Kinderwens 1:
Fertiliteit van de man
Inleiding
- Fertiliteitsratio (FR) = aantal kinderen per vrouw
o Databanken zoals ‘Eurostat’, ‘The world bank’, ‘StatBel’
rapporteren hierover.
Echter geen data over fertiliteitsratio mannen (aantal
kinderen per man)!
o Statbel rapporteert ‘De gemiddelde leeftijd – ongeacht de
geboorterang - is precies 31 jaar voor de moeder en 34,2 jaar
voor de co-ouder.’
- Wereldwijd FR mannen: 1 tot 13 kinderen/man
- Wereldwijd FR vrouwen: 1 tot 8 kinderen/vrouw
- In EU FR man gemiddeld 1 tot 2 kinderen/man – vgl met EU vrouwen
- Per land/regio grote verschillen: vb
o Zuid Korea 1,2 kind/man
o Pakistan 5 kinderen/man
o Sub Saharisch Afrika 8,5 kinderen/ man
- Wereldwijd: mannen starten vaker later aan kinderen dan vrouwen
(leeftijd)
o gemiddeld 33,6 tov 28 jaar oud
o Mannen vaak nog op latere leeftijd kinderen t.o.v. vrouwen
- Cultuurgebonden
o Groot leeftijdsverschil tussen man – vrouw
o Polygamie - man vaak meer kinderen dan zijn vrouw(en)
- Laag opgeleide mannen laagste FR
- Werkende mannen vaker hoger FR
- CAVE :
o Hoger opgeleid, meer inkomen, betere job?
o kan cultuurgebonden zijn (studies in Griekenland, Finland,
Noorwegen, Zweden)
,Wat beïnvloed de mannelijke gezondheid?
Invloed op mannelijke vruchtbaarheid en dus zwangerschapskansen en
zwangerschaps- en neonatale uitkomsten
Mannelijke vruchtbaarheid
- Productie spermatozoa start in
puberteit
- Spermatogenese = continu proces
- Rijping zaadcel = 74 dagen (42-76
dagen)
- Ejaculaat bestaat voor 90% uit
secreet zaadblaasjes en prostaat
o Zaadblaasjes bevat fructose
en prostaglandines
o Prostaat bevat enzymen die zorgen voor vervloeiing van
ejaculaat
Parameters van sperma
CAVE: sperma-analyse wordt niet standaard aangeraden vanaf actieve
kinderwens!
- Volume
o ≥ 1,5 ml (2- 5 ml)
- pH
o 7,2 - 8,0 = = basisch, ter compensatie van de zuurtegraad
vagina
- Concentratie spermatozoa ≥ 15 miljoen/ml
o Totaal aantal spermatozoa ≥ 39 miljoen
o = concentratie x volume
o = totaal aantal spermatozoa in het volledige ejaculaat
o Azoöspermie : geen spermatozoa in ejaculaat
, o Oligospermie : totaal aantal spermatozoa (<39 mil) of
concentratie (< 15 mil/ml) onder referentiewaarden
o Cryptozoospermie: zeer lage concentratie en totaal aantal
spermatozoa pas na centrifugatie identificeerbaar
- Morfologie (vorm van spermatozoa)
o ≥ 4 % normale vormen
o Asthenospermie
= laag % beweeglijke zaadcellen (PR < 32%)
o Teratospermie= minder 4% normale vormen
o Combinaties mogelijk:
Asthenoteratospermie (AT)
Oligo-asthenospermie (OA)
Oligoteratospermie (OT)
Oligo-astheno-terato spermie (OAT) = Oligo-terato-
astheno spermie (OTA)
- Beweeglijkheid – “motiliteit”
o PR (‘progressive motility’)= spermatozoa bewegen actief
lineair of in grote cirkels (ongeacht snelheid)
o NP (‘non progressive motility’) = bewegende spermatozoa
zonder voortbeweging, spermatozoa bewegen ter plaatse
o IM (‘immotility’) = spermatozoa bewegen niet
o PR> 32%
o PR+NP> 40%
o TMC (‘Total motility count’) : totaal aantal beweeglijke
zaadcellen in het volledige staal (= V x PR% x C)
- Vitaliteit
o Levende spermatozoa
o ≥ 58 %
o Immotile (onbeweeglijk) ≠ dode
spermatozoa
Kan oorzaak vorm spermatozoa
(staart)
o Lage vitaliteit
Kan epididymis pathologie
o Aggregatie en agglutinatie moeten beiden afwezig zijn
o Aggregatie = vasthangen van onbeweeglijke spermatozoa aan
elkaar of beweeglijke spermatozoa aan mucusstrengen of
andere cellen (vb epitheel cellen) of debris
o Agglutinatie = vasthangen van beweeglijke spermatozoa aan
elkaar (kop of staart)
Invloed op motiliteit
Mogelijks immunologische oorzaak van subfertiliteit /
infertiliteit (mogelijks anti-sperma antilichamen)
, o Beste kwaliteit bij min 2 tot maximaal 7 dagen abstinentie
o Meeste van het seminaal vocht passeert de cervix niet.
Voornamelijk spermatozoa intra-uterien, grootste deel ‘vocht’
blijft achter in de vagina.
o Eerste deel van het ejaculaat bevat meeste spermatozoa
o Bij één man zijn geen 2 zaadstalen (ejaculaat) identiek in
kwaliteitsparameters (meerdere zaadstalen geven een beter
beeld van de vruchtbaarheid)
o Aan de hand van de kwaliteitsparameters kan men niet
vaststellen wat de bevruchtingscapaciteit is van de
spermatozoa die op de plaats van conceptie (eicel) aanwezig
zijn.
-
- Totaal aantal spermatozoa
- Liquefactie (binnen 60’)
- Viscositeit (<2cm)
- Aanwezigheid “round cells” (= leukocyten of onrijpe spermatozoa)
- Aanwezigheid anti-stoffen (MAR test = mixed antiglobulin reaction)
Leefstijlfactoren en conceptie
Leeftijd
- Leeftijd man minder invloed op vruchtbaarheid dan leeftijd vrouw
- Naarmate man ouder wordt: verlaging testosteron niveau hogere
TTP
o spermaconcentratie en motiliteit neemt af vanaf 30 jaar
maar geen duidelijke effecten op de zwangerschapskans
o - Vanaf 35 jaar: lagere motiliteit, lager volume en hogere abnl
vormen
o - Vanaf 40 jaar : lager motiliteit en lagere vitaliteit + hogere
kans op miskraam
lagere vruchtbaarheid en meer kans op miskramen (meer
DNA schade)
- MAAR in tegenstelling tot vrouwen kunnen mannen op hoge leeftijd
nog steeds zwangerschappen tot stand brengen!
Voeding
- Voldoende FZ uit voeding zoals groenten en fruit
o Verbetering spermakwaliteit (aantal)
o FZ suppletie enkel op indicatie!
- Voldoende zink uit voeding
o Oligospermie bij zinktekort
o Verhoogd aantal, motiliteit en morfologie bij extra zink
o Enkel op indicatie zinkpreparaten gebruiken (tot 15mg/dag)
- Anti-oxidanten (vit C en E) positief effect
o Vnl bij asthenospermie
o Cochrane review: hogere zwangerschapskans + hogere live
birth
o Hoge dosissen soms een negatief effect
Fertiliteit van de man
Inleiding
- Fertiliteitsratio (FR) = aantal kinderen per vrouw
o Databanken zoals ‘Eurostat’, ‘The world bank’, ‘StatBel’
rapporteren hierover.
Echter geen data over fertiliteitsratio mannen (aantal
kinderen per man)!
o Statbel rapporteert ‘De gemiddelde leeftijd – ongeacht de
geboorterang - is precies 31 jaar voor de moeder en 34,2 jaar
voor de co-ouder.’
- Wereldwijd FR mannen: 1 tot 13 kinderen/man
- Wereldwijd FR vrouwen: 1 tot 8 kinderen/vrouw
- In EU FR man gemiddeld 1 tot 2 kinderen/man – vgl met EU vrouwen
- Per land/regio grote verschillen: vb
o Zuid Korea 1,2 kind/man
o Pakistan 5 kinderen/man
o Sub Saharisch Afrika 8,5 kinderen/ man
- Wereldwijd: mannen starten vaker later aan kinderen dan vrouwen
(leeftijd)
o gemiddeld 33,6 tov 28 jaar oud
o Mannen vaak nog op latere leeftijd kinderen t.o.v. vrouwen
- Cultuurgebonden
o Groot leeftijdsverschil tussen man – vrouw
o Polygamie - man vaak meer kinderen dan zijn vrouw(en)
- Laag opgeleide mannen laagste FR
- Werkende mannen vaker hoger FR
- CAVE :
o Hoger opgeleid, meer inkomen, betere job?
o kan cultuurgebonden zijn (studies in Griekenland, Finland,
Noorwegen, Zweden)
,Wat beïnvloed de mannelijke gezondheid?
Invloed op mannelijke vruchtbaarheid en dus zwangerschapskansen en
zwangerschaps- en neonatale uitkomsten
Mannelijke vruchtbaarheid
- Productie spermatozoa start in
puberteit
- Spermatogenese = continu proces
- Rijping zaadcel = 74 dagen (42-76
dagen)
- Ejaculaat bestaat voor 90% uit
secreet zaadblaasjes en prostaat
o Zaadblaasjes bevat fructose
en prostaglandines
o Prostaat bevat enzymen die zorgen voor vervloeiing van
ejaculaat
Parameters van sperma
CAVE: sperma-analyse wordt niet standaard aangeraden vanaf actieve
kinderwens!
- Volume
o ≥ 1,5 ml (2- 5 ml)
- pH
o 7,2 - 8,0 = = basisch, ter compensatie van de zuurtegraad
vagina
- Concentratie spermatozoa ≥ 15 miljoen/ml
o Totaal aantal spermatozoa ≥ 39 miljoen
o = concentratie x volume
o = totaal aantal spermatozoa in het volledige ejaculaat
o Azoöspermie : geen spermatozoa in ejaculaat
, o Oligospermie : totaal aantal spermatozoa (<39 mil) of
concentratie (< 15 mil/ml) onder referentiewaarden
o Cryptozoospermie: zeer lage concentratie en totaal aantal
spermatozoa pas na centrifugatie identificeerbaar
- Morfologie (vorm van spermatozoa)
o ≥ 4 % normale vormen
o Asthenospermie
= laag % beweeglijke zaadcellen (PR < 32%)
o Teratospermie= minder 4% normale vormen
o Combinaties mogelijk:
Asthenoteratospermie (AT)
Oligo-asthenospermie (OA)
Oligoteratospermie (OT)
Oligo-astheno-terato spermie (OAT) = Oligo-terato-
astheno spermie (OTA)
- Beweeglijkheid – “motiliteit”
o PR (‘progressive motility’)= spermatozoa bewegen actief
lineair of in grote cirkels (ongeacht snelheid)
o NP (‘non progressive motility’) = bewegende spermatozoa
zonder voortbeweging, spermatozoa bewegen ter plaatse
o IM (‘immotility’) = spermatozoa bewegen niet
o PR> 32%
o PR+NP> 40%
o TMC (‘Total motility count’) : totaal aantal beweeglijke
zaadcellen in het volledige staal (= V x PR% x C)
- Vitaliteit
o Levende spermatozoa
o ≥ 58 %
o Immotile (onbeweeglijk) ≠ dode
spermatozoa
Kan oorzaak vorm spermatozoa
(staart)
o Lage vitaliteit
Kan epididymis pathologie
o Aggregatie en agglutinatie moeten beiden afwezig zijn
o Aggregatie = vasthangen van onbeweeglijke spermatozoa aan
elkaar of beweeglijke spermatozoa aan mucusstrengen of
andere cellen (vb epitheel cellen) of debris
o Agglutinatie = vasthangen van beweeglijke spermatozoa aan
elkaar (kop of staart)
Invloed op motiliteit
Mogelijks immunologische oorzaak van subfertiliteit /
infertiliteit (mogelijks anti-sperma antilichamen)
, o Beste kwaliteit bij min 2 tot maximaal 7 dagen abstinentie
o Meeste van het seminaal vocht passeert de cervix niet.
Voornamelijk spermatozoa intra-uterien, grootste deel ‘vocht’
blijft achter in de vagina.
o Eerste deel van het ejaculaat bevat meeste spermatozoa
o Bij één man zijn geen 2 zaadstalen (ejaculaat) identiek in
kwaliteitsparameters (meerdere zaadstalen geven een beter
beeld van de vruchtbaarheid)
o Aan de hand van de kwaliteitsparameters kan men niet
vaststellen wat de bevruchtingscapaciteit is van de
spermatozoa die op de plaats van conceptie (eicel) aanwezig
zijn.
-
- Totaal aantal spermatozoa
- Liquefactie (binnen 60’)
- Viscositeit (<2cm)
- Aanwezigheid “round cells” (= leukocyten of onrijpe spermatozoa)
- Aanwezigheid anti-stoffen (MAR test = mixed antiglobulin reaction)
Leefstijlfactoren en conceptie
Leeftijd
- Leeftijd man minder invloed op vruchtbaarheid dan leeftijd vrouw
- Naarmate man ouder wordt: verlaging testosteron niveau hogere
TTP
o spermaconcentratie en motiliteit neemt af vanaf 30 jaar
maar geen duidelijke effecten op de zwangerschapskans
o - Vanaf 35 jaar: lagere motiliteit, lager volume en hogere abnl
vormen
o - Vanaf 40 jaar : lager motiliteit en lagere vitaliteit + hogere
kans op miskraam
lagere vruchtbaarheid en meer kans op miskramen (meer
DNA schade)
- MAAR in tegenstelling tot vrouwen kunnen mannen op hoge leeftijd
nog steeds zwangerschappen tot stand brengen!
Voeding
- Voldoende FZ uit voeding zoals groenten en fruit
o Verbetering spermakwaliteit (aantal)
o FZ suppletie enkel op indicatie!
- Voldoende zink uit voeding
o Oligospermie bij zinktekort
o Verhoogd aantal, motiliteit en morfologie bij extra zink
o Enkel op indicatie zinkpreparaten gebruiken (tot 15mg/dag)
- Anti-oxidanten (vit C en E) positief effect
o Vnl bij asthenospermie
o Cochrane review: hogere zwangerschapskans + hogere live
birth
o Hoge dosissen soms een negatief effect