Inhoud
H1: methodes van sociaalpsychologisch onderzoek.................................................................................................... 3
1 beschrijvende methode.................................................................................................................................................. 3
1A observatie..................................................................................................................................................................... 3
1b zelfbeschrijving........................................................................................................................................................... 3
2 Correlationele methode.................................................................................................................................................. 4
3 experimentele methode.................................................................................................................................................. 4
H7: Altruïsme.............................................................................................................................................................................. 5
1 definitie................................................................................................................................................................................. 5
2 methodologie van onderzoek over altruïsme........................................................................................................ 5
3 de altruïstische intentie en de beoordeling van het gedrag.............................................................................5
4 Waarom helpen mensen?............................................................................................................................................... 6
4A Visie van de revolutionaire psychologie........................................................................................................... 6
4B visie van de cognitieve psychologie................................................................................................................... 6
4C Visie van de sociale psychologie.......................................................................................................................... 8
Altruïsme als macht...................................................................................................................................................... 12
H3: Sociale invloed................................................................................................................................................................. 13
Impliciete sociale invloed: meerderheidsinvloed.................................................................................................. 13
Solomon Asch.................................................................................................................................................................. 13
Impliciete sociale invloed: minderheidsinvloed.................................................................................................... 16
Het basisparadigma van Moscovici........................................................................................................................ 16
Minderheidsinvloed op het internet...................................................................................................................... 17
Fundamentele verschillen tussen meerderheids- en minderheidsinvloed............................................17
Expliciete sociale invloed................................................................................................................................................ 17
De experimentenreeks van Milgram...................................................................................................................... 18
De verdwenen studies van milgram....................................................................................................................... 21
ethische vragen over de milgramstudie............................................................................................................... 21
conceptuele replicaties van het Milgramonderzoek........................................................................................ 21
naar een verklaring....................................................................................................................................................... 22
Impliciete versus expliciete invloed........................................................................................................................... 22
H5: stereotypes........................................................................................................................................................................ 23
Wat zijn stereotypes?....................................................................................................................................................... 23
Hoe kunnen we stereotypes meten?........................................................................................................................... 25
Impliciete associatie test............................................................................................................................................ 26
1
, waar komen onze stereotypes vandaan?.................................................................................................................. 26
Categoriseren.................................................................................................................................................................. 26
het opbouwen van een zelfbeeld............................................................................................................................. 27
stereotypes en de verwerking van informatie over personen.........................................................................28
de invloed van stereotypes op hoe wij gedrag identificeren........................................................................28
stereotypes houden zichzelf in stand......................................................................................................................... 29
Hoe kunnen we stereotypes veranderen?................................................................................................................ 30
H4: attitudes.............................................................................................................................................................................. 31
De voorspellende waarden en de metingen van attitudes.................................................................................32
De vorming van attitudes................................................................................................................................................ 33
Genetische antecedenten............................................................................................................................................ 33
Evaluatief leren.............................................................................................................................................................. 34
Mere exposure effect (loutere blootstelling effect) (contact conditionering).......................................34
Attitudeverandering via gedragsveranderingen................................................................................................... 38
Beloningen:...................................................................................................................................................................... 40
Keuze maken................................................................................................................................................................... 40
H6: agressief gedrag............................................................................................................................................................... 42
Wat is agressief gedrag?.................................................................................................................................................. 42
oorzaken van agressie...................................................................................................................................................... 43
aangeboren...................................................................................................................................................................... 43
aangeleerd........................................................................................................................................................................ 44
2
,SAMENVATTING SOCIALE
PSYCHOLOGIE – POWERPOINTS
H1: METHODES VAN SOCIAALPSYCHOLOGISCH ONDERZOEK
1 BESCHRIJVENDE METHODE
1A OBSERVATIE
Voordelen:
- Ecologische validiteit: = laat toe tot het vertonen van natuurlijk gedrag
Nadelen:
- Wachten op een gebeurtenis kan lang duren
- Onmogelijk om causale verbanden te leggen
1B ZELFBESCHRIJVING
Voordelen:
- Handig om informatie te krijgen over coverte en zeldzame overte gedragingen
Nadelen:
- Door de sociale normen gaan mensen antwoorden wat van hun verwacht wordt.
o (bv: The yellow walkman)
o Er is een discrepantie tussen attitude en gedrag
MAAR om die sociale norm te ontwijken zijn er 2 andere vormen van zelfbeschrijving:
1) Event sampling = op verschillende momenten uit het niks een vraag stellen
2) Day reconstruction method = respondenten hun hele dag laten beschrijven
a. Kahneman zijn onderzoek over wat mensen het leukste vinden om te doen toont
aan dat DRM de sociale norm ontwijkt vergeleken met normale zelfbeschrijving
Voorwaarden:
- De respondent MOET zijn gedrag kunnen beschrijven
- De respondent MOET zijn gedrag willen beschrijven
- De respondent MOET de gelegenheid krijgen om zijn gedrag te beschrijven
! zelfbeschrijving dient meer als een inspiratiebron voor onderzoekers dan hard bewijsmateriaal !
3
, 2 CORRELATIONELE METHODE
Met deze methode onderzoeken we de samenhang tussen factoren om hiermee een voorspelling te
maken.
MAAR correlatie is niet causatie (causatie kan alleen gevonden worden via experimenten)
- (bv: onderzoek over de ooievaren en de kinderen)
- (bv: onderzoek over vrijen en koorts)
Vormen van correlatie en correlatiecoëfficiënt
- Positieve correlatie: ]0,1]
- Geen correlatie: 0
- Negatieve correlatie: [-1,0[
! hoe verder van 0, hoe sterker de correlatie !
3 EXPERIMENTELE METHODE
Experimenten is niet per se de beste methode hangt af van wat je zoekt
Een experiment bevat 2 condities met 2 variabelen
- Condities:
o De controle conditie = de conditie waar OV niet gemanipuleerd wordt
o De experimentele conditie = de conditie waar OV wel gemanipuleerd wordt
- Variabelen
o AV (afhankelijke variabele) = wat gemeten wordt
o OV (onafhankelijke variabele) = wat gemanipuleerd wordt
! Het is belangrijk dat OV de enige variabele is die veranderd en dat er dus geen storende factoren
veranderen ! (bv: the pepsi challenge glazen waren in beide condities anders)
Realisme:
- Ecologische validiteit van een experiment is laag
- Het experimentele realisme moet wel hoog zijn
o Mensen moeten meegetrokken worden in het experiment en het als ‘echt’ ervaren
Types manipulaties:
- Tussen-proefpersoons-manipulaties
o = verdelen van deelnemers onder condities
o Probleem: verschil in mensen tussen de condities
o Oplossing: randomisering
- Binnen-proefpersoons-manipulaties
o =elke deelnemer blootstellen aan elk v/d condities
o Probleem: volgorde-effect
4
H1: methodes van sociaalpsychologisch onderzoek.................................................................................................... 3
1 beschrijvende methode.................................................................................................................................................. 3
1A observatie..................................................................................................................................................................... 3
1b zelfbeschrijving........................................................................................................................................................... 3
2 Correlationele methode.................................................................................................................................................. 4
3 experimentele methode.................................................................................................................................................. 4
H7: Altruïsme.............................................................................................................................................................................. 5
1 definitie................................................................................................................................................................................. 5
2 methodologie van onderzoek over altruïsme........................................................................................................ 5
3 de altruïstische intentie en de beoordeling van het gedrag.............................................................................5
4 Waarom helpen mensen?............................................................................................................................................... 6
4A Visie van de revolutionaire psychologie........................................................................................................... 6
4B visie van de cognitieve psychologie................................................................................................................... 6
4C Visie van de sociale psychologie.......................................................................................................................... 8
Altruïsme als macht...................................................................................................................................................... 12
H3: Sociale invloed................................................................................................................................................................. 13
Impliciete sociale invloed: meerderheidsinvloed.................................................................................................. 13
Solomon Asch.................................................................................................................................................................. 13
Impliciete sociale invloed: minderheidsinvloed.................................................................................................... 16
Het basisparadigma van Moscovici........................................................................................................................ 16
Minderheidsinvloed op het internet...................................................................................................................... 17
Fundamentele verschillen tussen meerderheids- en minderheidsinvloed............................................17
Expliciete sociale invloed................................................................................................................................................ 17
De experimentenreeks van Milgram...................................................................................................................... 18
De verdwenen studies van milgram....................................................................................................................... 21
ethische vragen over de milgramstudie............................................................................................................... 21
conceptuele replicaties van het Milgramonderzoek........................................................................................ 21
naar een verklaring....................................................................................................................................................... 22
Impliciete versus expliciete invloed........................................................................................................................... 22
H5: stereotypes........................................................................................................................................................................ 23
Wat zijn stereotypes?....................................................................................................................................................... 23
Hoe kunnen we stereotypes meten?........................................................................................................................... 25
Impliciete associatie test............................................................................................................................................ 26
1
, waar komen onze stereotypes vandaan?.................................................................................................................. 26
Categoriseren.................................................................................................................................................................. 26
het opbouwen van een zelfbeeld............................................................................................................................. 27
stereotypes en de verwerking van informatie over personen.........................................................................28
de invloed van stereotypes op hoe wij gedrag identificeren........................................................................28
stereotypes houden zichzelf in stand......................................................................................................................... 29
Hoe kunnen we stereotypes veranderen?................................................................................................................ 30
H4: attitudes.............................................................................................................................................................................. 31
De voorspellende waarden en de metingen van attitudes.................................................................................32
De vorming van attitudes................................................................................................................................................ 33
Genetische antecedenten............................................................................................................................................ 33
Evaluatief leren.............................................................................................................................................................. 34
Mere exposure effect (loutere blootstelling effect) (contact conditionering).......................................34
Attitudeverandering via gedragsveranderingen................................................................................................... 38
Beloningen:...................................................................................................................................................................... 40
Keuze maken................................................................................................................................................................... 40
H6: agressief gedrag............................................................................................................................................................... 42
Wat is agressief gedrag?.................................................................................................................................................. 42
oorzaken van agressie...................................................................................................................................................... 43
aangeboren...................................................................................................................................................................... 43
aangeleerd........................................................................................................................................................................ 44
2
,SAMENVATTING SOCIALE
PSYCHOLOGIE – POWERPOINTS
H1: METHODES VAN SOCIAALPSYCHOLOGISCH ONDERZOEK
1 BESCHRIJVENDE METHODE
1A OBSERVATIE
Voordelen:
- Ecologische validiteit: = laat toe tot het vertonen van natuurlijk gedrag
Nadelen:
- Wachten op een gebeurtenis kan lang duren
- Onmogelijk om causale verbanden te leggen
1B ZELFBESCHRIJVING
Voordelen:
- Handig om informatie te krijgen over coverte en zeldzame overte gedragingen
Nadelen:
- Door de sociale normen gaan mensen antwoorden wat van hun verwacht wordt.
o (bv: The yellow walkman)
o Er is een discrepantie tussen attitude en gedrag
MAAR om die sociale norm te ontwijken zijn er 2 andere vormen van zelfbeschrijving:
1) Event sampling = op verschillende momenten uit het niks een vraag stellen
2) Day reconstruction method = respondenten hun hele dag laten beschrijven
a. Kahneman zijn onderzoek over wat mensen het leukste vinden om te doen toont
aan dat DRM de sociale norm ontwijkt vergeleken met normale zelfbeschrijving
Voorwaarden:
- De respondent MOET zijn gedrag kunnen beschrijven
- De respondent MOET zijn gedrag willen beschrijven
- De respondent MOET de gelegenheid krijgen om zijn gedrag te beschrijven
! zelfbeschrijving dient meer als een inspiratiebron voor onderzoekers dan hard bewijsmateriaal !
3
, 2 CORRELATIONELE METHODE
Met deze methode onderzoeken we de samenhang tussen factoren om hiermee een voorspelling te
maken.
MAAR correlatie is niet causatie (causatie kan alleen gevonden worden via experimenten)
- (bv: onderzoek over de ooievaren en de kinderen)
- (bv: onderzoek over vrijen en koorts)
Vormen van correlatie en correlatiecoëfficiënt
- Positieve correlatie: ]0,1]
- Geen correlatie: 0
- Negatieve correlatie: [-1,0[
! hoe verder van 0, hoe sterker de correlatie !
3 EXPERIMENTELE METHODE
Experimenten is niet per se de beste methode hangt af van wat je zoekt
Een experiment bevat 2 condities met 2 variabelen
- Condities:
o De controle conditie = de conditie waar OV niet gemanipuleerd wordt
o De experimentele conditie = de conditie waar OV wel gemanipuleerd wordt
- Variabelen
o AV (afhankelijke variabele) = wat gemeten wordt
o OV (onafhankelijke variabele) = wat gemanipuleerd wordt
! Het is belangrijk dat OV de enige variabele is die veranderd en dat er dus geen storende factoren
veranderen ! (bv: the pepsi challenge glazen waren in beide condities anders)
Realisme:
- Ecologische validiteit van een experiment is laag
- Het experimentele realisme moet wel hoog zijn
o Mensen moeten meegetrokken worden in het experiment en het als ‘echt’ ervaren
Types manipulaties:
- Tussen-proefpersoons-manipulaties
o = verdelen van deelnemers onder condities
o Probleem: verschil in mensen tussen de condities
o Oplossing: randomisering
- Binnen-proefpersoons-manipulaties
o =elke deelnemer blootstellen aan elk v/d condities
o Probleem: volgorde-effect
4
