Algemene oriëntatie: Wat is strafrecht?
// DEEL 1. ALGEMENE ORIËNTATIE //
/H1/ Wat is strafrecht?
/1/ Het verschijnsel “strafrecht”
• Bestraffingsgebeuren mag nt leidden tot geweldsescala4e è strafrecht nodig
o Oorspronkelijke zin SR = werktuig om buitensporige en contraproduc4eve
wraakprocessen onder controle te brengen
o Oude taliowet: oog om oog, tand om tand
• Func4es SR
o Kanaliseren van vergeldingsbehoeDes
o Intomen van ongebreidelde overheidsmacht
o Instrument van gedragsbeheersing = Werktuig om normconform gedrag af te dwingen
• SR is geëvolueerd H ins4tuut van maatschappelijke ordening en van sociale controle
(instrumentele dimensie) ++ rechtsnormen leggen deze ordenings- en controlebevoegdheid
echter meteen ook aan banden (rechtsbeschermingsdimensie)
/2/ Het begrip “strafrecht”
• Defini4eprobleem: “geheel van rechtsnormen mbt misdrijven en straffen” ó niet goed!
à Het is meer dan enkel straffen
• Strafrecht in de ruime zin
o Posi4ef strafrecht = geheel van rechtsregels die
1) Bepalen vwden waar OH specifieke sanc4es (strafrechtelijke sanc4es) voor specifieke
gedragingen (misdrijven) kan opleggen/uitvoeren
2) Omschrijven waaruit deze gedragingen en sanc4es bestaan
3) Voorschrijven hoe instan4es sanc4es opleggen/uitvoeren
o Dit omvat zowel materieel als formeel strafrecht
§ Materieel strafrecht: geheel v rechtsregels die bepalen onder welke vwden
handelingen/onthoudingen als misdrijven kunnen w beschouwd (wat straffen?)
+ welke strafrechtelijke sanc4es (hoe straffen?)
+ toepassingssfeer normen vastleggen (wnr, wie, waar straffen?)
Vb: Strafwetboek
§ Formeel strafrecht (‘strafvordering’, ‘strafprocesrecht’, ‘strafrechtspleging’):
geheel v rechtsregels mbt vaststelling misdrijven, opsporing, vervolging en
berech4ng vd personen die ervan verdacht worden een misdrijf te hebben
gepleegd en de rechtsregels mbt organisa4e instellingen en organen die
daarmee belast zijn (gerechtelijk apparaat)
+ Regels van tenuitvoerlegging? Niet in formeel SR! Wel in peniten4air recht
Vb: Wetboek Strafvordering, Voorlopige Hechtenis, Europees Aanhoudingsbevel
=> samenhang tss materieel en formeel strafrecht: materieel pas H leven door toepassing ervan in
kader vd strafrechtspleging -> strafprocesrecht als noodzakelijke arm vh strafrecht, die moet
verzekeren dat OH SR op een correcte manier toepast
è hebben beschermende func4e: vermijden ongerechtvaardigd strafrechtelijk overheidsingrijpen
/H2/ Codifica5e
/1/ Het Belgische Strafwetboek
• Ontstaan: Napoleon4sche (straf)wetboeken -> nieuwe Strafwetboek: mildering en technische
correc4es è ging uit van homo economicus: kan ra4oneel afwegen en kiest vri zijn gedrag
• Evolu4e: nieuwe weHen: sociaal verweer è ging uit van mens die minder vrij en berekend is dan
gedacht, omstandigheden hebben invloed op zijn handelingen
• Herzieningspogingen, maar zo grote knoeiboel
• Nieuw strafwetboek 2024: kleine herschikkingen, herformuleringen en technische aanpassingen
• Herzieningen in afwach4ng nieuw wetboek: Potpourri-weHen: kleine, belangrijke wijzigingen
èè om jus44e menselijker, sneller en straffer te maken
1
,Algemene oriëntatie: Codificatie
/2/ Het Belgische Wetboek van Strafvordering
• Strafprocedure -> inbreuken individuele rechten die verdacht w v misdrijf
=> mag niet willekeurig gebeuren è strafvordering als compromis tss maatschappelijk belang en
belang van individu
o Maatschappelijk belang: efficiën4e v strafrechtelijk apparaat
o Ind. belang: beschikken over Ren die hem beschermen tegen buitensporige inmenging
à vb: bewijslevering, waarborgen in fase onderzoek…
• Inquisitoire vs accusatoire procedure
o Inquisitoire procedure = klemtoon op maatschappij
§ Maatschappij via vertegenwoordiger gezag behar4gt vervolging en berech4ng
§ Vervolgde in ondergeschikte posi4e
§ Rechter is ac4ef in procesvoering
è schriDelijk, geheim, niet-tegensprekelijk (niet-contradictoir)
o Accusatoire procedure = klemtoon waarborgen individu
§ Maatschappij geen ini4a4ef, enkel Soffer kan beschuldigen
§ Soffer en aangeklaagde zijn op gelijke voet
§ Rechter rol van scheidsrechter die niet ac4ef tsskomt in loop v proces
è mondeling, openbaarheid, tegenspraak
ó onze strafprocedure kent een gemengd systeem
o Onderzoek is principieel schriDelijk, geheim en niet-contradictoir
o Procedure voor vonnisgerechten is mondeling, openbaar en contradictoir
• Gemengd systeem sinds Wetboek Sv 1808, maar evolu4e om jus44e menselijker, sneller en
straffer te maken
/H3/ Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
/1/ Autonomie van het strafrecht
• Strafrecht? Rechtsgoederen en rechtswaarden beschermen waarvoor andere rechtstakken in
regels voorzien => Is strafrecht autonoom of louter hulprecht? Hoe strafweHen interpreteren?
è Rela4eve autonomie op func4oneel en conceptueel vlak
1. De func*onele autonomie van het strafrecht
• Autonome rechtsvormende func4e
o Strafrecht draagt bij aan rechtsvorming: trekt eigen grenzen tss recht en onrecht in aantal
materies die niet dr andere rechtstakken w geregeld
o Dus: eigen, exclusief strafrechtelijke gedragsnormen
-> SR is meer dan enkel sanc4erecht
• Autonome rechtshandhavende func4e
o Gaat verder dan enkele handhaving van afzonderlijke rechtsnormen (uit andere
rechtstakken) => niet enkel geschonden norm is in het geding, maar ook het feit vd
schending zelf, als inbreuk op rechtsordening
o Specificiteit vd strafrechtelijke akandeling v inbreuken op rechtsordening
o HeeD impact op interpreta4e en toepassing vd strafweHen
2. De conceptuele autonomie van het strafrecht
• Strafrechters moeten aan begrippen uit andere rechtstakken niet persé dezelfde betekenis of
draagwijdte geven bij de interpreta4e van strafweHen en toepassing stramepalingen
• Verantwoording hiervan? In func4e van het SR: bescherming van fundamentele maatschappelijke
waarden
• Uitzonderingen? Soms in wet bepaald dat strafrechters bij interpreta4e zich moeten schikken
naar regels van burgerlijk recht
3. Autonomie van het strafprocesrecht ten aanzien van het gerechtelijk recht
• Regels Gerechtelijk Wetboek zijn aanvullend: enkel als strafprocesrecht geen andere regeling kent
• Art. 2 Ger.W.
2
,Algemene oriëntatie: Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
/2/ Publiekrechtelijk karakter
• Strafrecht kan volgens sommigen niet worden ingedeeld in publiek- of privaatrecht
o Sanc4oneert regels uit beide domeinen
ó MAAR klopt niet, je moet kijken naar de aard van de rechtsverhouding
o Misdrijf doet rechtstreekse rechtsverhouding ontstaan tss persoon die misdrijf heeD
gepleegd en de Staat als soevereine macht
o DUS IS SR PUBLIEKRECHT!
• Recht van openbare orde -> strafweHen zijn van openbare orde en DR
=> Geen amreuk (art. 5.51, 5.56 en 5.57 BW)
/H4/ Indeling van het strafrecht
/1/ Algemeen en bijzonder strafrecht
1. Algemeen strafrecht
Algemeen strafrecht = Boek I Sw + wijzigingen of aanvullingen + complementaire strafweHen
• Boek I Sw = algemeen gedeelte, van toepassing op alle misdrijven à algemeen strafrecht
• Ook diens wijzigingen en aanvullingen
• Complementaire weHen = strafweHen die niet in Wetboek zijn ingevoegd, maar logisch en
integraal deel van uitmaken
2. Bijzonder strafrecht
Bijzonder strafrecht = Boek II Sw + bijzondere strafweHen + strafrecht uitgevaardigd door
gemeenschappen en gewesten (art. 11 Bijzondere Wet Hervorming Instellingen)
• Stellen specifieke gedragingen stramaar
• Bepaalde categorieën van personen // beperkte territoriale geldingssfeer // bijzondere materies
• Ondanks diversiteit toch bepaalde domeinen in af te baken met een rela4eve autonomie
• Grote evolu4e: talloze overheden gebreken bijzonder strafrecht als instrument van bestuur en
gedragsbeïnvloeding in steeds meer levensdomeinen
• Zorgen vaak voor bijzondere, afwijkende procedureregels
3. De toepasselijkheid van de beginselen van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht
3.1. Algemene regel
• Boek I helemaal toepasselijk op Boek II Sw -> geen aparte rechtsregel voor vereist, is gwn zo
• Algemene beginselen SR toepasselijk op bijzondere strafweHen die niet in Boek II staan -> ook
toepasselijk, maar wel aparte rechtsregel voor: art. 100 Sw
• Ook complementaire strafweHen vallen hieronder, bevaHen zonder in boek I Sw te staan,
basisbeginselen van materiële strafrecht. Deze weHen dus van toepassing op bijzondere
3.2. Uitzonderingen
Art. 100 Sw voorziet in 3 uitzonderingen van de algemene regel:
• (1) Andersluidende bepalingen
o Als bijzondere wet of verordening zelf uitdrukkelijk afwijkt van Boek I Sw
o Art. 11 BWHI herneemt deze uitzondering
• (2) Stramare deelneming (Hoofdstuk VII Sw: art. 66-69)
o Deze bepalingen zijn slechts van toepassing op bijzondere weHen en verordeningen ALS
deze dat uitdrukkelijk bepalen!
o Maar RS en RL zeggen dat ieder die meegewerkt heeD veroordeeld kan worden, zonder
dat er verwijzing nodig is naar die bepalingen (art. 66 Sw)
o DUS dit is eerder een defini4e van daderschap dan een uitbreiding van stramaarheid H
andere personen dan de dader
o Art. 11 BWHI: bepalingen zijn van rechtswege toepasbaar
• (3) Verzachtende omstandigheden bij wanbedrijven
o Slechts van toepassing als zelf uitdrukkelijk bepaalt (art. 85 Sw)
o Art. 11 BWHI: is wel van toepassing, tenzij decreet koos voor uitdrukkelijke afwijking
-> GwH neemt dit standpunt in ó HvC: decreet moet er expliciet in voorzien
3
, Algemene oriëntatie: Indeling van het strafrecht
/2/ Buitenlands en internaDonaal strafrecht
1. Buitenlands strafrecht
• Belang voor en van rechtsvergelijking
• Toepassing buitenlandse rechtsregel
o Vervolging en berech4ng vinden plaats op grond bepalingen in Belgische strafweHen
(art. 3 Sw en 14/15 V.T.Sv)
o Uitzonderlijk verplicht wetgever de rechter om buitenlandse rechtsregel mee te
betrekken in zijn besluitvorming (vb: bij dubbele stramaarstelling)
• Wederzijdse erkenning
o EU zet in op wederzijdse erkenning = Be als lidstaat meer procedurebeslissingen en
uitspraken uit andere lidstaten uitvoeren of respecteren, zelfs al zouden we het naar
eigen recht anders hebben gedaan
2. Interna*onaal strafrecht
2.1. Het probleem van de defini*e
• “interna4onaal strafrecht” = rechtstak die juridische regeling behandelt van strafrechtelijke
problemen op interna4onaal vlak
• Maar wat is het?
o Op4e 1: Droit-interna4onal pénal: strafrechtelijk interna4onaal recht / volkenrechtelijk SR
§ Strafrechtelijke aspecten vh interna4onaal recht
o Op4e 2: Droit-pénal interna4onal: interna4onaalrechtelijk SR / tussenstaats SR
§ Interna4onale aspecten vh (na4onaal) strafrecht
§ Nadruk ligt hier op het SR
2.2. Beknopte voorstelling van enkele deeldomeinen
2.2.1. Materieel interna*onaal strafrecht
• = ‘recht van de interna4onale misdrijven’
• = stramaarstelling van misdrijven op interna4onaal vlak (interna4onale incrimina4es) EN op de
daarmee samenhangende problema4ek van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid v individuen
• Evolu4e: WOII -> tribunalen à permanent interna4onaal strakof (ISH)
o Verschil tribunalen en ISH: ISH heeD geen dwingende rechtsmacht
o ISH kan enkel optreden als subsidiaire strafrechter als de soevereine staten het
interna4onaal misdrijf niet zelf kunnen/willen berechten
• Europeanisering: Raad van Europa en EU moeien zich steeds meer => Europees Strafrecht
2.2.2. Rechtsmachtsrecht
• = bevoegdheid vd staten om het bereik en de geldingssfeer van hun strafweHen te bepalen
• Volkenrechtelijke erkenning van staatssoevereiniteit -> bevoegdheid staten om hun
rechtsmachtsrecht te bepalen in hun interne strafwetgeving
• MAAR moeten wel bevoegdheid van andere staten erkennen
• Rechtsmachtsregeling beheerst door territorialiteitsbeginsel (art. 3 Sw), maar veel uitzonderingen
op => Daarom extraterritoriale uitbreiding van strafrechtelijke rechtsmacht (art. 4 Sw)
-> kan, maar enkel als bij wet bepaald (art. 6-14/15 V.T.Sv) (vb: verplicht uitleveren of berechten)
2.2.3. Interna*onale rechtshulp
• = tussenstaatse afstemmings- of bemiddelingsnormen è staat kan eigen strafaanspraken ook
buiten grondgebied realiseren zonder bevoegdheidsconflicten, als toestemming en medewerking
• Verschil in rechtshulp:
o Primaire rechtshulp: ene staat draagt akandeling strafzaak over aan andere staat
-> forum van de akandeling verschuiD (Vb: overname strafvervolging en overdracht
tenuitvoerlegging)
o Secundaire rechtshulp: ene staat biedt hulp bij afwikkeling procedure in andere staat
(Vb: uitlevering en kleine rechtshulp)
4
// DEEL 1. ALGEMENE ORIËNTATIE //
/H1/ Wat is strafrecht?
/1/ Het verschijnsel “strafrecht”
• Bestraffingsgebeuren mag nt leidden tot geweldsescala4e è strafrecht nodig
o Oorspronkelijke zin SR = werktuig om buitensporige en contraproduc4eve
wraakprocessen onder controle te brengen
o Oude taliowet: oog om oog, tand om tand
• Func4es SR
o Kanaliseren van vergeldingsbehoeDes
o Intomen van ongebreidelde overheidsmacht
o Instrument van gedragsbeheersing = Werktuig om normconform gedrag af te dwingen
• SR is geëvolueerd H ins4tuut van maatschappelijke ordening en van sociale controle
(instrumentele dimensie) ++ rechtsnormen leggen deze ordenings- en controlebevoegdheid
echter meteen ook aan banden (rechtsbeschermingsdimensie)
/2/ Het begrip “strafrecht”
• Defini4eprobleem: “geheel van rechtsnormen mbt misdrijven en straffen” ó niet goed!
à Het is meer dan enkel straffen
• Strafrecht in de ruime zin
o Posi4ef strafrecht = geheel van rechtsregels die
1) Bepalen vwden waar OH specifieke sanc4es (strafrechtelijke sanc4es) voor specifieke
gedragingen (misdrijven) kan opleggen/uitvoeren
2) Omschrijven waaruit deze gedragingen en sanc4es bestaan
3) Voorschrijven hoe instan4es sanc4es opleggen/uitvoeren
o Dit omvat zowel materieel als formeel strafrecht
§ Materieel strafrecht: geheel v rechtsregels die bepalen onder welke vwden
handelingen/onthoudingen als misdrijven kunnen w beschouwd (wat straffen?)
+ welke strafrechtelijke sanc4es (hoe straffen?)
+ toepassingssfeer normen vastleggen (wnr, wie, waar straffen?)
Vb: Strafwetboek
§ Formeel strafrecht (‘strafvordering’, ‘strafprocesrecht’, ‘strafrechtspleging’):
geheel v rechtsregels mbt vaststelling misdrijven, opsporing, vervolging en
berech4ng vd personen die ervan verdacht worden een misdrijf te hebben
gepleegd en de rechtsregels mbt organisa4e instellingen en organen die
daarmee belast zijn (gerechtelijk apparaat)
+ Regels van tenuitvoerlegging? Niet in formeel SR! Wel in peniten4air recht
Vb: Wetboek Strafvordering, Voorlopige Hechtenis, Europees Aanhoudingsbevel
=> samenhang tss materieel en formeel strafrecht: materieel pas H leven door toepassing ervan in
kader vd strafrechtspleging -> strafprocesrecht als noodzakelijke arm vh strafrecht, die moet
verzekeren dat OH SR op een correcte manier toepast
è hebben beschermende func4e: vermijden ongerechtvaardigd strafrechtelijk overheidsingrijpen
/H2/ Codifica5e
/1/ Het Belgische Strafwetboek
• Ontstaan: Napoleon4sche (straf)wetboeken -> nieuwe Strafwetboek: mildering en technische
correc4es è ging uit van homo economicus: kan ra4oneel afwegen en kiest vri zijn gedrag
• Evolu4e: nieuwe weHen: sociaal verweer è ging uit van mens die minder vrij en berekend is dan
gedacht, omstandigheden hebben invloed op zijn handelingen
• Herzieningspogingen, maar zo grote knoeiboel
• Nieuw strafwetboek 2024: kleine herschikkingen, herformuleringen en technische aanpassingen
• Herzieningen in afwach4ng nieuw wetboek: Potpourri-weHen: kleine, belangrijke wijzigingen
èè om jus44e menselijker, sneller en straffer te maken
1
,Algemene oriëntatie: Codificatie
/2/ Het Belgische Wetboek van Strafvordering
• Strafprocedure -> inbreuken individuele rechten die verdacht w v misdrijf
=> mag niet willekeurig gebeuren è strafvordering als compromis tss maatschappelijk belang en
belang van individu
o Maatschappelijk belang: efficiën4e v strafrechtelijk apparaat
o Ind. belang: beschikken over Ren die hem beschermen tegen buitensporige inmenging
à vb: bewijslevering, waarborgen in fase onderzoek…
• Inquisitoire vs accusatoire procedure
o Inquisitoire procedure = klemtoon op maatschappij
§ Maatschappij via vertegenwoordiger gezag behar4gt vervolging en berech4ng
§ Vervolgde in ondergeschikte posi4e
§ Rechter is ac4ef in procesvoering
è schriDelijk, geheim, niet-tegensprekelijk (niet-contradictoir)
o Accusatoire procedure = klemtoon waarborgen individu
§ Maatschappij geen ini4a4ef, enkel Soffer kan beschuldigen
§ Soffer en aangeklaagde zijn op gelijke voet
§ Rechter rol van scheidsrechter die niet ac4ef tsskomt in loop v proces
è mondeling, openbaarheid, tegenspraak
ó onze strafprocedure kent een gemengd systeem
o Onderzoek is principieel schriDelijk, geheim en niet-contradictoir
o Procedure voor vonnisgerechten is mondeling, openbaar en contradictoir
• Gemengd systeem sinds Wetboek Sv 1808, maar evolu4e om jus44e menselijker, sneller en
straffer te maken
/H3/ Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
/1/ Autonomie van het strafrecht
• Strafrecht? Rechtsgoederen en rechtswaarden beschermen waarvoor andere rechtstakken in
regels voorzien => Is strafrecht autonoom of louter hulprecht? Hoe strafweHen interpreteren?
è Rela4eve autonomie op func4oneel en conceptueel vlak
1. De func*onele autonomie van het strafrecht
• Autonome rechtsvormende func4e
o Strafrecht draagt bij aan rechtsvorming: trekt eigen grenzen tss recht en onrecht in aantal
materies die niet dr andere rechtstakken w geregeld
o Dus: eigen, exclusief strafrechtelijke gedragsnormen
-> SR is meer dan enkel sanc4erecht
• Autonome rechtshandhavende func4e
o Gaat verder dan enkele handhaving van afzonderlijke rechtsnormen (uit andere
rechtstakken) => niet enkel geschonden norm is in het geding, maar ook het feit vd
schending zelf, als inbreuk op rechtsordening
o Specificiteit vd strafrechtelijke akandeling v inbreuken op rechtsordening
o HeeD impact op interpreta4e en toepassing vd strafweHen
2. De conceptuele autonomie van het strafrecht
• Strafrechters moeten aan begrippen uit andere rechtstakken niet persé dezelfde betekenis of
draagwijdte geven bij de interpreta4e van strafweHen en toepassing stramepalingen
• Verantwoording hiervan? In func4e van het SR: bescherming van fundamentele maatschappelijke
waarden
• Uitzonderingen? Soms in wet bepaald dat strafrechters bij interpreta4e zich moeten schikken
naar regels van burgerlijk recht
3. Autonomie van het strafprocesrecht ten aanzien van het gerechtelijk recht
• Regels Gerechtelijk Wetboek zijn aanvullend: enkel als strafprocesrecht geen andere regeling kent
• Art. 2 Ger.W.
2
,Algemene oriëntatie: Situering van het strafrecht tussen andere rechtsdisciplines
/2/ Publiekrechtelijk karakter
• Strafrecht kan volgens sommigen niet worden ingedeeld in publiek- of privaatrecht
o Sanc4oneert regels uit beide domeinen
ó MAAR klopt niet, je moet kijken naar de aard van de rechtsverhouding
o Misdrijf doet rechtstreekse rechtsverhouding ontstaan tss persoon die misdrijf heeD
gepleegd en de Staat als soevereine macht
o DUS IS SR PUBLIEKRECHT!
• Recht van openbare orde -> strafweHen zijn van openbare orde en DR
=> Geen amreuk (art. 5.51, 5.56 en 5.57 BW)
/H4/ Indeling van het strafrecht
/1/ Algemeen en bijzonder strafrecht
1. Algemeen strafrecht
Algemeen strafrecht = Boek I Sw + wijzigingen of aanvullingen + complementaire strafweHen
• Boek I Sw = algemeen gedeelte, van toepassing op alle misdrijven à algemeen strafrecht
• Ook diens wijzigingen en aanvullingen
• Complementaire weHen = strafweHen die niet in Wetboek zijn ingevoegd, maar logisch en
integraal deel van uitmaken
2. Bijzonder strafrecht
Bijzonder strafrecht = Boek II Sw + bijzondere strafweHen + strafrecht uitgevaardigd door
gemeenschappen en gewesten (art. 11 Bijzondere Wet Hervorming Instellingen)
• Stellen specifieke gedragingen stramaar
• Bepaalde categorieën van personen // beperkte territoriale geldingssfeer // bijzondere materies
• Ondanks diversiteit toch bepaalde domeinen in af te baken met een rela4eve autonomie
• Grote evolu4e: talloze overheden gebreken bijzonder strafrecht als instrument van bestuur en
gedragsbeïnvloeding in steeds meer levensdomeinen
• Zorgen vaak voor bijzondere, afwijkende procedureregels
3. De toepasselijkheid van de beginselen van het algemeen strafrecht op het bijzonder strafrecht
3.1. Algemene regel
• Boek I helemaal toepasselijk op Boek II Sw -> geen aparte rechtsregel voor vereist, is gwn zo
• Algemene beginselen SR toepasselijk op bijzondere strafweHen die niet in Boek II staan -> ook
toepasselijk, maar wel aparte rechtsregel voor: art. 100 Sw
• Ook complementaire strafweHen vallen hieronder, bevaHen zonder in boek I Sw te staan,
basisbeginselen van materiële strafrecht. Deze weHen dus van toepassing op bijzondere
3.2. Uitzonderingen
Art. 100 Sw voorziet in 3 uitzonderingen van de algemene regel:
• (1) Andersluidende bepalingen
o Als bijzondere wet of verordening zelf uitdrukkelijk afwijkt van Boek I Sw
o Art. 11 BWHI herneemt deze uitzondering
• (2) Stramare deelneming (Hoofdstuk VII Sw: art. 66-69)
o Deze bepalingen zijn slechts van toepassing op bijzondere weHen en verordeningen ALS
deze dat uitdrukkelijk bepalen!
o Maar RS en RL zeggen dat ieder die meegewerkt heeD veroordeeld kan worden, zonder
dat er verwijzing nodig is naar die bepalingen (art. 66 Sw)
o DUS dit is eerder een defini4e van daderschap dan een uitbreiding van stramaarheid H
andere personen dan de dader
o Art. 11 BWHI: bepalingen zijn van rechtswege toepasbaar
• (3) Verzachtende omstandigheden bij wanbedrijven
o Slechts van toepassing als zelf uitdrukkelijk bepaalt (art. 85 Sw)
o Art. 11 BWHI: is wel van toepassing, tenzij decreet koos voor uitdrukkelijke afwijking
-> GwH neemt dit standpunt in ó HvC: decreet moet er expliciet in voorzien
3
, Algemene oriëntatie: Indeling van het strafrecht
/2/ Buitenlands en internaDonaal strafrecht
1. Buitenlands strafrecht
• Belang voor en van rechtsvergelijking
• Toepassing buitenlandse rechtsregel
o Vervolging en berech4ng vinden plaats op grond bepalingen in Belgische strafweHen
(art. 3 Sw en 14/15 V.T.Sv)
o Uitzonderlijk verplicht wetgever de rechter om buitenlandse rechtsregel mee te
betrekken in zijn besluitvorming (vb: bij dubbele stramaarstelling)
• Wederzijdse erkenning
o EU zet in op wederzijdse erkenning = Be als lidstaat meer procedurebeslissingen en
uitspraken uit andere lidstaten uitvoeren of respecteren, zelfs al zouden we het naar
eigen recht anders hebben gedaan
2. Interna*onaal strafrecht
2.1. Het probleem van de defini*e
• “interna4onaal strafrecht” = rechtstak die juridische regeling behandelt van strafrechtelijke
problemen op interna4onaal vlak
• Maar wat is het?
o Op4e 1: Droit-interna4onal pénal: strafrechtelijk interna4onaal recht / volkenrechtelijk SR
§ Strafrechtelijke aspecten vh interna4onaal recht
o Op4e 2: Droit-pénal interna4onal: interna4onaalrechtelijk SR / tussenstaats SR
§ Interna4onale aspecten vh (na4onaal) strafrecht
§ Nadruk ligt hier op het SR
2.2. Beknopte voorstelling van enkele deeldomeinen
2.2.1. Materieel interna*onaal strafrecht
• = ‘recht van de interna4onale misdrijven’
• = stramaarstelling van misdrijven op interna4onaal vlak (interna4onale incrimina4es) EN op de
daarmee samenhangende problema4ek van de strafrechtelijke verantwoordelijkheid v individuen
• Evolu4e: WOII -> tribunalen à permanent interna4onaal strakof (ISH)
o Verschil tribunalen en ISH: ISH heeD geen dwingende rechtsmacht
o ISH kan enkel optreden als subsidiaire strafrechter als de soevereine staten het
interna4onaal misdrijf niet zelf kunnen/willen berechten
• Europeanisering: Raad van Europa en EU moeien zich steeds meer => Europees Strafrecht
2.2.2. Rechtsmachtsrecht
• = bevoegdheid vd staten om het bereik en de geldingssfeer van hun strafweHen te bepalen
• Volkenrechtelijke erkenning van staatssoevereiniteit -> bevoegdheid staten om hun
rechtsmachtsrecht te bepalen in hun interne strafwetgeving
• MAAR moeten wel bevoegdheid van andere staten erkennen
• Rechtsmachtsregeling beheerst door territorialiteitsbeginsel (art. 3 Sw), maar veel uitzonderingen
op => Daarom extraterritoriale uitbreiding van strafrechtelijke rechtsmacht (art. 4 Sw)
-> kan, maar enkel als bij wet bepaald (art. 6-14/15 V.T.Sv) (vb: verplicht uitleveren of berechten)
2.2.3. Interna*onale rechtshulp
• = tussenstaatse afstemmings- of bemiddelingsnormen è staat kan eigen strafaanspraken ook
buiten grondgebied realiseren zonder bevoegdheidsconflicten, als toestemming en medewerking
• Verschil in rechtshulp:
o Primaire rechtshulp: ene staat draagt akandeling strafzaak over aan andere staat
-> forum van de akandeling verschuiD (Vb: overname strafvervolging en overdracht
tenuitvoerlegging)
o Secundaire rechtshulp: ene staat biedt hulp bij afwikkeling procedure in andere staat
(Vb: uitlevering en kleine rechtshulp)
4
