Samenvatting Orthopedagogiek | Artesis Plantijn | 2025/26

Orthopedagogiek

Inleiding olod + hoofdstuk 1: wat is (ortho)(ped)agogie(k)

Richtinggevende kenmerken van het (ortho)(ped)agogisch handelen:

Richtinggevende kenmerken <--> definitie?

Vaktermen kunnen gooien op de juiste vraag



Brinkman – richtinggevende kenmerken:(niet allemaal kennen, voorbeelden
genoeg)

 Psychosociale verandering
 Psyché = alles wat je denkt, voelt en wilt
 Sociaal = de verhouding tussen mensen
 Samenvoeging = omdat psychisch en sociale niet van elkaar te
onderscheiden zijn
 Beïnvloeden elkaar
 Doelgericht
 Verandering komt niet toevallig
 -> is vooraf bedacht en gepland -> METHODISCH HANDELEN
 = iets zo organiseren om het gewenste resultaat kan bereiken
 = onbewust voor cliënt
 Systematisch
 Acties volgens een gepland en gestructureerd proces uitvoeren
 Dingen kunnen nog wijzigen
 Bewust (nadenken over alles, doordacht handelen!)
 Gewenst door betrokkenen (verplichte hulpverlening bestaat eigenlijk
niet)
 Cliënten gaan zich verzetten, vaak een lange periode van weerstand,
eerst een band opbouwen, loyaliteit
 Niet wederzijds
 Beroepsmatig (geen beste vriend worden van de cliënten, bij afscheid is
dit veel te moeilijk)
 Waarde gebonden (wat vind jij van bepaalde visies)

,Je persoonlijke opvoedingsgeschiedenis:

 Wortels
 Jij verwacht iets van cliënten? Dan doe je het zelf ook goed, wat jij doet
kopieert de cliënt
 Huidige bril – huidige maatschappelijke context
 Deze situatie is niet mijn situatie, vanuit eigen leven
 Betekenis die wij er ‘toen’ aan gegeven hebben
 Voor iedereen anders – ook binnen gezin wat
 Jij leuk vindt is niet voor iedereen hetzelfde (sinksefoor)
 Herinneringen zijn veranderlijk
 Patronen – willen, kunne, durven zien
 Willen kijken naar wat er in mijn systeem zit willen bekijken, potjes niet
opendraaien maar wel over nadenken en durven voelen
 Legaat – erfenis – verderzetten of verbeteren
 Waarden en normen van thuis nadoen of net anders (mama-Wilfried

Ik heb iets graag is niet altijd hetzelfde bij cliënten.



Invloed op huidige manier van zijn:

 Welke waarden en normen meegekregen?
 Welke zijn jouw prioriteiten in je opvoedend handelen?
 Wie was verantwoordelijk voor je opvoeding?
 In welke sfeer werd je opgevoed?
 Hoe gaan jullie thuis met elkaar om?
 Welke concrete dagelijkse regeltjes waren er? Hoe werden die opgevolgd,
gecontroleerd, bestraft...?
 Hoe werd er gefeest en met wie?
 Wat weet jij over de pedagogische geschiedenis van je ouders,
grootouders... welke elementen komen terug in jouw opvoeding?
 Is er een verband tussen je geschiedenis en het feit dat je nu voor deze
studie kiest?
 ...



Invloed referentiekader

 ‘Stevig verleden’ – ‘rooskleurig verleden’

,  Meerwaarde nog belemmering
 Stevig verleden is niet negatief om begeleider te worden, andersom ook
niet
 Gezonde, kritische blik hebben over jezelf
 Hanteren van je referentiekader
 Gezonde kritische blik
 Reflecteren
 Kennis – vaardigheden – attituden!
 Is geen voorwaarden voor een opvoedingsrelatie



Voorwaarden voor een opvoedingsrelatie:

2.1 Bij de opvoeder 2.2 Bij de zorgvrager




Zorgvrager aanvaarden als menselijk persoon (echt in contact willen gaan)

Gelijkwaardigheid -> Zorg op maat
Relatiebekwaamheid
Kansen scheppen voor zorgvrager
(Basis) vertrouwen
Betrokkenheid & beschikbaarheid

Relatiebekwaamheid

Kennis en vaardigheden




Bij de cliënt:

 (Basis) vertrouwen!
 Cliënten met hechtingsstoornissen hebben dit niet

Bij de opvoeder:

 1. Echt in contact willen gaan
 Gelijkwaardigheid – zorg op maat (
 3. uitdagingen voorzien, faalervaringen laten ervaren
 4. Begaan zijn met cliënten, geen medelijden – heldenrol, begeleider
blijven – geen vrienden (cliënt staat eerst, als het nodig is tijd maken om te
praten)