Nederlands C
1. Anderstalige nieuwkomers: onthaal en beginsituatie
Verwachtingen van anderstalige Behoeftes van de leerkracht
nieuwkomers
- Zich thuis voelen - Leerinhoud
- Vrienden maken - Leerlingen problemen kunnen
- Anderen verstaan en spreken verwoorden, noden kunnen aan
- Klasleerstof geven
- Dat leerlingen aansluiting vinden bij
vrienden
- Geborgenheid
Wanneer spreek je van een ‘nieuwkomer’? Er moet aan een aantal criteria voldaan
worden:
- 5 jaar of ouder zijn
- Thuistaal/moedertaal is niet Nederlands
- Onvoldoende onderwijstaal beheersen
- Maximaal 9 maanden ingeschreven in school met Nederlands als onderwijstaal
- Maximaal 1 jaar ononderbroken in België verblijven
De term ‘anderstalige nieuwkomer’ slaat ook op kinderen die officieel verblijven in
een open asielcentrum. Voor deze kinderen blijft enkel de leeftijdsvoorwaarde
behouden, andere criteria valt hiervoor weg als ze een attest kunnen voorleggen van
het asielcentrum.
Gewezen anderstalige nieuwkomers?
GAN zijn leerlingen in het basisonderwijs die in het voorafgaande schooljaar
anderstalige nieuwkomers waren én onthaalonderwijs hebben gekregen. Wanneer
leerlingen van school veranderen tussendoor, moet de ‘oude’ school een verklaring
afleggen.
1.1. Kijkwijzer beginsituatie anderstalige nieuwkomers (GO)
Wanneer je de beginsituatie in kaart probeert te brengen, hou je rekening met
een aantal zaken:
- Eigenheid van het kind (gezinssituatie, land van herkomst, levensverhaal, …)
- Schoolse achtergrond (niet-gealfabetiseerd, anders-gealfabetiseerd, …)
Binnen deze kijkwijzer kunnen we een onderverdeling maken:
- Sociaal-emotioneel
- Schoolse vaardigheden
- Schoolse attitudes
- Cognitieve ontwikkeling
1.2. De beginsituatie achterhalen i.v.m. (technisch) lezen
Om de beginsituatie in kaart te brengen van een nieuwkomer, stel je volgende
vragen:
STAP 1: Heeft de leerling leren lezen in een eigen taal?
STAP 2: Beheerst de leerling het Latijnse schrift?
, STAP 3: Op welke wijze spreekt de leerling Latijnse letters uit?
STAP 4: Kan de leerling de Nederlandse klanken uitspreken?
STAP 5: Wordt de visuele discriminatie van letters beheerst?
Verder lezen vanaf pagina 9.
1.3. Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers
Onthaalonderwijs is onderwijs dat de taalvaardigheid Nederlands én de sociale
integratie van de anderstalige nieuwkomer bevordert.
Doel van onthaalonderwijs?
1. Instroom en doorstroom bevorderen, de talige competenties
aanwakkeren, zich voorbereiden om vlot mee te kunnen volgen in de les.
2. Na de talige competenties, wordt de integratie pas belangrijk.
Het onthaalonderwijs ontwikkelt bij de anderstalige nieuwkomer de nodige taal-
en andere vaardigheden om de leerboodschappen te kunnen begrijpen en om
deel te kunnen nemen aan het sociale verkeer dat in de klas en op school
plaatsvindt.
Hierbij gaat het dan om de sociale en talige competenties.
Het maakt werk van de actieve integratie van de anderstalige nieuwkomer in
het schoolleven, waarbij de relatie met de leerkracht en vrienden de nodige
aandacht krijgt. Leren omgaan met sociale en culturele verscheidenheid is hierin
van groot belang.
Een goede beheersing van de thuistaal vormt een stevige basis voor de
verwerving van een tweede taal. Kinderen leggen verbanden tussen de
verschillende talen die ze leren: een vaardigheid die ze beheersen in de ene,
kunnen ze inzetten bij de verwerving van een tweede.
De verwerving van een tweede taal gebeurt op dezelfde manier als de eerste: via
veel en betekenis aanbod, interactiekansen, feedback op taalgebruik.
Taalkrachtig onderwijs voor nieuwkomers moet uitgaan van de zeven principes
voor taalkrachtig onderwijs: context, functioneel, interactie, ondersteuning,
impliciet, expliciet en reflectie.
Aanpassingen
Selecteer alleen lesdoelen die functioneel zijn voor de nieuwkomer
Selecteer altijd enkele talige doelen, maar ook bij niet-talige activiteiten
Selecteer de begrippen die voor de nieuwkomers het zinvolst zijn
Geef de nieuwkomer extra context of materiaal
Bied ondersteuning door een rijk taalaanbod
Sta toe dat de nieuwkomer zijn thuistaal functioneel inzet
Voer korte reflectiegesprekken in
Laat de nieuwkomer met andere leerlingen samenwerken
Stel enkele taalvaardige leerlingen aan als mini-juffen om te helpen
Pas zo nodig je klasinrichting aan
1.4. Meertalige taalverwerving
Voortalige fase Vroegtalige fase Differentiatiefase Voltooiingsfase
1ste levensjaar 1-2,5 jaar 2,5-5 jaar +5 jaar
, - Brabbelen - Losse woorden - Korte woorden - Langere zinnen
- Eenvoudige & vaste samenvoegen
woorden en uitdrukkingen
zinnen - Begrip neemt
begrijpen toe
Nah, Prrrr, … Koek! Kijk, mama! Mag ik een koek? Mama ik heb
honger. Mag ik een
koek eten?
Wanneer kinderen twee talen mondeling verweven, kan dit volgens 2 processen
verlopen:
1. Simultane taalverwerving:
- Meerdere talen worden gelijktijdig aangeleerd
- Kinderen doorlopen voor elke taal dezelfde fasen als ééntalige
leeftijdsgenoten
- Het vermogen over eigenschappen en gebruik van taal te denken
(metalinguïstisch bewustzijn) ontwikkelt zich bij simultaan meertalige
kinderen op jonge leeftijd.
2. Successieve taalverwerving:
- Het aanleren van een bijkomende taal dan de moedertaal, vangt pas
later aan (bijvoorbeeld wanneer het kind naar school gaat)
- Het kind doorloopt dezelfde fases als bij de eerste taalverwerving
maar slaat enkele stappen over aangezien het kind zich baseert op
eerder geziene kennis
Aan welke competenties werk je het eerst?
De talige competenties die we bij de nieuwkomers willen ontwikkelen, zijn
gekoppeld aan de taalvaardigheden: luisteren, spreken, lezen en schrijven. De
ontwikkeling gebeurt in fase, afhankelijk van het stadium van taalverwerving.
1. Luisteren: initieel bereiken dat nieuwkomers de mededelingen van de
leraar over concrete situaties kunnen begrijpen, de mondelinge instructies.
2. Spreken: nieuwkomers (ondanks de stille periode) kansen bieden zodat ze
groeien op vlak van spreekdurf en spraakvaardigheid.
3. Lezen: leesvaardigheid geleidelijk opbouwen, van schriftelijke
boodschappen of instructies lezen en begrijpen.
4. Schrijven: schriftelijke informatie kopiëren, zelf een boodschap produceren
is een bijzonder complexe opdracht voor nieuwkomers.
1. Anderstalige nieuwkomers: onthaal en beginsituatie
Verwachtingen van anderstalige Behoeftes van de leerkracht
nieuwkomers
- Zich thuis voelen - Leerinhoud
- Vrienden maken - Leerlingen problemen kunnen
- Anderen verstaan en spreken verwoorden, noden kunnen aan
- Klasleerstof geven
- Dat leerlingen aansluiting vinden bij
vrienden
- Geborgenheid
Wanneer spreek je van een ‘nieuwkomer’? Er moet aan een aantal criteria voldaan
worden:
- 5 jaar of ouder zijn
- Thuistaal/moedertaal is niet Nederlands
- Onvoldoende onderwijstaal beheersen
- Maximaal 9 maanden ingeschreven in school met Nederlands als onderwijstaal
- Maximaal 1 jaar ononderbroken in België verblijven
De term ‘anderstalige nieuwkomer’ slaat ook op kinderen die officieel verblijven in
een open asielcentrum. Voor deze kinderen blijft enkel de leeftijdsvoorwaarde
behouden, andere criteria valt hiervoor weg als ze een attest kunnen voorleggen van
het asielcentrum.
Gewezen anderstalige nieuwkomers?
GAN zijn leerlingen in het basisonderwijs die in het voorafgaande schooljaar
anderstalige nieuwkomers waren én onthaalonderwijs hebben gekregen. Wanneer
leerlingen van school veranderen tussendoor, moet de ‘oude’ school een verklaring
afleggen.
1.1. Kijkwijzer beginsituatie anderstalige nieuwkomers (GO)
Wanneer je de beginsituatie in kaart probeert te brengen, hou je rekening met
een aantal zaken:
- Eigenheid van het kind (gezinssituatie, land van herkomst, levensverhaal, …)
- Schoolse achtergrond (niet-gealfabetiseerd, anders-gealfabetiseerd, …)
Binnen deze kijkwijzer kunnen we een onderverdeling maken:
- Sociaal-emotioneel
- Schoolse vaardigheden
- Schoolse attitudes
- Cognitieve ontwikkeling
1.2. De beginsituatie achterhalen i.v.m. (technisch) lezen
Om de beginsituatie in kaart te brengen van een nieuwkomer, stel je volgende
vragen:
STAP 1: Heeft de leerling leren lezen in een eigen taal?
STAP 2: Beheerst de leerling het Latijnse schrift?
, STAP 3: Op welke wijze spreekt de leerling Latijnse letters uit?
STAP 4: Kan de leerling de Nederlandse klanken uitspreken?
STAP 5: Wordt de visuele discriminatie van letters beheerst?
Verder lezen vanaf pagina 9.
1.3. Onthaalonderwijs voor anderstalige nieuwkomers
Onthaalonderwijs is onderwijs dat de taalvaardigheid Nederlands én de sociale
integratie van de anderstalige nieuwkomer bevordert.
Doel van onthaalonderwijs?
1. Instroom en doorstroom bevorderen, de talige competenties
aanwakkeren, zich voorbereiden om vlot mee te kunnen volgen in de les.
2. Na de talige competenties, wordt de integratie pas belangrijk.
Het onthaalonderwijs ontwikkelt bij de anderstalige nieuwkomer de nodige taal-
en andere vaardigheden om de leerboodschappen te kunnen begrijpen en om
deel te kunnen nemen aan het sociale verkeer dat in de klas en op school
plaatsvindt.
Hierbij gaat het dan om de sociale en talige competenties.
Het maakt werk van de actieve integratie van de anderstalige nieuwkomer in
het schoolleven, waarbij de relatie met de leerkracht en vrienden de nodige
aandacht krijgt. Leren omgaan met sociale en culturele verscheidenheid is hierin
van groot belang.
Een goede beheersing van de thuistaal vormt een stevige basis voor de
verwerving van een tweede taal. Kinderen leggen verbanden tussen de
verschillende talen die ze leren: een vaardigheid die ze beheersen in de ene,
kunnen ze inzetten bij de verwerving van een tweede.
De verwerving van een tweede taal gebeurt op dezelfde manier als de eerste: via
veel en betekenis aanbod, interactiekansen, feedback op taalgebruik.
Taalkrachtig onderwijs voor nieuwkomers moet uitgaan van de zeven principes
voor taalkrachtig onderwijs: context, functioneel, interactie, ondersteuning,
impliciet, expliciet en reflectie.
Aanpassingen
Selecteer alleen lesdoelen die functioneel zijn voor de nieuwkomer
Selecteer altijd enkele talige doelen, maar ook bij niet-talige activiteiten
Selecteer de begrippen die voor de nieuwkomers het zinvolst zijn
Geef de nieuwkomer extra context of materiaal
Bied ondersteuning door een rijk taalaanbod
Sta toe dat de nieuwkomer zijn thuistaal functioneel inzet
Voer korte reflectiegesprekken in
Laat de nieuwkomer met andere leerlingen samenwerken
Stel enkele taalvaardige leerlingen aan als mini-juffen om te helpen
Pas zo nodig je klasinrichting aan
1.4. Meertalige taalverwerving
Voortalige fase Vroegtalige fase Differentiatiefase Voltooiingsfase
1ste levensjaar 1-2,5 jaar 2,5-5 jaar +5 jaar
, - Brabbelen - Losse woorden - Korte woorden - Langere zinnen
- Eenvoudige & vaste samenvoegen
woorden en uitdrukkingen
zinnen - Begrip neemt
begrijpen toe
Nah, Prrrr, … Koek! Kijk, mama! Mag ik een koek? Mama ik heb
honger. Mag ik een
koek eten?
Wanneer kinderen twee talen mondeling verweven, kan dit volgens 2 processen
verlopen:
1. Simultane taalverwerving:
- Meerdere talen worden gelijktijdig aangeleerd
- Kinderen doorlopen voor elke taal dezelfde fasen als ééntalige
leeftijdsgenoten
- Het vermogen over eigenschappen en gebruik van taal te denken
(metalinguïstisch bewustzijn) ontwikkelt zich bij simultaan meertalige
kinderen op jonge leeftijd.
2. Successieve taalverwerving:
- Het aanleren van een bijkomende taal dan de moedertaal, vangt pas
later aan (bijvoorbeeld wanneer het kind naar school gaat)
- Het kind doorloopt dezelfde fases als bij de eerste taalverwerving
maar slaat enkele stappen over aangezien het kind zich baseert op
eerder geziene kennis
Aan welke competenties werk je het eerst?
De talige competenties die we bij de nieuwkomers willen ontwikkelen, zijn
gekoppeld aan de taalvaardigheden: luisteren, spreken, lezen en schrijven. De
ontwikkeling gebeurt in fase, afhankelijk van het stadium van taalverwerving.
1. Luisteren: initieel bereiken dat nieuwkomers de mededelingen van de
leraar over concrete situaties kunnen begrijpen, de mondelinge instructies.
2. Spreken: nieuwkomers (ondanks de stille periode) kansen bieden zodat ze
groeien op vlak van spreekdurf en spraakvaardigheid.
3. Lezen: leesvaardigheid geleidelijk opbouwen, van schriftelijke
boodschappen of instructies lezen en begrijpen.
4. Schrijven: schriftelijke informatie kopiëren, zelf een boodschap produceren
is een bijzonder complexe opdracht voor nieuwkomers.
