KTH 1 – Communicatie les 3
Basisprincipes van communicatie (Axioma’s)
BASISAXOMIA = vanzelfsprekendheden, vaststellingen die we niet moeten bewijzen, als
grondslag aanvaarde bewering (iets dat je niet moet bewijzen)
Communicatie in 5 axioma’s:
1. “men kan niet niet-communiceren”
“alle gedrag is communicatie”, zelfs als je niet in interactie gaat is er communicatie,
gwn door er te zijn
Gedrag = onze “buitenkant”
Het is dus het geheel van handelingen die anderen van ons kunnen waarnemen in
een bepaalde situatie
Gedrag omvat dus al onze uitspraken, onze houding, onze mimiek, onze intonatie,
…
Gedrag roept steeds iets op bij de anderen die het gedrag waarnemen.
Het heeft dus een effect op de anderen of “de overkant”
De bedoeling van ons gedrag speelt zich af in ons binnenste en noemen we daarom
“de binnenkant”.
De binnenkant verwijst dus naar opvattingen, gedachten, gevoelens,
veranderingswensen; enz. en is dus niet rechtstreeks waarneembaar voor
anderen.
Beroepssituatie:
We moeten er rekening mee houden dat het effect dat bepaalde gedragingen heeft
op de patiënt niet altijd de bedoeling van het gedrag is geweest, m.a.w.
boodschappen die we overbrengen via gedragingen kunnen anders dan
we wensen geïnterpreteerd worden.
Het is belangrijk om te verifiëren of de bedoeling van je interactie ook het gewenste
effect heeft gehad (is de boodschap overgekomen, zitten we op dezelfde golflengte)
Dit lijkt vanzelfsprekend maar is het niet: je dient echt te investeren in een
attente, oprechte, empathische houding: je dient je ten alle tijden bewust te
zijn van de bedoeling van je communicatie en te verifiëren of die bedoeling ook zo
is toegekomen bij de patiënt, bv. in het voorbeeld uitleggen waarom overstrekken
niet goed is.
2. “men spreekt altijd dubbel”
Betrekkingsniveau
Op het betrekkingsniveau wordt ook een relatievoorstel uitgedrukt
Hoe iets gezegd wordt en wat de ander daarbij voelt of wat het bij de ander
oproept, is in dit geval belangrijker dan de boodschap zelf
Je kan het voorstel tot relatie:
- aannemen
, - verwerpen
- negeren
3. “ieder zijn waarheid”
ieder heeft zijn perspectief, geen juist of fout
• Mensen nemen een bepaald standpunt in als ze iets zeggen of denken over iets of
iemand. Vanuit zijn eigen positie ziet de ene persoon iets anders dan een andere.
Verschillende factoren nemen hierbij een plaats in:
eigen levensgeschiedenis, persoonlijke ervaringen
de huidige context
de fysieke toestand (moe of niet)
voorkeuren, motieven
...
• Meningsverschillen en conflicten ontstaan wanneer er slechts één mening mogelijk is
en men tracht elkaar te overtuigen vanuit zijn mening, zijn gelijk. Het gaat hierbij
steeds om inhoudelijke verschillen.
Probleem als de eigen waarheid als dé waarheid gaat aanschouwd worden
Hoe rekening met de waarheid van de P?
Beroepssituatie:
• Meningen ontstaan vanuit een bepaald standpunt dat beïnvloed wordt door
levensgeschiedenis, huidige context, omgangsvormen enz.
• In onze beroepsrelatie is het dan ook noodzakelijk op de hoogte te zijn van de
levensgeschiedenis, de vroegere context waarin mensen leefden, hoe overtuigen van
patiënten gegroeid zijn
• Belang van het toelichten van je onderzoek wanneer de dokter reeds een
diagnose heeft gegeven.
• Belang bij het opstellen van behandeldoelen en een behandelplan : stel de
verwachtingen van de therapeut en de patiënt gelijk en stel een behandelplan op dat
voor beide partijen aanvaardbaar is.
• Bij het geven van informatie en educatie, pijl eerst naar de visie van de patiënt
omtrent zijn of haar gezondheidsprobleem.
4. “communicatie tussen mensen is symmetrisch of complementair, naargelang de
relatie gebaseerd is op gelijkheid of verschil”
In een complementaire relatie neemt de kinesitherapeut een leidende rol aan en
laat de patiënt zich leiden
In een symmetrische relatie streeft de kinesitherapeut naar autonoom en
zelfstandig functioneren van de patiënt.
De kinesitherapeut moet trachten om in de omgang met patiënten meer “complexiteit”
in hun onderlinge reacties aan te brengen zodat er beter evenwicht kan ontstaan
Denk terug aan de verschillende rollen: soms dien je een docent of detective
te zijn (complementair), dan weer een coach of vertrouwenspersoon
(symmetrisch)
Afwisseling tussen deze rollen is belangrijk om niet vast te lopen
5. “mensen communiceren zowel digitaal als analoog”
Digitaal = verbale elementen (woorden, maar ook de stiltes tussen de woorden) -
tekens
Analoog (non-verbale communicatie) =
- Lichaamstaal
Basisprincipes van communicatie (Axioma’s)
BASISAXOMIA = vanzelfsprekendheden, vaststellingen die we niet moeten bewijzen, als
grondslag aanvaarde bewering (iets dat je niet moet bewijzen)
Communicatie in 5 axioma’s:
1. “men kan niet niet-communiceren”
“alle gedrag is communicatie”, zelfs als je niet in interactie gaat is er communicatie,
gwn door er te zijn
Gedrag = onze “buitenkant”
Het is dus het geheel van handelingen die anderen van ons kunnen waarnemen in
een bepaalde situatie
Gedrag omvat dus al onze uitspraken, onze houding, onze mimiek, onze intonatie,
…
Gedrag roept steeds iets op bij de anderen die het gedrag waarnemen.
Het heeft dus een effect op de anderen of “de overkant”
De bedoeling van ons gedrag speelt zich af in ons binnenste en noemen we daarom
“de binnenkant”.
De binnenkant verwijst dus naar opvattingen, gedachten, gevoelens,
veranderingswensen; enz. en is dus niet rechtstreeks waarneembaar voor
anderen.
Beroepssituatie:
We moeten er rekening mee houden dat het effect dat bepaalde gedragingen heeft
op de patiënt niet altijd de bedoeling van het gedrag is geweest, m.a.w.
boodschappen die we overbrengen via gedragingen kunnen anders dan
we wensen geïnterpreteerd worden.
Het is belangrijk om te verifiëren of de bedoeling van je interactie ook het gewenste
effect heeft gehad (is de boodschap overgekomen, zitten we op dezelfde golflengte)
Dit lijkt vanzelfsprekend maar is het niet: je dient echt te investeren in een
attente, oprechte, empathische houding: je dient je ten alle tijden bewust te
zijn van de bedoeling van je communicatie en te verifiëren of die bedoeling ook zo
is toegekomen bij de patiënt, bv. in het voorbeeld uitleggen waarom overstrekken
niet goed is.
2. “men spreekt altijd dubbel”
Betrekkingsniveau
Op het betrekkingsniveau wordt ook een relatievoorstel uitgedrukt
Hoe iets gezegd wordt en wat de ander daarbij voelt of wat het bij de ander
oproept, is in dit geval belangrijker dan de boodschap zelf
Je kan het voorstel tot relatie:
- aannemen
, - verwerpen
- negeren
3. “ieder zijn waarheid”
ieder heeft zijn perspectief, geen juist of fout
• Mensen nemen een bepaald standpunt in als ze iets zeggen of denken over iets of
iemand. Vanuit zijn eigen positie ziet de ene persoon iets anders dan een andere.
Verschillende factoren nemen hierbij een plaats in:
eigen levensgeschiedenis, persoonlijke ervaringen
de huidige context
de fysieke toestand (moe of niet)
voorkeuren, motieven
...
• Meningsverschillen en conflicten ontstaan wanneer er slechts één mening mogelijk is
en men tracht elkaar te overtuigen vanuit zijn mening, zijn gelijk. Het gaat hierbij
steeds om inhoudelijke verschillen.
Probleem als de eigen waarheid als dé waarheid gaat aanschouwd worden
Hoe rekening met de waarheid van de P?
Beroepssituatie:
• Meningen ontstaan vanuit een bepaald standpunt dat beïnvloed wordt door
levensgeschiedenis, huidige context, omgangsvormen enz.
• In onze beroepsrelatie is het dan ook noodzakelijk op de hoogte te zijn van de
levensgeschiedenis, de vroegere context waarin mensen leefden, hoe overtuigen van
patiënten gegroeid zijn
• Belang van het toelichten van je onderzoek wanneer de dokter reeds een
diagnose heeft gegeven.
• Belang bij het opstellen van behandeldoelen en een behandelplan : stel de
verwachtingen van de therapeut en de patiënt gelijk en stel een behandelplan op dat
voor beide partijen aanvaardbaar is.
• Bij het geven van informatie en educatie, pijl eerst naar de visie van de patiënt
omtrent zijn of haar gezondheidsprobleem.
4. “communicatie tussen mensen is symmetrisch of complementair, naargelang de
relatie gebaseerd is op gelijkheid of verschil”
In een complementaire relatie neemt de kinesitherapeut een leidende rol aan en
laat de patiënt zich leiden
In een symmetrische relatie streeft de kinesitherapeut naar autonoom en
zelfstandig functioneren van de patiënt.
De kinesitherapeut moet trachten om in de omgang met patiënten meer “complexiteit”
in hun onderlinge reacties aan te brengen zodat er beter evenwicht kan ontstaan
Denk terug aan de verschillende rollen: soms dien je een docent of detective
te zijn (complementair), dan weer een coach of vertrouwenspersoon
(symmetrisch)
Afwisseling tussen deze rollen is belangrijk om niet vast te lopen
5. “mensen communiceren zowel digitaal als analoog”
Digitaal = verbale elementen (woorden, maar ook de stiltes tussen de woorden) -
tekens
Analoog (non-verbale communicatie) =
- Lichaamstaal
