Ontwikkelingspsychologie
COLLEGE 1&2
Ontwikkeling is verandering, maar verandering is niet per se ontwikkeling:
Alleen als het
blijvend is en niet omkeerbaar. Vooruitgang (leren lezen/schrijven), maar
ontwikkeling kan ook een achteruitgang zijn (geheugenverlies bij ouder worden):
Multi-directioneel
Ontwikkeling is een proces en multidimensionale. (speelt zich af op
verschillende terreinen; fysiek, cognitief, sociaal, emotioneel) Waarbij de
ontwikkelingen binnen deze verschillende terreinen met elkaar in verband staan
en elkaar beïnvloeden.
Ontwikkeling is ook multi-gedetermineerd.
Biologische make-up (genen) zet ontwikkeling in
gang door interactie met de omgeving. Plus
sociale en economische context en culturele
context.
Normatief: de norm
Temporele invloeden
-Normatief leeftijdsgebonden (motoriek,
taal)
-Normatief historische invloeden (cohort, oorlog)
-Niet-normatieve invloeden (persoonsgebonden)
DE ontwikkeling bestaat niet. Elk kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier.
Ontwikkeling wel een beetje voorspelbaar:
1. Normatieve ontwikkelingsstappen (mijlpalen)
2. Stabiliteit in ontwikkelingspaden (IQ-scores)
(niet in termen van zekerheid, maar in termen van kansen)
Nature-nurture controverse: nativisme (aanleg) versus empirisme (ervaring).
Beide spelen een rol maar de accenten worden verschillend gelegd. Soms meer
de nadruk op nature en soms meer op nurture.
Doorgaande lijn of niet (continue of discontinue)?
- continue: geleidelijk, kwantitatief (meer van hetzelfde). Groeien in de lengte,
of
verbreding van woordenschat.
- discontinue: abrupt; in aparte stadia; kwalitatieve verandering. De overgang
van
kruipen naar lopen, echt een andere type vaardigheid
Perioden van ontwikkeling
- kritieke periode: als er in een bepaalde periode een bepaalde ervaring
ontbreekt, is er
,onherroepelijke schade. Of wat minder heftig ->
- Gevoelige periode: in een bepaalde periode is een bepaalde ervaring
optimaal, maar
later kan ook nog, alleen niet optimaal.
Domein-algemene (nurture), is het idee dat bepaalde ontwikkelingen zich
kunnen verspreiden over meerdere ontwikkelingsdomeinen. Versus domein-
specifieke (nature) ontwikkeling vind alleen op dit domein plaats en daar
hebben andere domeinen geen invloed op.
Een theorie heeft de doelen beschrijven, verklaren en voorspellen.
Theoretiche perspectieven (‘een gezamelijke kijk’):
› Psychodynamische perspectief
Ontwikkeling wordt van binnenuit gestuurd innerlijke krachten,
geen controle over
Freud: psychoanalytische thoerie: Onbewuste krachten. Iets wat we
meegemaakt hebben, waar we ons niet bewust van zijn, maar wat ons
hele leven invloed op ons heeft Erikson: psychosociale theorie: Er zijn 8
stadia in je leven met innerlijke conflicten en de oplossing die we bereiken
is hoe wij ons leven leiden
› Behavioristische perspectief
Ontwikkeling komt van buitenaf.
-Klassieke conditionering (Pavlov): een organisme leert op een bepaalde
manier reageren op een neutrale stimulus die die respons normaal
gesproken niet uitlokt
-Operante conditionering (Skinner): een reactie kan worden versterkt of
verzwakt door de associatie met positieve of negatieve consequenties.
-Sociaal-cognitieve leertheorie (Bandura): leren door het gedrag van een
ander – een
model – te observeren.
› Cognitieve perspectief
Focus op mentale activiteit, processen hoe mensen leren
- Cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget: kind bouwt actief kennis op
door interactie met de omgeving. Dit verloopt in verschillende stadia.
(college 5)
- Informatieverwerkingstheorie: benadering van cognitie ontwikkeling die
probeert te identificeren op welke manieren mensen informatie coderen,
opslaan en terughalen
› Contextuele perspectief
Brede visie op ontwikeling, invloed vanuit omgeving.
-Theorie van Vygotsky: ziet verloop van cognitieve ontwikkeling als het
resultaat van sociale interacties tussen de leden van een cultuur
-Bio-ecologisch systeemteorie van Bronfenbrenner: micro- meso-, exo-,
macro- en chronosysteem.
-Dynamisch systeemtheorie: ziet de ontwikkeling van een kind als een
dynamisch systeem. Ontwikkeling is; Niet lineair ( geen realtie tussen
input en output bij veranderingen), Iteratief ( de vorige toestand is de
beginsituatie van de volgende), Zelf organiserend ( nieuwe gedragingen
, verschijnen spontaan vanuit de interactie tussen veranderende
subsystemen)
› Evolutionaire perspectief
Gedrag is genetische erfenis van onze voorouders.
Natuurlijke selectie en ‘survival of the fittest’.
-ethologie: invloed van biologische kenmerken op gedrag en naar
evolutionaire rol van gedrag in processen van adaptatie en overleving
-evolutionaire psychologie: psychologische aspecten van de menselijke
geest en gedrag wordt vanuit de evolutietheorie verklaard
-Gedragsgenetica: onderzoekt in welke mate verschillen in gedrag tussen
mensen toe te schrijven zijn aan erfelijke factoren (genen). (tweeling- en
adoptiestudies)
Empirisch-wetenschappelijke methoden
Onderzoeksvraag: wat je gaat onderzoeken
Hypothese: verwachting wat je zult vinden
Onderzoeksmethode: hoe gaat het onderzoek eruit zien
Data verzamelen
Data analyseren
Kritisch kijken naar onderzoek, data publiceren, data repliceren
Expirimenteel onderzoek: Een onderzoeksmethode om oorzaak-gevolgrelatie
vast te stellen, waarbij de onderzoeker een variable (onafhankelijke variabele)
manipuleert om effect op een andere variabele (afhankelijke variabele) te
onderzoeken
Correlationeel onderzoek: Onderzoek dat bedoeld is om vast te stellen of er
tussen twee (of meer) factoren een verband of correlatie bestaat
Longitudinaal onderzoek: Onderzoek waarin het gedrag van één of meerdere
individuen door de tijd heen gemeten wordt. Struikelblokken; kostbaar in tijd en
geld, uitval participanten
Cross-sectioneel onderzoek: Onderzoek waarbij mensen van verschillende
leeftijden op het hetzelfde tijdstip met elkaar vergeleken worden.
Struikelblokken; generatieverschillen
Cross-sequentieel onderzoek: Onderzoek waarin een aantal verschillende
leeftijdsgroepen op verschillende tijdstippen worden bestudeerd.
COLLEGE 3
Biologie college
Zygote= bevruchte eicel , monozygotic = eeneiige tweeling, dizygotic=
twee-eiige tweeling
Tweelingstudies zeggen niet alles, want je omgeving en de ontwikkeling van tijd
beïnvloed de uiting van je genen.
DNA creëert met bepaalde volghorden van de basen (G, C, T, A) (dat noem je
een gen) eiwitten
In je celkern zitten 46 chromosomen dus 23 paren ( 1
van je moeder 1 van je vader)
Eicellen en zaadcellen bevatten dus 23 chromosomen,
COLLEGE 1&2
Ontwikkeling is verandering, maar verandering is niet per se ontwikkeling:
Alleen als het
blijvend is en niet omkeerbaar. Vooruitgang (leren lezen/schrijven), maar
ontwikkeling kan ook een achteruitgang zijn (geheugenverlies bij ouder worden):
Multi-directioneel
Ontwikkeling is een proces en multidimensionale. (speelt zich af op
verschillende terreinen; fysiek, cognitief, sociaal, emotioneel) Waarbij de
ontwikkelingen binnen deze verschillende terreinen met elkaar in verband staan
en elkaar beïnvloeden.
Ontwikkeling is ook multi-gedetermineerd.
Biologische make-up (genen) zet ontwikkeling in
gang door interactie met de omgeving. Plus
sociale en economische context en culturele
context.
Normatief: de norm
Temporele invloeden
-Normatief leeftijdsgebonden (motoriek,
taal)
-Normatief historische invloeden (cohort, oorlog)
-Niet-normatieve invloeden (persoonsgebonden)
DE ontwikkeling bestaat niet. Elk kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier.
Ontwikkeling wel een beetje voorspelbaar:
1. Normatieve ontwikkelingsstappen (mijlpalen)
2. Stabiliteit in ontwikkelingspaden (IQ-scores)
(niet in termen van zekerheid, maar in termen van kansen)
Nature-nurture controverse: nativisme (aanleg) versus empirisme (ervaring).
Beide spelen een rol maar de accenten worden verschillend gelegd. Soms meer
de nadruk op nature en soms meer op nurture.
Doorgaande lijn of niet (continue of discontinue)?
- continue: geleidelijk, kwantitatief (meer van hetzelfde). Groeien in de lengte,
of
verbreding van woordenschat.
- discontinue: abrupt; in aparte stadia; kwalitatieve verandering. De overgang
van
kruipen naar lopen, echt een andere type vaardigheid
Perioden van ontwikkeling
- kritieke periode: als er in een bepaalde periode een bepaalde ervaring
ontbreekt, is er
,onherroepelijke schade. Of wat minder heftig ->
- Gevoelige periode: in een bepaalde periode is een bepaalde ervaring
optimaal, maar
later kan ook nog, alleen niet optimaal.
Domein-algemene (nurture), is het idee dat bepaalde ontwikkelingen zich
kunnen verspreiden over meerdere ontwikkelingsdomeinen. Versus domein-
specifieke (nature) ontwikkeling vind alleen op dit domein plaats en daar
hebben andere domeinen geen invloed op.
Een theorie heeft de doelen beschrijven, verklaren en voorspellen.
Theoretiche perspectieven (‘een gezamelijke kijk’):
› Psychodynamische perspectief
Ontwikkeling wordt van binnenuit gestuurd innerlijke krachten,
geen controle over
Freud: psychoanalytische thoerie: Onbewuste krachten. Iets wat we
meegemaakt hebben, waar we ons niet bewust van zijn, maar wat ons
hele leven invloed op ons heeft Erikson: psychosociale theorie: Er zijn 8
stadia in je leven met innerlijke conflicten en de oplossing die we bereiken
is hoe wij ons leven leiden
› Behavioristische perspectief
Ontwikkeling komt van buitenaf.
-Klassieke conditionering (Pavlov): een organisme leert op een bepaalde
manier reageren op een neutrale stimulus die die respons normaal
gesproken niet uitlokt
-Operante conditionering (Skinner): een reactie kan worden versterkt of
verzwakt door de associatie met positieve of negatieve consequenties.
-Sociaal-cognitieve leertheorie (Bandura): leren door het gedrag van een
ander – een
model – te observeren.
› Cognitieve perspectief
Focus op mentale activiteit, processen hoe mensen leren
- Cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget: kind bouwt actief kennis op
door interactie met de omgeving. Dit verloopt in verschillende stadia.
(college 5)
- Informatieverwerkingstheorie: benadering van cognitie ontwikkeling die
probeert te identificeren op welke manieren mensen informatie coderen,
opslaan en terughalen
› Contextuele perspectief
Brede visie op ontwikeling, invloed vanuit omgeving.
-Theorie van Vygotsky: ziet verloop van cognitieve ontwikkeling als het
resultaat van sociale interacties tussen de leden van een cultuur
-Bio-ecologisch systeemteorie van Bronfenbrenner: micro- meso-, exo-,
macro- en chronosysteem.
-Dynamisch systeemtheorie: ziet de ontwikkeling van een kind als een
dynamisch systeem. Ontwikkeling is; Niet lineair ( geen realtie tussen
input en output bij veranderingen), Iteratief ( de vorige toestand is de
beginsituatie van de volgende), Zelf organiserend ( nieuwe gedragingen
, verschijnen spontaan vanuit de interactie tussen veranderende
subsystemen)
› Evolutionaire perspectief
Gedrag is genetische erfenis van onze voorouders.
Natuurlijke selectie en ‘survival of the fittest’.
-ethologie: invloed van biologische kenmerken op gedrag en naar
evolutionaire rol van gedrag in processen van adaptatie en overleving
-evolutionaire psychologie: psychologische aspecten van de menselijke
geest en gedrag wordt vanuit de evolutietheorie verklaard
-Gedragsgenetica: onderzoekt in welke mate verschillen in gedrag tussen
mensen toe te schrijven zijn aan erfelijke factoren (genen). (tweeling- en
adoptiestudies)
Empirisch-wetenschappelijke methoden
Onderzoeksvraag: wat je gaat onderzoeken
Hypothese: verwachting wat je zult vinden
Onderzoeksmethode: hoe gaat het onderzoek eruit zien
Data verzamelen
Data analyseren
Kritisch kijken naar onderzoek, data publiceren, data repliceren
Expirimenteel onderzoek: Een onderzoeksmethode om oorzaak-gevolgrelatie
vast te stellen, waarbij de onderzoeker een variable (onafhankelijke variabele)
manipuleert om effect op een andere variabele (afhankelijke variabele) te
onderzoeken
Correlationeel onderzoek: Onderzoek dat bedoeld is om vast te stellen of er
tussen twee (of meer) factoren een verband of correlatie bestaat
Longitudinaal onderzoek: Onderzoek waarin het gedrag van één of meerdere
individuen door de tijd heen gemeten wordt. Struikelblokken; kostbaar in tijd en
geld, uitval participanten
Cross-sectioneel onderzoek: Onderzoek waarbij mensen van verschillende
leeftijden op het hetzelfde tijdstip met elkaar vergeleken worden.
Struikelblokken; generatieverschillen
Cross-sequentieel onderzoek: Onderzoek waarin een aantal verschillende
leeftijdsgroepen op verschillende tijdstippen worden bestudeerd.
COLLEGE 3
Biologie college
Zygote= bevruchte eicel , monozygotic = eeneiige tweeling, dizygotic=
twee-eiige tweeling
Tweelingstudies zeggen niet alles, want je omgeving en de ontwikkeling van tijd
beïnvloed de uiting van je genen.
DNA creëert met bepaalde volghorden van de basen (G, C, T, A) (dat noem je
een gen) eiwitten
In je celkern zitten 46 chromosomen dus 23 paren ( 1
van je moeder 1 van je vader)
Eicellen en zaadcellen bevatten dus 23 chromosomen,
