Samenvatting: Lichaam & Mond deel 2
Hoofdstuk 1: Anamnese
1.1 Inleiding
Anamnese = de ziektegeschiedenis zoals de patiënt die zich herinnert
→ IN GRIEKS: - “herinnering”
→ PRAKTISCH: - = vraaggesprek tssn hulpverlener & patiënt
→ CAVE: - ouder wordende bevolking
- systemische ziekten
- polyfarmacie (>5)
- infectieuze aandoeningen
→ BELANG: - invloed op mondgezondheid
- medische zorg vooraf nodig?
→ antibiotica voor behandeling
- complicatierisico
- gevolg v/e onderliggende medische aandoening
→ diabetes screening ivm paro problematiek
- gevolg v/e medische behandeling
→ medicatiegebruik
- slaagkans
→ roken kan invloed hebben op slaagkans
- risico op acute situaties (risico hulpverlener en/of patiënt)
→ hypo
→ WETGEVING: - routinevragen betreffende gezondheidstoestand v/d patiënt
- bespreking met patiënt
- overleg met arts indien nodig (huisarts/specialist)
→ HOE:
MONDELING SCHRIFTELIJK
VOORDELEN • reacties v/d patiënt observeren • volledigheid v/d anamnese
• nachecken of patiënt alles begrijpt • tijdsbesparing
• juridisch
NADELEN • vergetelheid v/d zorgverlener • implicaties v/d antwoorden
• juridisch --> geen bewijs
• tijdrovend
→ HERHALEN: - 1x om de 2 jaar
→ iets veranderd sinds laatste keer omtrent medicatie voorschriften, ingrepen
1.2 Opbouw van een anamnese
• Beperkingen v/d patiënt:
- beperkte kennis
- onderschatting v bep. aandoeningen door patiënt
- overschatting andere aandoeningen
- nog niet gediagnosticeerde aandoeningen (zwangerschap, infecties...)
- taalbarrière
- culturele verschillen (taboe, andere ziektebeleving)
• Introductie:
- verwelkoming v/d patiënt (identificatie)
- stel jezelf voor
- verduidelijk rol/functie
- doel & duur v/d afspraak
1
,• Anamnese --> 3 onderdelen (zie voorbeeld UZ Gent)
1) Algemene anamnese
-> doel
-> administratieve gegevens (tandarts, laatste tandartsbezoek)
-> toestemming uitwisseling informatie
2) Medische anamnese
-> vraagt naar: - hart-en vaataandoeningen
- aandoeningen v/h ademhalingsstelsel
- andere medische aspecten (prothese, hepatitis, HIV, astma, allergie...)
- medicatiegebruik
- levensstijl (poetsgewoonten, voeding, drank & drugsgebruik)
- juridisch => anamnese goedgekeurd door patiënt (TA &MH verantwoordelijk voor
uitvoeren wat erin staat)
-> invullen door TA/MH: - ASA-classificatie
-> waar komt het terecht : - EPD = elektronisch patiëntendossier
3) Tandheelkundige anamnese
= bevraagt levensstijl & extra vragen
-> WAT: - klachten v/d patiënt (MacLeod’s model)
→ BEVAT: ~ Waar: - locatie
- uitstraling
~ Wanneer: - wanneer begon het
- hoe lang duurt het
- is er variatie
~ Kwaliteit: - hoe voelt het
~ Kwantiteit: - intensiteit
- omvang
- handicap
~ Verzwarende & verzachtende omstandigheden
~ Verwante zaken (andere symptomen)
- behandelplanning
- prothetisch werk
1.3 Lichamelijk onderzoek
Lichamelijk onderzoek
→ ALGEMENE CONDITIE: - opvallend mager persoon
OORZAKEN: - anorexia nervosa
- maligniteit
- HIV
- middelenabuses
- overgewicht
OORZAKEN: - hormonaal
Vb: ziekte van Cushing = veroorzaakt door goedaardig
gezwel in hypofyse dat teveel ACTH produceert
Vb: door toediening hoge dosis cortisol als behandeling
andere ziekte (vb. chronische astma, COPD, reuma..)
- medicatie (vb. Cushing syndroom)
- obesitas / diabetes type 2
- oedeem – nier/hartfalen
2
,→ HUID: - dehydratatie
- cyanose (= blauw kleuren v/d extremiteiten)
- icterus (= geel kleuren van de huid & ogen)
-> oorzaak: - te veel billierubine in lever
-> wie: - leverpatiënten
- baby’s
- bleekheid
- haematomen (blauwe plekken)
-> oorzaak: problemen bloedstolling
- kaposi sarcomen (= vaattumor specifiek bij HIV-patiënt)
- auto-immuunziekten
- droogte, eczeem, psoriasis
- littekens
- zwellingen
→ OGEN: - hyperthyroidie
→ OREN: - bij-oortje
-> soms: nierafwijking geassocieerd
- jicht tophi
- aangeboren syndromen (afwijken oor, ontbrekend oor)
- acromegalie (groot oor)
→ KEEL: - kleur
- exsudaat
- halitosis/foetor ex ore
-> kan wijzen op: ~ angina
~ tonsilitis
~ geneesmiddelen (vb. Litium)
~ lever- en nieraandoeningen
~ roken
~ tandsteen
~ parodontitis
~ debris/beslag op achterste deel v/d tong
→ HALS: - symmetrie
- zwellingen: ~ schildklier (struma)
~ lymfeklieren (infectie)
- hyperthyreoïdie = overactieve schildklier
→ ADEMHALING: • Frequentie: - volwassene normaal ± 12/min
- indien veel hoger -> hyperventilatie
• Ritme: - pauzes tssn spreken (vb. COPD)
• Hulpademhalingsspieren: - hals & schouders
• Geluiden: - piepen (vb. bij uitademen bij astma)
→ HARTSLAG & BLOEDDRUK: • Wat: - arteria radialis => pols
- arteria carotis => hals
• Frequentie: - in rust: 60-80 slagen/min
-> vertraagd: vb. vasovagale collaps
-> verhoogd: vb. anafylactische reactie
• Regelmatigheid: - hartritmestoornissen
• Afwezigheid: - circulatiestilstand
• Bloeddruk: - laag = hypothensie
- verhoogd = hyperthensie
- normaal = normotensie
=> als hartslag verhoogd is, dan BD ook verhoogd → belangrijk bij verdoving
3
, 1.4 Intra-orale onderzoek
→ FOCUS: - harde tandweefsels
- zachte weefsels (tong, wang, palatum...)
1.5 Overleg met de arts
• WANNEER:
- met toestemming v/d patiënt
- niet gediagnosticeerde aandoening
- overleg bij medisch-tandheelkundige interacties: ~ antistollingsmedicatie & INR
~ medicatie geïnduceerde xerostomie
~ diabetes mellitus & candida infecties oraal
~ geneesmiddeleninteracties
- allergie uitwerking
- opvolging lever- en nierfunctie
- twijfel ivm info patiënt
Hoofdstuk 2: Farmacologie
2.1 Algemene inleiding
Farmacologie = bestudeert de inwerking van geneesmiddelen op het lichaam
= studie v stoffen die interageren met levende systemen via chemische processen, door
te binden aan regulerende moleculen & normale lichaamsprocessen te activeren of
remmen
→ 2 TAKKEN: - medische farmacologie → normale therapeutische dosis
- toxicologie → toxische dosis
→ SCHEMA:
inwerken op:
1
2
1: medicatie werkt in op plaats waar het
bestemd is
2: medicatie werkt in op plaats waar we
geen effect willen
→ neveneffecten
4
Hoofdstuk 1: Anamnese
1.1 Inleiding
Anamnese = de ziektegeschiedenis zoals de patiënt die zich herinnert
→ IN GRIEKS: - “herinnering”
→ PRAKTISCH: - = vraaggesprek tssn hulpverlener & patiënt
→ CAVE: - ouder wordende bevolking
- systemische ziekten
- polyfarmacie (>5)
- infectieuze aandoeningen
→ BELANG: - invloed op mondgezondheid
- medische zorg vooraf nodig?
→ antibiotica voor behandeling
- complicatierisico
- gevolg v/e onderliggende medische aandoening
→ diabetes screening ivm paro problematiek
- gevolg v/e medische behandeling
→ medicatiegebruik
- slaagkans
→ roken kan invloed hebben op slaagkans
- risico op acute situaties (risico hulpverlener en/of patiënt)
→ hypo
→ WETGEVING: - routinevragen betreffende gezondheidstoestand v/d patiënt
- bespreking met patiënt
- overleg met arts indien nodig (huisarts/specialist)
→ HOE:
MONDELING SCHRIFTELIJK
VOORDELEN • reacties v/d patiënt observeren • volledigheid v/d anamnese
• nachecken of patiënt alles begrijpt • tijdsbesparing
• juridisch
NADELEN • vergetelheid v/d zorgverlener • implicaties v/d antwoorden
• juridisch --> geen bewijs
• tijdrovend
→ HERHALEN: - 1x om de 2 jaar
→ iets veranderd sinds laatste keer omtrent medicatie voorschriften, ingrepen
1.2 Opbouw van een anamnese
• Beperkingen v/d patiënt:
- beperkte kennis
- onderschatting v bep. aandoeningen door patiënt
- overschatting andere aandoeningen
- nog niet gediagnosticeerde aandoeningen (zwangerschap, infecties...)
- taalbarrière
- culturele verschillen (taboe, andere ziektebeleving)
• Introductie:
- verwelkoming v/d patiënt (identificatie)
- stel jezelf voor
- verduidelijk rol/functie
- doel & duur v/d afspraak
1
,• Anamnese --> 3 onderdelen (zie voorbeeld UZ Gent)
1) Algemene anamnese
-> doel
-> administratieve gegevens (tandarts, laatste tandartsbezoek)
-> toestemming uitwisseling informatie
2) Medische anamnese
-> vraagt naar: - hart-en vaataandoeningen
- aandoeningen v/h ademhalingsstelsel
- andere medische aspecten (prothese, hepatitis, HIV, astma, allergie...)
- medicatiegebruik
- levensstijl (poetsgewoonten, voeding, drank & drugsgebruik)
- juridisch => anamnese goedgekeurd door patiënt (TA &MH verantwoordelijk voor
uitvoeren wat erin staat)
-> invullen door TA/MH: - ASA-classificatie
-> waar komt het terecht : - EPD = elektronisch patiëntendossier
3) Tandheelkundige anamnese
= bevraagt levensstijl & extra vragen
-> WAT: - klachten v/d patiënt (MacLeod’s model)
→ BEVAT: ~ Waar: - locatie
- uitstraling
~ Wanneer: - wanneer begon het
- hoe lang duurt het
- is er variatie
~ Kwaliteit: - hoe voelt het
~ Kwantiteit: - intensiteit
- omvang
- handicap
~ Verzwarende & verzachtende omstandigheden
~ Verwante zaken (andere symptomen)
- behandelplanning
- prothetisch werk
1.3 Lichamelijk onderzoek
Lichamelijk onderzoek
→ ALGEMENE CONDITIE: - opvallend mager persoon
OORZAKEN: - anorexia nervosa
- maligniteit
- HIV
- middelenabuses
- overgewicht
OORZAKEN: - hormonaal
Vb: ziekte van Cushing = veroorzaakt door goedaardig
gezwel in hypofyse dat teveel ACTH produceert
Vb: door toediening hoge dosis cortisol als behandeling
andere ziekte (vb. chronische astma, COPD, reuma..)
- medicatie (vb. Cushing syndroom)
- obesitas / diabetes type 2
- oedeem – nier/hartfalen
2
,→ HUID: - dehydratatie
- cyanose (= blauw kleuren v/d extremiteiten)
- icterus (= geel kleuren van de huid & ogen)
-> oorzaak: - te veel billierubine in lever
-> wie: - leverpatiënten
- baby’s
- bleekheid
- haematomen (blauwe plekken)
-> oorzaak: problemen bloedstolling
- kaposi sarcomen (= vaattumor specifiek bij HIV-patiënt)
- auto-immuunziekten
- droogte, eczeem, psoriasis
- littekens
- zwellingen
→ OGEN: - hyperthyroidie
→ OREN: - bij-oortje
-> soms: nierafwijking geassocieerd
- jicht tophi
- aangeboren syndromen (afwijken oor, ontbrekend oor)
- acromegalie (groot oor)
→ KEEL: - kleur
- exsudaat
- halitosis/foetor ex ore
-> kan wijzen op: ~ angina
~ tonsilitis
~ geneesmiddelen (vb. Litium)
~ lever- en nieraandoeningen
~ roken
~ tandsteen
~ parodontitis
~ debris/beslag op achterste deel v/d tong
→ HALS: - symmetrie
- zwellingen: ~ schildklier (struma)
~ lymfeklieren (infectie)
- hyperthyreoïdie = overactieve schildklier
→ ADEMHALING: • Frequentie: - volwassene normaal ± 12/min
- indien veel hoger -> hyperventilatie
• Ritme: - pauzes tssn spreken (vb. COPD)
• Hulpademhalingsspieren: - hals & schouders
• Geluiden: - piepen (vb. bij uitademen bij astma)
→ HARTSLAG & BLOEDDRUK: • Wat: - arteria radialis => pols
- arteria carotis => hals
• Frequentie: - in rust: 60-80 slagen/min
-> vertraagd: vb. vasovagale collaps
-> verhoogd: vb. anafylactische reactie
• Regelmatigheid: - hartritmestoornissen
• Afwezigheid: - circulatiestilstand
• Bloeddruk: - laag = hypothensie
- verhoogd = hyperthensie
- normaal = normotensie
=> als hartslag verhoogd is, dan BD ook verhoogd → belangrijk bij verdoving
3
, 1.4 Intra-orale onderzoek
→ FOCUS: - harde tandweefsels
- zachte weefsels (tong, wang, palatum...)
1.5 Overleg met de arts
• WANNEER:
- met toestemming v/d patiënt
- niet gediagnosticeerde aandoening
- overleg bij medisch-tandheelkundige interacties: ~ antistollingsmedicatie & INR
~ medicatie geïnduceerde xerostomie
~ diabetes mellitus & candida infecties oraal
~ geneesmiddeleninteracties
- allergie uitwerking
- opvolging lever- en nierfunctie
- twijfel ivm info patiënt
Hoofdstuk 2: Farmacologie
2.1 Algemene inleiding
Farmacologie = bestudeert de inwerking van geneesmiddelen op het lichaam
= studie v stoffen die interageren met levende systemen via chemische processen, door
te binden aan regulerende moleculen & normale lichaamsprocessen te activeren of
remmen
→ 2 TAKKEN: - medische farmacologie → normale therapeutische dosis
- toxicologie → toxische dosis
→ SCHEMA:
inwerken op:
1
2
1: medicatie werkt in op plaats waar het
bestemd is
2: medicatie werkt in op plaats waar we
geen effect willen
→ neveneffecten
4
