Stap 6: rapporteren en presenteren
- Eerste 3 stappen belangrijk bij onderzoek
- 1: relevante vragen stellen over wat er aan de hand is, je gaat altijd kijken naar een
bepaald probleem dat zich in de praktijk voordoet.
- 2: je stelt een onderzoeksvraag, je gaat kijken naar wat je gaat onderzoeken, je
vermeldt een paar hypothesen, je maakt een kader van alle begrippen die belangrijk
zijn.
- 3: je kijkt hoe je het gaat onderzoeken en trekt na het onderzoek de conclusies
Soorten onderzoek:
Voorbeelden:
- Experiment:
o Klas opdelen in 2 groepen (blauwe ogen en bruine ogen), een groep krijgt
meer macht dan de andere, je kijkt wat het gevolg daarvan is: groep die veel
macht heeft dat die uitoefenen op de andere groep, kan leiden tot
discriminatie
o Stanford prisson
- Correlationeel onderzoek:
o Je zoekt het verband tussen 2 dingen
o Verband tussen kinderen die thuis heel veel gamen en agressief gedrag op
school
- Survey:
o Vragenlijst
- Observatie:
o Je gaat in praktijk op onderzoek
3
Samenvatting 1
, o Je kan iemand rechtstreeks observeren, observeren a.d.h.v. een
videofragment…
- Case study:
o De wilde van Averon (Victor) → L’enfant sauvage
o Eind 18de eeuw, opgegroeid in een bos bij wolven, gaan kijken op welke
manier ze iemand die zijn leven heeft doorgebracht bij dieren nog gedrag en
taal kunnen aanleren
Meten van verandering
Voorbeelden:
- Longitudinaal onderzoek:
o Iemand onderzoeken voor een lange periode
o Gedrag bekijken wanneer die baby’s is, kleuter, peuter, tiener…
- Dwarsdoorsnede onderzoek:
o Mensen met verschillende leeftijden gaan onderzoeken
- Cross- sequentieel onderzoek:
o Combinatie 2 bovenstaande
o Op een bepaald moment in de tijd de
verschillende leeftijden gaan
bestuderen, dit doe je ongeveer om de 5
jaar (je onderzoekt iemand van 5 jaar, 10
jaar, 15 jaar en 20 jaar. Na 5 jaar
onderzoek je ze weer. Dan zijn ze 10, 15,
20, en 25 jaar)
Levenslooppsychologie:
- Levenslang: ze bestuderen je tot 18 jaar, dan stopt ontwikkeling en stopt het,
levenslooppsychologie gaat daarna ook nog onderzoeken want ontwikkeling stopt
niet.
- Eerst kwam de adolescentie aan de beurt: na 2de WO kregen steeds meer jongeren
de kans om langer naar school te gaan.
- Link met sociologie, bijvoorbeeld:
o 1930: massabewegingen (jeugdbewegingen) werden gebruikt voor een
politieke of kerkelijke agenda, Hitler is ook ontstaan vanuit een
jeugdbeweging, je maakt ze een bepaalde ideologie duidelijke en ze gaan er in
mee
o Mei 1968: studentenprotesten, was interessant om deze te onderzoeken
want ze kenden van deze groep niet veel aangezien er voorheen niets meer
bestudeerd werd een de 18 jaar voorbij was, sociologen kregen interesse voor
deze groep en zijn de adolescenten gaan onderzoeken.
4
Samenvatting 1
