donderdag 22 februari 2024
Psychologie
1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Waar of vals?
- Hersenen produceren een pijnstiller die op heroïne lijkt
• Waar: natuurlijk geproduceerde chemicaliën worden endor ne genoemd en zijn
gerelateerd aan heroïne
- Veel dingen die ons overkomen laten geen sporen achter in het geheugen
• Waar: meeste informatie uit onze omgeving bereikt nooit ons geheugen en
informatie die daar wel terecht komt, wordt vaak vervormd
- Een leugendetector is opmerkelijk accuraat in het opsporen van lichamelijke
reacties die er op wijzen dat een verdachte liegt
• Vals: er is opvallend weinig objectief bewijs voor de e ectiviteit van
leugendetectors
-> Polygraaf i.p.v. ‘leugendetector’
-> Het meet emotionele opwinding
-> Je kan het systeem manipuleren, als je het kent
Wat is psychologie - en wat is het niet?
Psychologie: wetenschap van gedrag en geestelijke processen
- Breed domein, met vele specialisaties
- Overgang van kruipen naar lopen bij baby’s = psychologie
Psyche (Grieks voor “geest”) + ologie (“een studie gebied”)
- Letterlijke betekenis: studie van de geest
Omvat interne mentale processen en externe, observeerbare gedragingen
1
 ff fi
, - Extern opereerbaar gedrag = lopen, lachen, praten…
Gebaseerd op objectieve en testbare wetenschappelijke evidentie (= veri eerbare
gebeurtenissen)
Psychologie is NIET
- Zuiver speculeren over menselijke aard
- Samenraapsel van volkswijsheid over mensen waarvan “iedereen” weet dat het
waar is
Pseudowetenschap
- Elke poging om fenomenen in fysieke wereld te verklaren zonder gebruik te
maken van empirische observatie of een andere wetenschappelijke methode
- Vb.: astrologie, grafologie, toekomst voorspellen…
=> Is psychologie NIET
Wat is kritisch nadenken? Stel een aantal vragen:
1. Wat is de bron?
• Heeft het iets te bedien? Wees kritisch! Wat is het bewijs ervoor?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
• Is de bewering/onderzoek buitengewoon?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
• Is het getest bij mensen, zo ja bij hoeveel?
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
• Bias = vooringenomenheid
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
• Hoe complexer, hoe meer invalshoeken er nodig zijn
2
 fi
, Wat doen psychologen?
Psychologie: breed domein, met vele specialisaties, onderverdeeld in 3 grote
categorieën/groepen:
- Experimentele psychologie
- Psychologie in het onderwijs
- Toegepaste psychologie
Experimentele psychologen
- Voeren het meeste onderzoek op het brede terrein van de psychologie uit
- Kunnen in een privé-bedrijf of voor overheid werken
Overlap met psychologie in onderwijs
- Geven vaak les aan een hogeschool of universiteit
Toegepaste psychologen
- Gebruiken kennis die door experimentele psychologen is vervaard om problemen
van mensen op te lossen
• Arbeid/organisatie: hoe werknemer gemotiveerd houden? Hoe aan
productiviteit werken en menselijk blijven? Selectie van nieuwe werknemers en
gespecialiseerd marktonderzoek
• Sport: hoe atleten motiveren? Leren emoties controleren en onderdrukken
• Forensisch: psychologische expertise ontlenen aan rechtssysteem: inschatten
van risico en nagaan van psychische stoornissen
• School: leer en gedragsproblemen in school context
• Omgeving: relatie tussen mensen en omgeving verbeteren? Vanuit de stad
vragen aan psychologen of meer morgen echt het welzijn van de bewoners zou
verbeteren?
• Klinisch/counseling: sociale en emotionele gebied (klinisch) & eerste, komt met
iedereen in contact (counseling)
• Gerontologie: aanpakken van speci eke uitdagingen bij het ouder worden
3

fi
Psychologie
1: GEEST, GEDRAG EN PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
Waar of vals?
- Hersenen produceren een pijnstiller die op heroïne lijkt
• Waar: natuurlijk geproduceerde chemicaliën worden endor ne genoemd en zijn
gerelateerd aan heroïne
- Veel dingen die ons overkomen laten geen sporen achter in het geheugen
• Waar: meeste informatie uit onze omgeving bereikt nooit ons geheugen en
informatie die daar wel terecht komt, wordt vaak vervormd
- Een leugendetector is opmerkelijk accuraat in het opsporen van lichamelijke
reacties die er op wijzen dat een verdachte liegt
• Vals: er is opvallend weinig objectief bewijs voor de e ectiviteit van
leugendetectors
-> Polygraaf i.p.v. ‘leugendetector’
-> Het meet emotionele opwinding
-> Je kan het systeem manipuleren, als je het kent
Wat is psychologie - en wat is het niet?
Psychologie: wetenschap van gedrag en geestelijke processen
- Breed domein, met vele specialisaties
- Overgang van kruipen naar lopen bij baby’s = psychologie
Psyche (Grieks voor “geest”) + ologie (“een studie gebied”)
- Letterlijke betekenis: studie van de geest
Omvat interne mentale processen en externe, observeerbare gedragingen
1
 ff fi
, - Extern opereerbaar gedrag = lopen, lachen, praten…
Gebaseerd op objectieve en testbare wetenschappelijke evidentie (= veri eerbare
gebeurtenissen)
Psychologie is NIET
- Zuiver speculeren over menselijke aard
- Samenraapsel van volkswijsheid over mensen waarvan “iedereen” weet dat het
waar is
Pseudowetenschap
- Elke poging om fenomenen in fysieke wereld te verklaren zonder gebruik te
maken van empirische observatie of een andere wetenschappelijke methode
- Vb.: astrologie, grafologie, toekomst voorspellen…
=> Is psychologie NIET
Wat is kritisch nadenken? Stel een aantal vragen:
1. Wat is de bron?
• Heeft het iets te bedien? Wees kritisch! Wat is het bewijs ervoor?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
• Is de bewering/onderzoek buitengewoon?
3. Wat is het bewijsmateriaal?
• Is het getest bij mensen, zo ja bij hoeveel?
4. Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
• Bias = vooringenomenheid
5. Worden veel voorkomende denkfouten vermeden?
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
• Hoe complexer, hoe meer invalshoeken er nodig zijn
2
 fi
, Wat doen psychologen?
Psychologie: breed domein, met vele specialisaties, onderverdeeld in 3 grote
categorieën/groepen:
- Experimentele psychologie
- Psychologie in het onderwijs
- Toegepaste psychologie
Experimentele psychologen
- Voeren het meeste onderzoek op het brede terrein van de psychologie uit
- Kunnen in een privé-bedrijf of voor overheid werken
Overlap met psychologie in onderwijs
- Geven vaak les aan een hogeschool of universiteit
Toegepaste psychologen
- Gebruiken kennis die door experimentele psychologen is vervaard om problemen
van mensen op te lossen
• Arbeid/organisatie: hoe werknemer gemotiveerd houden? Hoe aan
productiviteit werken en menselijk blijven? Selectie van nieuwe werknemers en
gespecialiseerd marktonderzoek
• Sport: hoe atleten motiveren? Leren emoties controleren en onderdrukken
• Forensisch: psychologische expertise ontlenen aan rechtssysteem: inschatten
van risico en nagaan van psychische stoornissen
• School: leer en gedragsproblemen in school context
• Omgeving: relatie tussen mensen en omgeving verbeteren? Vanuit de stad
vragen aan psychologen of meer morgen echt het welzijn van de bewoners zou
verbeteren?
• Klinisch/counseling: sociale en emotionele gebied (klinisch) & eerste, komt met
iedereen in contact (counseling)
• Gerontologie: aanpakken van speci eke uitdagingen bij het ouder worden
3

fi
