Hoorcollege 8
Functies van het onderwijs (Gert Biesta)
Een school heeft drie verschillende bedoelingen:
Subjectificatie: kinderen komen in aanraking met hun vrijheid en verantwoordelijkheid als persoon.
Wat wil ik eigenlijk en hoe wil ik met andere mensen omgaan?
Socialisatie: kinderen worden deel van sociale structuren.
Kwalificatie: kinderen doen bepaalde kennis en vaardigheden op.
Berding & Pols:
Opvoeden tot een moreel kompas (doel)
Zelfverantwoordelijke zelfbepaling (Langeveld)
Zie gelijkenis met Kant; in staat zijn om jezelf de wet opleggen. Zelf denken wat een goede
gedragswet is om in te leven.
Kinderen ontwikkelen een geweten; een innerlijk kompas.
Waarmee ze richting kunnen vinden in de wereld.
Om je richting te vinden, moet je kennis hebben van de wereld.
Uiteindelijke doel is om kinderen te ondersteunen om zelf conflicten op te lossen
Hoe komt die kennis tot stand?
Kun je kinderen gewoon aanleren wat een goed kompas is? Nee, want het kind heeft een
eigen vrijheid en geweten, dus moet zijn of haar eigen kompas ontwikkelen.
Opvoeding als initiatie (beeld van de opvoeding)
Geen inwerking of aanleren (van buitenaf) of groei (vanuit het kind) …
…maar initiatie (het kind wordt ingeleid en uitgenodigd). Een volwassen nodigt jou uit om
zelf te gaan denken.
Opvoeden is ondersteunen én loslaten.
Wat vraagt dit van het onderwijsproces?
Opvoeding via participatie en communicatie (middel)
Onderwijs is geen eenzijdig proces
Een leerkracht is niet aan het ‘zenden’ en een kind ontwikkelt ook niet ‘spontaan’.
Een kind participeert in het onderwijs.
En is deel van een proces van communicatie.
‘Opvoeden is initiatie via participatie en communicatie’. (Berding & Pols, p. 256)
Je leert je richting te vinden als persoon, door actief deel te nemen aan activiteiten en met elkaar
betekenis te geven aan de wereld.
Het belang van instituties
Instituties ontstaan: procedures en afspraken die het handelen van de kinderen en
volwassenen in de school richting geven.
Denk aan: de kinderrechtbank (Korczak’s), buddy-systemen, pleinwachten, de klassenraad
(Freinet, volgende sheets).
Bieden deze instituties ruimte voor participatie en communicatie?
Een praktijkvoorbeeld:
Functies van het onderwijs (Gert Biesta)
Een school heeft drie verschillende bedoelingen:
Subjectificatie: kinderen komen in aanraking met hun vrijheid en verantwoordelijkheid als persoon.
Wat wil ik eigenlijk en hoe wil ik met andere mensen omgaan?
Socialisatie: kinderen worden deel van sociale structuren.
Kwalificatie: kinderen doen bepaalde kennis en vaardigheden op.
Berding & Pols:
Opvoeden tot een moreel kompas (doel)
Zelfverantwoordelijke zelfbepaling (Langeveld)
Zie gelijkenis met Kant; in staat zijn om jezelf de wet opleggen. Zelf denken wat een goede
gedragswet is om in te leven.
Kinderen ontwikkelen een geweten; een innerlijk kompas.
Waarmee ze richting kunnen vinden in de wereld.
Om je richting te vinden, moet je kennis hebben van de wereld.
Uiteindelijke doel is om kinderen te ondersteunen om zelf conflicten op te lossen
Hoe komt die kennis tot stand?
Kun je kinderen gewoon aanleren wat een goed kompas is? Nee, want het kind heeft een
eigen vrijheid en geweten, dus moet zijn of haar eigen kompas ontwikkelen.
Opvoeding als initiatie (beeld van de opvoeding)
Geen inwerking of aanleren (van buitenaf) of groei (vanuit het kind) …
…maar initiatie (het kind wordt ingeleid en uitgenodigd). Een volwassen nodigt jou uit om
zelf te gaan denken.
Opvoeden is ondersteunen én loslaten.
Wat vraagt dit van het onderwijsproces?
Opvoeding via participatie en communicatie (middel)
Onderwijs is geen eenzijdig proces
Een leerkracht is niet aan het ‘zenden’ en een kind ontwikkelt ook niet ‘spontaan’.
Een kind participeert in het onderwijs.
En is deel van een proces van communicatie.
‘Opvoeden is initiatie via participatie en communicatie’. (Berding & Pols, p. 256)
Je leert je richting te vinden als persoon, door actief deel te nemen aan activiteiten en met elkaar
betekenis te geven aan de wereld.
Het belang van instituties
Instituties ontstaan: procedures en afspraken die het handelen van de kinderen en
volwassenen in de school richting geven.
Denk aan: de kinderrechtbank (Korczak’s), buddy-systemen, pleinwachten, de klassenraad
(Freinet, volgende sheets).
Bieden deze instituties ruimte voor participatie en communicatie?
Een praktijkvoorbeeld:
