CULTUUR & DIVERSITEIT
1. CULTUUR : ENKELE KADERS
Oorspronkelijk : cultuur = een bewerking van de bodem.
➔ Cultuur is alles wat aan de natuur toegevoegd wordt. / ingrijpen en bewerken en beheersen van de
natuur.
Maar de realiteit ligt veel complexer in elkaar. De mens manipuleert de natuur tot een nieuwe realiteit
waarvan de grenzen erg flou zijn. als we dit gaan verfijnen kunnen we zeggen dat cultuur te maken heeft met
aspecten van het menselijk zijn en het handelen in relatie tot wat men bewust/onbewust leert als lid van een
bepaalde groep, bepaalde tijd en bepaalde context. Dit is zo voor alle mensen, dit typeert de mensheid ook
maar het is niet voor alle mensen gelijk.
Cultuur → welbepaalde manier van leren , of aantal typerende leervormen, minder als een statisch gegeven
zijnde, … een groep of gemeenschap met een x aantal culturele kenmerken.
Cultuur is een belangrijk onderdeel van culturele antropologie. Het is een zijtak van de antropologie die het
breedst mogelijke perspectief geeft over cultuur.
De opinies van de tijd waarin deze eerste definities ontwikkeld zijn sijpelen door op onze visie op cultuur.
1.1. ANTROPOLOGIE ALS VERTREKPUNT VOOR EEN DEFINITIEKADER
• Midden 19e eeuw → scheiding filosofie en andere sociale wetenschappen
• Ook tussen de mensen die zich voor menselijke samenleving interesseerden
Een deel van de wetenschappers :
• aangetrokken tot de Europese samenleving + interne problematiek ( sociologen).
• Niet – Europese of inheemse samenleving
Op dit moment profileren zich de antropologen die het als hun taak zien om de schriftloze culturen te
bestuderen. = etnologen of volkenkundigen. → accent op studie , vreemde, of primitieve
In studie van volkeren merkt men vooral de verschillen op + verdiepen zich graag in op deze ‘ exotische
vreemden’. Er ontstaat dus een tijdsspanne van expansie, slavernij en kolonisering met intensief contact met
andere samenlevingen. Door die contacten heeft men dus nood aan het bestuderen van deze vreemde
samenlevingen met als doel de studie op zich en anderzijds de nood om kennis te gebruiken in de praktijken
van de bezette gebieden ter beschaving.
• Benadering past perfect in een wereldbeeld waarin men denkt dat de primitieve culturen gedoemd
waren om te verdwijnen omdat deze niet waren aangepast aan de Europese beschaving.
, Door deze gebeurtenissen merken we op dat de antropologie meer en meer vorm krijgt. Overal ontstaan
er gezelschappen, studiegenootschappen en denkers die zich storten op de primitieve culturen. In de begin
jaren zien we dat men vaak de notities gebruikt van de kolonisatoren en mandatarissen, later trekt men
meer naar de gebieden zelf om een eigen onderzoek te doen.
• Deze studie werd dan ook het kind van het kolonialisme genoemd. Men ging de volkeren bestuderen
denkende dat ze een rariteit waren, minder ontwikkeld.
• Kolonialisme : gezien als een wisseling tussen arbeid/grond/ rijkdom in ruil voor onze beschaving.
Met deze informatie kon men veel kolonies richten op het opvoeden en ontwikkelen. Dit gebeurde naar
een voorbeeld naar een voormalige witte middenklasse.
Samengevat :
De antropologie zal in de begindagen mee de kolonisatie in Europa begeleiden en biedt ze als wetenschap een
mentaal kader aan het thuisfront. De verschillen tussen de eigen wereld en de anderen wordt op deze manier
verklaard. Pas na werken van o.a. Edward Saïd over oriëntalisme etc. werd men bewust van deze koloniale
ingesteldheid
1.2. OMSCHRIJVING ANTROPOLOGIE
Wat te onthouden :
• Tot na 2e wereldoorlog → etnologie en volkenkunde in plaats van antropologie
• Inhoud van deze studie op dat moment : verzamelen van informatie over inheemse volkeren.
o Beperkt tot etnografie; het beschrijven van één bepaald volk. + in traditie van de
natuurwetenschappen.
o Door kritiek → verruiming, sindsdien de benaming antropologie + deze wetenschap wordt
gebruikt als middel om na te denken over de hedendaagse samenleven + mogelijke bijdrage
te leveren aan concrete vraagstukken ( bv. Minderheidsgroepen )
o Na 1950 ; meer interpretatieve, humanistische benadering in plaats van een wetenschap in
traditie van de natuurwetenschappen.
o Verzamelde informatie opgeleverd vanuit het doen van veldwerk.
o Invalshoek : vergelijkend perspectief met andere waarden, het eigen kader als relatief
beschouwen.
Definitie antropologie : letterlijk de studie ( logos ) van de mens ( anthropos ). Of nog de studie van de
mensheid.
• Tegelijkertijd blijft de antropologie nog altijd geworteld in de beschrijvende rijkdom die het resultaat is
van specifieke ontmoetingen die antropologen hebben met specifieke volkeren en plaatsen.
1.3. DE KWESTIE CULTUUR EN ANTROPOLOGISCH PERSPECTIEF
Als we het over cultuur hebben dan kan het over verschillende dingen gaan. bijvoorbeeld muziek, kunst,
jongeren in België of jongeren in een ander land. Zo kunnen we ook praten over eetcultuur of internetcultuur.
Want overal is dit anders. Zo zien we dat er al direct een mogelijke verwarring ontstaat omdat we zowel
gebiedsindelingen, groepsindelingen kunnen maken als een conceptuele benadering. Het is dus duidelijk dat
het moeilijk is om een duidelijke begrenzing toe te voegen.
De moeilijkheid om vat te krijgen op cultuur is een constante doorheen de geschiedenis van de antropologie.
Men wou met een definitie greep krijgen op het begrip cultuur, vooral om dit te kunnen hanteren in toepassing
1. CULTUUR : ENKELE KADERS
Oorspronkelijk : cultuur = een bewerking van de bodem.
➔ Cultuur is alles wat aan de natuur toegevoegd wordt. / ingrijpen en bewerken en beheersen van de
natuur.
Maar de realiteit ligt veel complexer in elkaar. De mens manipuleert de natuur tot een nieuwe realiteit
waarvan de grenzen erg flou zijn. als we dit gaan verfijnen kunnen we zeggen dat cultuur te maken heeft met
aspecten van het menselijk zijn en het handelen in relatie tot wat men bewust/onbewust leert als lid van een
bepaalde groep, bepaalde tijd en bepaalde context. Dit is zo voor alle mensen, dit typeert de mensheid ook
maar het is niet voor alle mensen gelijk.
Cultuur → welbepaalde manier van leren , of aantal typerende leervormen, minder als een statisch gegeven
zijnde, … een groep of gemeenschap met een x aantal culturele kenmerken.
Cultuur is een belangrijk onderdeel van culturele antropologie. Het is een zijtak van de antropologie die het
breedst mogelijke perspectief geeft over cultuur.
De opinies van de tijd waarin deze eerste definities ontwikkeld zijn sijpelen door op onze visie op cultuur.
1.1. ANTROPOLOGIE ALS VERTREKPUNT VOOR EEN DEFINITIEKADER
• Midden 19e eeuw → scheiding filosofie en andere sociale wetenschappen
• Ook tussen de mensen die zich voor menselijke samenleving interesseerden
Een deel van de wetenschappers :
• aangetrokken tot de Europese samenleving + interne problematiek ( sociologen).
• Niet – Europese of inheemse samenleving
Op dit moment profileren zich de antropologen die het als hun taak zien om de schriftloze culturen te
bestuderen. = etnologen of volkenkundigen. → accent op studie , vreemde, of primitieve
In studie van volkeren merkt men vooral de verschillen op + verdiepen zich graag in op deze ‘ exotische
vreemden’. Er ontstaat dus een tijdsspanne van expansie, slavernij en kolonisering met intensief contact met
andere samenlevingen. Door die contacten heeft men dus nood aan het bestuderen van deze vreemde
samenlevingen met als doel de studie op zich en anderzijds de nood om kennis te gebruiken in de praktijken
van de bezette gebieden ter beschaving.
• Benadering past perfect in een wereldbeeld waarin men denkt dat de primitieve culturen gedoemd
waren om te verdwijnen omdat deze niet waren aangepast aan de Europese beschaving.
, Door deze gebeurtenissen merken we op dat de antropologie meer en meer vorm krijgt. Overal ontstaan
er gezelschappen, studiegenootschappen en denkers die zich storten op de primitieve culturen. In de begin
jaren zien we dat men vaak de notities gebruikt van de kolonisatoren en mandatarissen, later trekt men
meer naar de gebieden zelf om een eigen onderzoek te doen.
• Deze studie werd dan ook het kind van het kolonialisme genoemd. Men ging de volkeren bestuderen
denkende dat ze een rariteit waren, minder ontwikkeld.
• Kolonialisme : gezien als een wisseling tussen arbeid/grond/ rijkdom in ruil voor onze beschaving.
Met deze informatie kon men veel kolonies richten op het opvoeden en ontwikkelen. Dit gebeurde naar
een voorbeeld naar een voormalige witte middenklasse.
Samengevat :
De antropologie zal in de begindagen mee de kolonisatie in Europa begeleiden en biedt ze als wetenschap een
mentaal kader aan het thuisfront. De verschillen tussen de eigen wereld en de anderen wordt op deze manier
verklaard. Pas na werken van o.a. Edward Saïd over oriëntalisme etc. werd men bewust van deze koloniale
ingesteldheid
1.2. OMSCHRIJVING ANTROPOLOGIE
Wat te onthouden :
• Tot na 2e wereldoorlog → etnologie en volkenkunde in plaats van antropologie
• Inhoud van deze studie op dat moment : verzamelen van informatie over inheemse volkeren.
o Beperkt tot etnografie; het beschrijven van één bepaald volk. + in traditie van de
natuurwetenschappen.
o Door kritiek → verruiming, sindsdien de benaming antropologie + deze wetenschap wordt
gebruikt als middel om na te denken over de hedendaagse samenleven + mogelijke bijdrage
te leveren aan concrete vraagstukken ( bv. Minderheidsgroepen )
o Na 1950 ; meer interpretatieve, humanistische benadering in plaats van een wetenschap in
traditie van de natuurwetenschappen.
o Verzamelde informatie opgeleverd vanuit het doen van veldwerk.
o Invalshoek : vergelijkend perspectief met andere waarden, het eigen kader als relatief
beschouwen.
Definitie antropologie : letterlijk de studie ( logos ) van de mens ( anthropos ). Of nog de studie van de
mensheid.
• Tegelijkertijd blijft de antropologie nog altijd geworteld in de beschrijvende rijkdom die het resultaat is
van specifieke ontmoetingen die antropologen hebben met specifieke volkeren en plaatsen.
1.3. DE KWESTIE CULTUUR EN ANTROPOLOGISCH PERSPECTIEF
Als we het over cultuur hebben dan kan het over verschillende dingen gaan. bijvoorbeeld muziek, kunst,
jongeren in België of jongeren in een ander land. Zo kunnen we ook praten over eetcultuur of internetcultuur.
Want overal is dit anders. Zo zien we dat er al direct een mogelijke verwarring ontstaat omdat we zowel
gebiedsindelingen, groepsindelingen kunnen maken als een conceptuele benadering. Het is dus duidelijk dat
het moeilijk is om een duidelijke begrenzing toe te voegen.
De moeilijkheid om vat te krijgen op cultuur is een constante doorheen de geschiedenis van de antropologie.
Men wou met een definitie greep krijgen op het begrip cultuur, vooral om dit te kunnen hanteren in toepassing
