HSK 1 – moeilijk helende wonden
1. Wat is een moeilijk helende wonde
= wanneer de natuurlijke heling stopt of vertraagd wordt, het zijn wonden die niet genezen
binnen de normale hersteloperatie (6 weken).
Als een wonde niet binnen de 6 weken heelt na een adequate behandeling kan de ZO beroep
doen op een tegemoetkoming van materiaal.
De wonden hebben meestal een onderliggende medische oorzaak. Ze kunnen spontaan
ontstaan of ten gevolge van een klein trauma.
Vb. decubitusletsels, veneuze ulcera, arteriële ulcera, diabetische voetulcera, vochtletsels,
oncologische ulcera…
2. Wat is een biofilm
= ingewikkelde microbiële gemeenschappen die bacteriën en schimmels bevatten. Bijna alle
moeilijk helende wonden bevatten een biofilm of toch een deel v/h wondbed (60-90%).
= bacteriën die beschermd zitten in een dik, slijmerig schild van suikers en eiwitten – maken
een beschermende matrix die de biofilm stevig laat vasthouden aan levende en niet levende
oppervlakten (tandplak, slijmerige laag op stenen in zee, plaklaag in sifon…
Ze bestaan uit 1 soort bacterie of schimmel, maar gewoonlijk bestaan ze uit meerdere soorten
MO = polymicrobieel.
Samenstelling: 80-85% uit extracellulair materiaal / 15-20% bacteriën en MO / >90% uit
water.
In het zelfgeproduceerde laagje zijn bacteriën en schimmels minder gevoelig voor AB en
antiseptica.
Een wonde bevat meestal tss de 12à20
verschillende soorten MO, maar ook 60
verschillende soorten is niet ongewoon.
3. Hoe kan je een biofilm vermoeden
Signalen:
- Soort beslag zichtbaar dat zich uitstrekt over het wondbed én wondranden.
- In de buurt aanwezige m.o. kleven zich onmiddellijk vast aan deze lijmachtige matrix.
- Biofilm kan er glazig uitzien, heeft onregelmatig oppervlak en kan verschillende kolonies
bevatten.
- Slijm = belangrijke aanwijzing voor aanwezigheid van een biofilm.
- Bij infectie is er altijd sprake van biofilm.
Als men soms een biofilm ongestoord laat groeien gedurende een lange periode kunnen ze
dik worden en met het blote oog zichtbaar worden – sommige bacteriën produceren
pigmenten in biofilms die een visualisatie van de biofilm mogelijk maken (pseudomonas
aeroginosa = groen).
Hoe niet:
- Er bestaat geen specifieke test
- Wondculturen kunnen misleidend zijn doordat klinische microbiologische labo’s methoden
gebruiken die niet altijd in staat zijn om anaërobe soorten te ontdekken – ze kunnen dus
gaan bacteriën in kaart brengen
Er bestaan gespecialiseerde microscopische technieken – door een klinische benadering van
de wonde en de totale patiënt.
,4. Wat zijn de gevolgen van een biofilm
De wondgenezing kan erdoor stagneren en de wonde kan sneller infecteren.
Of een biofilm schadelijk is hangt af van welke bacteriën en schimmels er aanwezig
zijn:
- Sommige bacteriën zijn erg agressief: Clostridium bacteriën…
- De ene biofilm is de andere niet
- De gezondheid v/d ZO speelt een rol bij de mate waarin de biofilm schadelijk is
- Door verminderde afweer kan een infectie als gevolg v/e biofilm veel ernstiger worden en
uiteindelijk zelfs leiden tot een sepsis
- De Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermis en de Streptococcus pyogenes
kunnen schade aanrichten, wondgenezing doen stagneren en infecte bevorderen.
5. Hoe kan je een biofilm verwijderen
Wondhygiëne = de basis bij behandelen van een biofilm ‘de effecten en praktijken die de
verspreiding of overdracht van pathogene MO verminderen en zo de incidentie van ziekten ↓’.
Actief debrideren is een essentieel onderdeel van wondhygiëne en is de basisbehandeling
voor de bestrijding van een biofilm.
Het belangrijkste is dat de beschermlaag kapot gemaakt wordt die de MO minder gevoelig
maakt voor de antiseptica en AB.
Waarom wondhygiëne?
- Het kernelement = zo veel als mogelijk verwijderen van alle materie die niet thuishoort in
een wond
- ZV mag ervan uitgaan dat alle moeilijk helende wonden een biofilm bevatten
- Biofilm staat centraal in strategie van wondhygiëne
- Gevoel van urgentie: de vorming v/e biofilm gaat snel. Het snel inzetten van de
wondhygiëne strategie voorkomt dat de wond verder achteruitgaat en de frequentie
ervan beperkt de kans dat de biofilm opnieuw kan uitgroeien.
6. De verschillende stappen van goede wondhygiëne
7. Hoe weet je als de biofilm verdwenen is
De duidelijke klinische indicatie is waarschijnlijk de vooruitgang in de heling en de
vermindering van exsudaat en beslag.
Als het herstelproces vlot verloopt kijken om de manier van debrideren aan te passen of de
frequentie van debrideren verminderen – nagaan of gebruik van topisch antimicrobiële
middelen nog nodig is.
, HSK 2 – debrideren
1. Wat is debrideren
= het verwijderen van hechtend, dood, beschadigd of geïnfecteerd weefsel (= debris).
= het verwijderen van necrotisch materiaal, korsten, beslag, geïnfecteerd weefsel,
hyperkeratose, etter, bloeduitstortingen, vreemde voorwerpen, botfragmenten of andere
types van biologische belasting, met als doel de wondheling te bevorderen.
2. Verschil tussen reinigen en debrideren
Reinigen = het verwijderen van vuil uit de wonde (los metabolisch afval of vreemd
materiaal).
Debrideren = het verwijderen van hechtend, dood, beschadigd of geïnfecteerd weefsel (=
debris).
3. De doelstellingen van debrideren
- Verwijderen van debris
- Verminderen van geur, buitensporig exsudaat, risico op infectie
- Stimuleren van de wondranden, epithelialisatie
- Verbeteren van de kwaliteit van leven
4. Indicaties en tegenindicaties
Indicatie Tegenindicatie
- Bij traumatische, vuile wonden is een - Bij ulcera met droge korsten zonder infectie
debridement altijd noodzakelijk voor de en met onvoldoende vasculaire toevoer voor
behandeling gestart kan worden. genezing, tenzij de circulatie in het gebied
- Bij moeilijk helende wonden: regelmatig kan worden verbeterd.
debrideren vereist om constante ophoping
van necrotisch weefsel te verwijderen en - Wees zeer voorzichtig tijdens het debrideren
bacteriële last te verminderen. (= van oncologische ulcera! Debrideer nooit
onderhouds-debridementen) Hierdoor chirurgisch of enzymatisch: groot risico op
vermindering van bio ballast en biofilm bloeding t.h.v. het wondbed.
waardoor inflammatoire fase van de
wondheling verkort en de groei van - Een autolytisch debridement = meest
granulatieweefsel wordt bevorderd. aangewezen bij oncologische ulcera.
- Debridement als een vorm van
wondbedpreparatie – niet allen wondbed,
maar ook wondranden en de huid rondom
de wond zijn belangrijk voor een succesvolle
genezing.
5. De 5 methoden van debrideren
1) Mechanisch debridement
Wet-to-dry methode Monofilament fiber pad
(Debrisoft®)
- De traditionele nat-droog behandeling laten we - Min. 2 tot 5 min wonde rubben.
hier buiten beschouwing omdat deze vorm - Goed resultaat op verwijderen
gedateerd is en afgeraden wordt. van adherente fibrine,
- Wet-to-dry methode bestaat uit het aanbrengen losliggende necrose en
van vochtige kompressen en deze op regelmatige omliggende hyperkeratose.
basis te bevochtigen. - Minder pijnlijk
- Bij verwijderen van de kompressen, kleeft het vuil - Lagere tijdsinvestering dan
uit de wonde aan de kompressen kleeft. Deze wet-to-dry techniek.
therapie wordt enkel aangeraden voor een korte
1. Wat is een moeilijk helende wonde
= wanneer de natuurlijke heling stopt of vertraagd wordt, het zijn wonden die niet genezen
binnen de normale hersteloperatie (6 weken).
Als een wonde niet binnen de 6 weken heelt na een adequate behandeling kan de ZO beroep
doen op een tegemoetkoming van materiaal.
De wonden hebben meestal een onderliggende medische oorzaak. Ze kunnen spontaan
ontstaan of ten gevolge van een klein trauma.
Vb. decubitusletsels, veneuze ulcera, arteriële ulcera, diabetische voetulcera, vochtletsels,
oncologische ulcera…
2. Wat is een biofilm
= ingewikkelde microbiële gemeenschappen die bacteriën en schimmels bevatten. Bijna alle
moeilijk helende wonden bevatten een biofilm of toch een deel v/h wondbed (60-90%).
= bacteriën die beschermd zitten in een dik, slijmerig schild van suikers en eiwitten – maken
een beschermende matrix die de biofilm stevig laat vasthouden aan levende en niet levende
oppervlakten (tandplak, slijmerige laag op stenen in zee, plaklaag in sifon…
Ze bestaan uit 1 soort bacterie of schimmel, maar gewoonlijk bestaan ze uit meerdere soorten
MO = polymicrobieel.
Samenstelling: 80-85% uit extracellulair materiaal / 15-20% bacteriën en MO / >90% uit
water.
In het zelfgeproduceerde laagje zijn bacteriën en schimmels minder gevoelig voor AB en
antiseptica.
Een wonde bevat meestal tss de 12à20
verschillende soorten MO, maar ook 60
verschillende soorten is niet ongewoon.
3. Hoe kan je een biofilm vermoeden
Signalen:
- Soort beslag zichtbaar dat zich uitstrekt over het wondbed én wondranden.
- In de buurt aanwezige m.o. kleven zich onmiddellijk vast aan deze lijmachtige matrix.
- Biofilm kan er glazig uitzien, heeft onregelmatig oppervlak en kan verschillende kolonies
bevatten.
- Slijm = belangrijke aanwijzing voor aanwezigheid van een biofilm.
- Bij infectie is er altijd sprake van biofilm.
Als men soms een biofilm ongestoord laat groeien gedurende een lange periode kunnen ze
dik worden en met het blote oog zichtbaar worden – sommige bacteriën produceren
pigmenten in biofilms die een visualisatie van de biofilm mogelijk maken (pseudomonas
aeroginosa = groen).
Hoe niet:
- Er bestaat geen specifieke test
- Wondculturen kunnen misleidend zijn doordat klinische microbiologische labo’s methoden
gebruiken die niet altijd in staat zijn om anaërobe soorten te ontdekken – ze kunnen dus
gaan bacteriën in kaart brengen
Er bestaan gespecialiseerde microscopische technieken – door een klinische benadering van
de wonde en de totale patiënt.
,4. Wat zijn de gevolgen van een biofilm
De wondgenezing kan erdoor stagneren en de wonde kan sneller infecteren.
Of een biofilm schadelijk is hangt af van welke bacteriën en schimmels er aanwezig
zijn:
- Sommige bacteriën zijn erg agressief: Clostridium bacteriën…
- De ene biofilm is de andere niet
- De gezondheid v/d ZO speelt een rol bij de mate waarin de biofilm schadelijk is
- Door verminderde afweer kan een infectie als gevolg v/e biofilm veel ernstiger worden en
uiteindelijk zelfs leiden tot een sepsis
- De Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermis en de Streptococcus pyogenes
kunnen schade aanrichten, wondgenezing doen stagneren en infecte bevorderen.
5. Hoe kan je een biofilm verwijderen
Wondhygiëne = de basis bij behandelen van een biofilm ‘de effecten en praktijken die de
verspreiding of overdracht van pathogene MO verminderen en zo de incidentie van ziekten ↓’.
Actief debrideren is een essentieel onderdeel van wondhygiëne en is de basisbehandeling
voor de bestrijding van een biofilm.
Het belangrijkste is dat de beschermlaag kapot gemaakt wordt die de MO minder gevoelig
maakt voor de antiseptica en AB.
Waarom wondhygiëne?
- Het kernelement = zo veel als mogelijk verwijderen van alle materie die niet thuishoort in
een wond
- ZV mag ervan uitgaan dat alle moeilijk helende wonden een biofilm bevatten
- Biofilm staat centraal in strategie van wondhygiëne
- Gevoel van urgentie: de vorming v/e biofilm gaat snel. Het snel inzetten van de
wondhygiëne strategie voorkomt dat de wond verder achteruitgaat en de frequentie
ervan beperkt de kans dat de biofilm opnieuw kan uitgroeien.
6. De verschillende stappen van goede wondhygiëne
7. Hoe weet je als de biofilm verdwenen is
De duidelijke klinische indicatie is waarschijnlijk de vooruitgang in de heling en de
vermindering van exsudaat en beslag.
Als het herstelproces vlot verloopt kijken om de manier van debrideren aan te passen of de
frequentie van debrideren verminderen – nagaan of gebruik van topisch antimicrobiële
middelen nog nodig is.
, HSK 2 – debrideren
1. Wat is debrideren
= het verwijderen van hechtend, dood, beschadigd of geïnfecteerd weefsel (= debris).
= het verwijderen van necrotisch materiaal, korsten, beslag, geïnfecteerd weefsel,
hyperkeratose, etter, bloeduitstortingen, vreemde voorwerpen, botfragmenten of andere
types van biologische belasting, met als doel de wondheling te bevorderen.
2. Verschil tussen reinigen en debrideren
Reinigen = het verwijderen van vuil uit de wonde (los metabolisch afval of vreemd
materiaal).
Debrideren = het verwijderen van hechtend, dood, beschadigd of geïnfecteerd weefsel (=
debris).
3. De doelstellingen van debrideren
- Verwijderen van debris
- Verminderen van geur, buitensporig exsudaat, risico op infectie
- Stimuleren van de wondranden, epithelialisatie
- Verbeteren van de kwaliteit van leven
4. Indicaties en tegenindicaties
Indicatie Tegenindicatie
- Bij traumatische, vuile wonden is een - Bij ulcera met droge korsten zonder infectie
debridement altijd noodzakelijk voor de en met onvoldoende vasculaire toevoer voor
behandeling gestart kan worden. genezing, tenzij de circulatie in het gebied
- Bij moeilijk helende wonden: regelmatig kan worden verbeterd.
debrideren vereist om constante ophoping
van necrotisch weefsel te verwijderen en - Wees zeer voorzichtig tijdens het debrideren
bacteriële last te verminderen. (= van oncologische ulcera! Debrideer nooit
onderhouds-debridementen) Hierdoor chirurgisch of enzymatisch: groot risico op
vermindering van bio ballast en biofilm bloeding t.h.v. het wondbed.
waardoor inflammatoire fase van de
wondheling verkort en de groei van - Een autolytisch debridement = meest
granulatieweefsel wordt bevorderd. aangewezen bij oncologische ulcera.
- Debridement als een vorm van
wondbedpreparatie – niet allen wondbed,
maar ook wondranden en de huid rondom
de wond zijn belangrijk voor een succesvolle
genezing.
5. De 5 methoden van debrideren
1) Mechanisch debridement
Wet-to-dry methode Monofilament fiber pad
(Debrisoft®)
- De traditionele nat-droog behandeling laten we - Min. 2 tot 5 min wonde rubben.
hier buiten beschouwing omdat deze vorm - Goed resultaat op verwijderen
gedateerd is en afgeraden wordt. van adherente fibrine,
- Wet-to-dry methode bestaat uit het aanbrengen losliggende necrose en
van vochtige kompressen en deze op regelmatige omliggende hyperkeratose.
basis te bevochtigen. - Minder pijnlijk
- Bij verwijderen van de kompressen, kleeft het vuil - Lagere tijdsinvestering dan
uit de wonde aan de kompressen kleeft. Deze wet-to-dry techniek.
therapie wordt enkel aangeraden voor een korte
