Taalontwikkeling op school
Hoofdstuk 1: Taalontwikkelende interactie: een nieuw perspectief
1.1 Een brede blik op taal en taalonderwijs
Taalontwikkelende interactie = Het stimuleren van de taalontwikkeling van kinderen tijdens
gesprekken.
1.3 Taal en onderwijsachterstanden
Leerlingen die moeite hebben met de taal, krijgen hier vooral in de midden- en bovenbouw
last van. Er worden abstracte woorden gebruikt, de zinnen zijn langer en complexer en de
gebruikte taal is steeds formeler.
Je moet als leerkracht preventief te werk gaan begin vroeg met taalondersteuning
1.4 Taal, kerndoelen en schoolsucces
Kerndoelen op school:
1. Rijke taal- en leesomgeving voor alle leerlingen.
2. Taalontwikkeling van de leerlingen dient in andere vakgebieden gestimuleerd te
worden
3. De leerling toont begrip van beluisterde, gelezen en bekeken teksten.
4. Doelgericht gesprekken voeren
5. Gesprekken voeren om te leren
Hoofdstuk 2: Het wonder van de taalontwikkeling
2.1 Vliegensvlugge start
In de eerste 4 jaar hebben kinderen het klanksysteem van de taal bijna volledig onder de knie
gekregen; ze hebben ingewikkelde grammaticale regels verworven en ook snel woorden en
begrippen geleerd.
2.2 Verklaring van het taalverwervingsproces: 3 theorieën
1. De imitatietheorie
- Kinderen herhalen taal die ze horen imiteren klanken, woorden en zinnen
2. De creatieve-constructietheorie
- gekoopt, handsokken, achterrang
- ‘gavagai’-probleem: kinderen horen woorden en moeten ontdekken wat er mee
wordt bedoeld iemand die een vreemde taal spreekt wijst naar iets en zegt:
gavagai. Wij weten niet precies wat hij hiermee bedoelt.
- Kinderen gaan op zoek naar de regelmatigheid: leiden gemeenschappelijke
kenmerken af en construeren voor zichzelf de betekenis van een woord
- Kinderen bedenken zelf regels bij woorden: meer dan één is -en achter het woordje
(ogen, wc-en)
, 3. De interactietheorie
- Kinderen leren volgens deze theorie in
communicatieve uitwisselingen met anderen, zoals
ouders, verzorgers en leeftijdsgenoten.
- Kinderen en volwassenen passen hun taalgebruik
aan om effectieve communicatie te bereiken,
waardoor nieuwe woorden en zinsstructuren worden
aangeleerd.
Volgens Chomsky (voorstander van de theorie van het
aangeboren taalvermogen), zijn mensen biologisch
voorgeprogrammeerd met een basiskennis van
grammatica die voor alle talen geldt. Dit stelt kinderen in
staat om snel een nieuwe taal te leren. Wetenschappers
zijn het erover eens dat er een aangeboren taalvermogen is, maar daarnaast speelt
taalaanbod van de omgeving ook een cruciale rol.
2.3 Taal en denken
Kinderen leren niet alleen woorden, maar zijn ook bezig met de betekeniskennis opbouwen
bij een woord. Het gaat hierbij om het leren over de wereld.
Vygotsky bestempelt denken als ‘innerlijke spraak’. Volgens hem worden kinderen in hun
denken geleid door taal. Voorbeeld: als kinderen in hun ontwikkeling toe zijn aan het
combineren van woorden in zinnen (je moet de riemen vastdoen in de auto), worden dingen
en ervaringen tegelijkertijd op taal- en op denkniveau verder met elkaar in verband gebracht.
In het begin gebruiken kinderen taal zodat ze in gesprekken kunnen verwijzen naar dingen in
de werkelijkheid: “ik wil die banaan”. Later wordt taal ook ingezet om te praten over dingen
buiten het hier-en-nu, zoals het verleden of toekomstige ervaringen.
Taalfuncties:
- Benoemen eenvoudige denkactiviteit
- Redeneren meer complexere denkprocessen
- Beschrijven ‘kijk wat een mooie bloem’
- Probleem oplossen ‘ik kan er niet bij, dus jij moet mij optillen’
- Voorspellen
- Uitleggen
2.4 De zone van naaste ontwikkeling en scaffolding.
- Zone van naaste ontwikkeling (Vygotsky) = het verschil tussen wat een kind zónder hulp
niet kan doen, maar mét hulp net wel. Een kind wordt automatisch een stapje hogerop
geholpen door de ouder
- Scaffolding (Bruner) = de ondersteunende rol van ouders bij hun kinderen, waarbij zij
ingrijpen om te helpen, antwoorden te geven, of de acties van hun kinderen te ondersteunen
Hoofdstuk 1: Taalontwikkelende interactie: een nieuw perspectief
1.1 Een brede blik op taal en taalonderwijs
Taalontwikkelende interactie = Het stimuleren van de taalontwikkeling van kinderen tijdens
gesprekken.
1.3 Taal en onderwijsachterstanden
Leerlingen die moeite hebben met de taal, krijgen hier vooral in de midden- en bovenbouw
last van. Er worden abstracte woorden gebruikt, de zinnen zijn langer en complexer en de
gebruikte taal is steeds formeler.
Je moet als leerkracht preventief te werk gaan begin vroeg met taalondersteuning
1.4 Taal, kerndoelen en schoolsucces
Kerndoelen op school:
1. Rijke taal- en leesomgeving voor alle leerlingen.
2. Taalontwikkeling van de leerlingen dient in andere vakgebieden gestimuleerd te
worden
3. De leerling toont begrip van beluisterde, gelezen en bekeken teksten.
4. Doelgericht gesprekken voeren
5. Gesprekken voeren om te leren
Hoofdstuk 2: Het wonder van de taalontwikkeling
2.1 Vliegensvlugge start
In de eerste 4 jaar hebben kinderen het klanksysteem van de taal bijna volledig onder de knie
gekregen; ze hebben ingewikkelde grammaticale regels verworven en ook snel woorden en
begrippen geleerd.
2.2 Verklaring van het taalverwervingsproces: 3 theorieën
1. De imitatietheorie
- Kinderen herhalen taal die ze horen imiteren klanken, woorden en zinnen
2. De creatieve-constructietheorie
- gekoopt, handsokken, achterrang
- ‘gavagai’-probleem: kinderen horen woorden en moeten ontdekken wat er mee
wordt bedoeld iemand die een vreemde taal spreekt wijst naar iets en zegt:
gavagai. Wij weten niet precies wat hij hiermee bedoelt.
- Kinderen gaan op zoek naar de regelmatigheid: leiden gemeenschappelijke
kenmerken af en construeren voor zichzelf de betekenis van een woord
- Kinderen bedenken zelf regels bij woorden: meer dan één is -en achter het woordje
(ogen, wc-en)
, 3. De interactietheorie
- Kinderen leren volgens deze theorie in
communicatieve uitwisselingen met anderen, zoals
ouders, verzorgers en leeftijdsgenoten.
- Kinderen en volwassenen passen hun taalgebruik
aan om effectieve communicatie te bereiken,
waardoor nieuwe woorden en zinsstructuren worden
aangeleerd.
Volgens Chomsky (voorstander van de theorie van het
aangeboren taalvermogen), zijn mensen biologisch
voorgeprogrammeerd met een basiskennis van
grammatica die voor alle talen geldt. Dit stelt kinderen in
staat om snel een nieuwe taal te leren. Wetenschappers
zijn het erover eens dat er een aangeboren taalvermogen is, maar daarnaast speelt
taalaanbod van de omgeving ook een cruciale rol.
2.3 Taal en denken
Kinderen leren niet alleen woorden, maar zijn ook bezig met de betekeniskennis opbouwen
bij een woord. Het gaat hierbij om het leren over de wereld.
Vygotsky bestempelt denken als ‘innerlijke spraak’. Volgens hem worden kinderen in hun
denken geleid door taal. Voorbeeld: als kinderen in hun ontwikkeling toe zijn aan het
combineren van woorden in zinnen (je moet de riemen vastdoen in de auto), worden dingen
en ervaringen tegelijkertijd op taal- en op denkniveau verder met elkaar in verband gebracht.
In het begin gebruiken kinderen taal zodat ze in gesprekken kunnen verwijzen naar dingen in
de werkelijkheid: “ik wil die banaan”. Later wordt taal ook ingezet om te praten over dingen
buiten het hier-en-nu, zoals het verleden of toekomstige ervaringen.
Taalfuncties:
- Benoemen eenvoudige denkactiviteit
- Redeneren meer complexere denkprocessen
- Beschrijven ‘kijk wat een mooie bloem’
- Probleem oplossen ‘ik kan er niet bij, dus jij moet mij optillen’
- Voorspellen
- Uitleggen
2.4 De zone van naaste ontwikkeling en scaffolding.
- Zone van naaste ontwikkeling (Vygotsky) = het verschil tussen wat een kind zónder hulp
niet kan doen, maar mét hulp net wel. Een kind wordt automatisch een stapje hogerop
geholpen door de ouder
- Scaffolding (Bruner) = de ondersteunende rol van ouders bij hun kinderen, waarbij zij
ingrijpen om te helpen, antwoorden te geven, of de acties van hun kinderen te ondersteunen
