2024 - 2025 Arbeidsrecht
Prof. Alexander De Becker
,algemene informatie - Inhoud
ALGEMENE INFORMATIE
Dinsdag Woensdag
10-11.30 uur 14u30-17u30
Auditorium 5 ( Jeanne Wiemer – Blandijn – Campus Auditorium D (André Devreker – Hoveniersberg –
Boekentoren) Campus Tweekerken)
Lesopnames? Hij kan het niet beloven maar hij gaat het vragen
Kennis en opfrissen van de leerstof
- Tijdens de hoorcolleges
- Casussen
o Kennisclips
o Voorbeeldexamen laatste les
- Ook op Ufora:
o Interactieve oefeningen collectief arbeidsrecht
o Juist/fout vragen (na examenles)
o Schema ter illustratie
STUDIEMATERIAAL
Codex Sociaal recht 2024-2025 - Die Keure BaMacodex
- VRG Gent
- GEEN AFGEDRUKTE PAPIEREN!! alles wat je
nodig hebt staat in codex
Handboek Belgisch arbeidsrecht (2021) - VRG
- Kluwer (reeks Gandaius)
PowerPointpresentaties ter aanvulling - Op Ufora
Vragen of onduidelijkheden?
- Tijdens de les en in de pauze!!
- ‘Veelgestelde vragen’ op Ufora
- Via mail aan (doe het liever niet)
o (!) alleen ma/di/woe
o donderdag & vrijdag zijn onderzoeksdagen
Mogelijkheden tot verdieping
Bachelorproef (3de BACH) - Keuze: “Arbeidsrecht” is één van de mogelijkheden
- Wat? Paper over recent (cassatie)arrest
Vaardigheden III (3de BACH) - 2de semester
- Te kiezen via Ufora (4 keuzes) in december 2022
- Wat? Verscheidene vormen en variatie aan onderwerpen
EVALUATIE
Examen (20/20)
- Schriftelijk
- Januari 2024, 3 uur tijd
Pagina 1 van 148
,algemene informatie - Inhoud
Soort examenvragen
- Casus: fictief geval
- Open vraag
o vaak verband met actualiteit
o “het krantenartikel dat ik jou nu geef is niet juist, waarom?”
- Keuzevragen (8)
o Stellingen waarbij je juist/fout moet antwoorden en motiveren → let op: soms kan het beide
zijn en hangt het van motivering af
o Gemotiveerde keuzevragen die peilen
▪ Niet naar geheugen
▪ Maar naar leesvaardigheid, inzicht, verbanden, toepassingen enz.
o Korte motivering (max. vijf regels) is vereist
o Geen giscorrectie
Pagina 2 van 148
,algemene informatie - Inhoud
INHOUD
algemene informatie ........................................................................................................................................ 1
0 inleiding ........................................................................................................................................... 8
0.1 Inhoud .................................................................................................................................................... 8
0.1.1 inhoud .................................................................................................................................................... 8
0.1.2 kennisoverdracht ................................................................................................................................... 9
1 Ontstaan & Bronnen ...................................................................................................................... 10
1.1 Ontstaan en finaliteit ........................................................................................................................... 10
1.1.1 Historische inleiding ............................................................................................................................. 10
1.2 Structuur .............................................................................................................................................. 11
1.2.1 Deelgebieden ....................................................................................................................................... 11
1.2.2 codificatie ............................................................................................................................................. 12
1.3 Bronnen ................................................................................................................................................ 12
1.3.1 Internationale bronnen ........................................................................................................................ 12
1.3.2 Nationale bronnen ............................................................................................................................... 16
1.3.3 Hiërarchie (heel goed kennen!!) .......................................................................................................... 18
1.4 Aard: Imperatieve, dwingende en suppletieve regels.......................................................................... 20
1.4.1 Gevolgen van onderscheid ................................................................................................................... 20
1.5 Autonomie ........................................................................................................................................... 20
1.6 taalgebruik ........................................................................................................................................... 21
1.6.1 Brussel (federale taalwet in bestuurszaken) ........................................................................................ 21
1.6.2 Ned. Taaldecreet 1973 en Fr. Taaldecreet 1982 .................................................................................. 21
2 Collectief Arbeidsrecht ................................................................................................................... 23
2.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 23
2.1.1 Wat? ..................................................................................................................................................... 23
2.1.2 rechtsgrond .......................................................................................................................................... 23
2.2 Partijen overleg .................................................................................................................................... 24
2.2.1 Werknemersorganisaties ..................................................................................................................... 24
2.2.2 Werkgeversorganisaties ....................................................................................................................... 28
2.2.3 overheid ............................................................................................................................................... 28
2.3 Niveaus en instellingen ........................................................................................................................ 29
2.3.1 Overzicht .............................................................................................................................................. 29
2.3.2 Interprofessioneel: nationaal ............................................................................................................... 30
2.3.3 Formeel overleg op substatelijk niveau ............................................................................................... 30
2.3.4 Sectoraal............................................................................................................................................... 31
2.3.5 onderneming ........................................................................................................................................ 32
Pagina 3 van 148
,algemene informatie - Inhoud
2.4 CAO ...................................................................................................................................................... 37
2.4.1 Begrip ................................................................................................................................................... 37
2.4.2 Inhoud .................................................................................................................................................. 37
2.4.3 Aangaan/beëindiging Art. 12 ev ........................................................................................................... 37
2.4.4 binding van de CAO .............................................................................................................................. 38
2.5 Collectieve conflicten ........................................................................................................................... 40
2.5.1 Begrippen ............................................................................................................................................. 40
2.5.2 Werkstaking ......................................................................................................................................... 42
2.5.3 Uitsluiting/lock-out .............................................................................................................................. 45
2.5.4 Beheersen conflict ................................................................................................................................ 45
2.6 arbeidsreglement ................................................................................................................................. 46
2.6.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 47
2.6.2 Opstellen/wijzigen ............................................................................................................................... 47
2.6.3 Inhoud .................................................................................................................................................. 47
2.6.4 Publiciteit ............................................................................................................................................. 48
2.7 Herstructurering ................................................................................................................................... 48
2.7.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 48
2.7.2 Collectief ontslag .................................................................................................................................. 49
2.7.3 Sluiting onderneming ........................................................................................................................... 51
2.7.4 Overdracht onderneming ..................................................................................................................... 51
3 Arbeidsmarktrecht ......................................................................................................................... 52
3.1 werkgelegenheid .................................................................................................................................. 52
3.1.1 Werkgelegenheidsbeleid ...................................................................................................................... 52
3.1.2 Werkgelegenheidsbevordering ............................................................................................................ 53
3.2 Werving en selectie .............................................................................................................................. 55
3.2.1 Arbeidsbemiddeling ............................................................................................................................. 55
3.2.2 Uitzendarbeid ....................................................................................................................................... 56
3.2.3 Terbeschikkingstelling .......................................................................................................................... 59
3.2.4 Outplacement ...................................................................................................................................... 60
3.2.5 Buitenlands .......................................................................................................................................... 61
3.2.6 Sollicitatie en werving .......................................................................................................................... 63
4 Arbeidsovereenkomstenrecht ........................................................................................................ 66
4.1 inleiding ................................................................................................................................................ 66
4.1.1 historische evolutie .............................................................................................................................. 66
4.2 arbeidsovereenkomst .......................................................................................................................... 66
4.2.1 begrip ................................................................................................................................................... 66
4.2.2 bestanddelen ....................................................................................................................................... 66
Pagina 4 van 148
,algemene informatie - Inhoud
4.2.3 Vorm van de arbeidsovereenkomst art. 9 ev ....................................................................................... 69
4.2.4 Bewijs van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................... 70
4.2.5 soorten statuten................................................................................................................................... 70
4.2.6 Soorten naar tijd art. 7 ev .................................................................................................................... 72
4.2.7 bedingen .............................................................................................................................................. 73
4.3 rechten/verplichtingen ........................................................................................................................ 76
4.3.1 verplichtingen WG & WN ..................................................................................................................... 76
4.3.2 Rechten en plichten werknemer .......................................................................................................... 78
4.3.3 Rechten en plichten werkgever ........................................................................................................... 79
4.3.4 aansprakelijkheid werkgever ............................................................................................................... 79
4.3.5 aansprakelijkheid werknemer .............................................................................................................. 80
4.4 schorsing arbeidsovereenkomst art. 26 ev .......................................................................................... 80
4.4.1 Wettelijke schorsingsgronden .............................................................................................................. 80
4.4.2 tijdelijke economische werkloosheid ................................................................................................... 85
4.5 einde .................................................................................................................................................... 85
4.5.1 regelmatige beëindiging ....................................................................................................................... 85
4.5.2 onregelmatige beëindiging .................................................................................................................. 91
4.5.3 verboden .............................................................................................................................................. 92
4.5.4 herstructurering ................................................................................................................................... 94
5 Arbeidstijd ..................................................................................................................................... 98
5.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 98
5.1.1 Arbeidsbescherming ............................................................................................................................ 98
5.2 Arbeidsduur.......................................................................................................................................... 98
5.2.1 wetgeving ............................................................................................................................................. 98
5.2.2 Overwerk ............................................................................................................................................ 100
5.2.3 Rusttijden ........................................................................................................................................... 102
5.3 Nachtarbeid ........................................................................................................................................ 102
5.4 Zondagsrust ........................................................................................................................................ 102
5.5 Feestdagen ......................................................................................................................................... 103
5.6 Jaarlijkse vakantie .............................................................................................................................. 103
5.6.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 103
5.6.2 Aanvullende vakantie ......................................................................................................................... 104
5.6.3 Seniorenvakantie ............................................................................................................................... 104
5.6.4 Vakantiegeld....................................................................................................................................... 105
5.6.5 Tijdstip ................................................................................................................................................ 105
6 Welzijn en gelijke behandeling ..................................................................................................... 106
6.1 Welzijn op het werk ........................................................................................................................... 106
Pagina 5 van 148
,algemene informatie - Inhoud
6.1.1 Bronnen .............................................................................................................................................. 106
6.1.2 Beginselen .......................................................................................................................................... 106
6.1.3 Organen .............................................................................................................................................. 108
6.1.4 Bijzondere bepalingen ........................................................................................................................ 111
6.1.5 Sancties .............................................................................................................................................. 114
6.2 Gelijke behandeling ............................................................................................................................ 114
6.2.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 114
6.2.2 3 wetten ............................................................................................................................................. 114
6.2.3 Mechanisme ....................................................................................................................................... 117
6.2.4 algemeen ............................................................................................................................................ 118
6.2.5 EU-onderdaan .................................................................................................................................... 119
6.2.6 Rechtspositie ...................................................................................................................................... 119
6.3 Bescherming jongeren en vrouwen ................................................................................................... 119
6.3.1 Jongeren ............................................................................................................................................. 119
6.3.2 Vrouwen ............................................................................................................................................. 119
7 Loon ............................................................................................................................................. 121
7.1 begrip en recht ................................................................................................................................... 121
7.1.1 Begrip ................................................................................................................................................. 121
7.1.2 Recht .................................................................................................................................................. 121
7.2 Loonvorming ...................................................................................................................................... 122
7.2.1 Beginselen .......................................................................................................................................... 122
7.2.2 Algemene normen .............................................................................................................................. 123
7.2.3 Overheidsingrijpen ............................................................................................................................. 124
7.3 Loonbescherming ............................................................................................................................... 125
7.3.1 algemeen ............................................................................................................................................ 125
7.3.2 Begrip loon ......................................................................................................................................... 125
7.3.3 Maatregelen ....................................................................................................................................... 126
7.3.4 Terugbetalingen kosten ..................................................................................................................... 128
8 Opleiding: vorming van de werknemer ........................................................................................ 129
8.1 opleiding............................................................................................................................................. 129
8.1.1 Opleiding in Europa ............................................................................................................................ 129
8.1.2 Verschillen in sectoren ....................................................................................................................... 129
8.1.3 Verschillen naargelang achtergrond (!) .............................................................................................. 130
8.1.4 wetgeving ........................................................................................................................................... 130
8.1.5 Algemeen ........................................................................................................................................... 130
8.1.6 Leren op de werkplek ......................................................................................................................... 131
8.1.7 scholingsbeding art. 22 bis AOW........................................................................................................ 131
Pagina 6 van 148
,algemene informatie - Inhoud
8.2 opleidingsondersteuning.................................................................................................................... 132
8.2.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 132
8.2.2 Vlaams Opleidingsverlof (VOV) .......................................................................................................... 133
8.2.3 tegemoetkoming ................................................................................................................................ 134
9 Sociale Handhaving ...................................................................................................................... 135
9.1 Door partijen zelf ............................................................................................................................... 135
9.1.1 Actiemogelijkheden ........................................................................................................................... 135
9.1.2 Rechtsvorderingen uitgaande van partijen ........................................................................................ 135
9.2 Door overheid .................................................................................................................................... 136
9.2.1 Toezichtsinstrumenten ...................................................................................................................... 136
9.2.2 Sociale balans ..................................................................................................................................... 137
9.3 Sociaal strafrecht ................................................................................................................................ 137
9.3.1 Preventie en toezicht: Beleid ............................................................................................................. 137
9.3.2 Uitoefening toezicht ........................................................................................................................... 138
9.3.3 Vervolging .......................................................................................................................................... 143
9.3.4 Inbreuken ........................................................................................................................................... 146
9.3.5 Bestraffing .......................................................................................................................................... 147
Pagina 7 van 148
,inleiding - Inhoud
0 INLEIDING
Voorbeelden van arbeidsrecht in het nieuws:
Burn-out is nog steeds niet erkend als een
arbeidsziekte
Je mag thuiswerken vanuit Spanje maar wel met
controle en beperkingen, zien we later.
Sociaal recht bestaat uit arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht:
Sociaal handhavingsrecht is controle op
arbeidsomstandigheden (deels
arbeidsrecht)
0.1 INHOUD
0.1.1 INHOUD
Arbeid en recht
- Alles wat over werk en werken voor uw loon gaat, en de regels die hierop van toepassing zijn.
Arbeid in de 21ste eeuw is helemaal anders dan vroeger
Vroeger was het de bedoeling dat je uw job vindt voor de rest van uw leven, de dag van vandaag zijn mensen
veel meer jobhoppers. Er is nl. veel meer flexibiliteit. Zaken die zijn veranderd tegenover vroeger:
- Wie?
- Waar?
- Wanneer en hoelang?
- Hoe?
- Voor wie?
- Wat?
Arbeidsrecht als instrument: 20e eeuw
Pagina 8 van 148
, inleiding - Inhoud
0.1.2 KENNISOVERDRACHT
Om arbeidsrecht goed te kunnen begrijpen moet je de actualiteit volgen want deze hebben een impact op de
regelgeving.
- Bv. conflict luchthaven Charleroi nu volgen! Maar let wel op voor fouten in de kranten
Kennisoverdracht
- Maatschappelijk
- Wetenschappelijk
- Professioneel/technisch
Juridische vaardigheden die je als jurist goed moet kunnen
- Lezen
- Schrijven
- Spreken
→ dit is minder evident dan het lijkt:
Voorbeeld 1: dagen ≠ werkdagen
Art. 70 wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten: “De bediende [...] behoudt het recht op zijn
loon gedurende de eerste dertig dagen van arbeidsongeschiktheid wegens ziekte of ongeval”.
Art. 35, derde lid, wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten: “Ontslag om een dringende reden
mag niet meer [...] worden gegeven, wanneer het feit ter rechtvaardiging ervan sedert ten minste drie
werkdagen bekend is aan de partij die zich hierop beroept”.
Wat is een werkdag?
- Sinds 1 januari 2023: artikel 1.7. § 3 Boek 1 “Algemene Bepalingen”
- MAAR zaterdag blijft werkdag in sociaal recht: Artikel 20 § 1 Arbeidswet & Wet 26 december 2022
Voorbeeld 2: ploegenarbeid
Art. 17 Arbeidswet 16 maart 1971: “De werknemers die arbeid verrichten in opeenvolgende ploegen kunnen
op zondag worden tewerkgesteld op voorwaarde dat hun arbeid een keer per week wordt onderbroken
gedurende een periode van vierentwintig opeenvolgende uren waarvan er ten minste achttien op de zondag
vallen.”
- Je kan max 6u op zondag werken als je deze regel uitrekent, en dit kan enkel tijdens de eerste of
laatste 6u van deze zondag.
Voorbeeld 3: Semantiek
“De werknemers, die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen.” → in dit geval worden alle werknemers
ontslagen worden
“De werknemers die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen”. → in dit geval worden specifieke
werknemers ontslagen.
Grote gevolgen bij het vergeten van een komma!
EINDE LES 1
Pagina 9 van 148
Prof. Alexander De Becker
,algemene informatie - Inhoud
ALGEMENE INFORMATIE
Dinsdag Woensdag
10-11.30 uur 14u30-17u30
Auditorium 5 ( Jeanne Wiemer – Blandijn – Campus Auditorium D (André Devreker – Hoveniersberg –
Boekentoren) Campus Tweekerken)
Lesopnames? Hij kan het niet beloven maar hij gaat het vragen
Kennis en opfrissen van de leerstof
- Tijdens de hoorcolleges
- Casussen
o Kennisclips
o Voorbeeldexamen laatste les
- Ook op Ufora:
o Interactieve oefeningen collectief arbeidsrecht
o Juist/fout vragen (na examenles)
o Schema ter illustratie
STUDIEMATERIAAL
Codex Sociaal recht 2024-2025 - Die Keure BaMacodex
- VRG Gent
- GEEN AFGEDRUKTE PAPIEREN!! alles wat je
nodig hebt staat in codex
Handboek Belgisch arbeidsrecht (2021) - VRG
- Kluwer (reeks Gandaius)
PowerPointpresentaties ter aanvulling - Op Ufora
Vragen of onduidelijkheden?
- Tijdens de les en in de pauze!!
- ‘Veelgestelde vragen’ op Ufora
- Via mail aan (doe het liever niet)
o (!) alleen ma/di/woe
o donderdag & vrijdag zijn onderzoeksdagen
Mogelijkheden tot verdieping
Bachelorproef (3de BACH) - Keuze: “Arbeidsrecht” is één van de mogelijkheden
- Wat? Paper over recent (cassatie)arrest
Vaardigheden III (3de BACH) - 2de semester
- Te kiezen via Ufora (4 keuzes) in december 2022
- Wat? Verscheidene vormen en variatie aan onderwerpen
EVALUATIE
Examen (20/20)
- Schriftelijk
- Januari 2024, 3 uur tijd
Pagina 1 van 148
,algemene informatie - Inhoud
Soort examenvragen
- Casus: fictief geval
- Open vraag
o vaak verband met actualiteit
o “het krantenartikel dat ik jou nu geef is niet juist, waarom?”
- Keuzevragen (8)
o Stellingen waarbij je juist/fout moet antwoorden en motiveren → let op: soms kan het beide
zijn en hangt het van motivering af
o Gemotiveerde keuzevragen die peilen
▪ Niet naar geheugen
▪ Maar naar leesvaardigheid, inzicht, verbanden, toepassingen enz.
o Korte motivering (max. vijf regels) is vereist
o Geen giscorrectie
Pagina 2 van 148
,algemene informatie - Inhoud
INHOUD
algemene informatie ........................................................................................................................................ 1
0 inleiding ........................................................................................................................................... 8
0.1 Inhoud .................................................................................................................................................... 8
0.1.1 inhoud .................................................................................................................................................... 8
0.1.2 kennisoverdracht ................................................................................................................................... 9
1 Ontstaan & Bronnen ...................................................................................................................... 10
1.1 Ontstaan en finaliteit ........................................................................................................................... 10
1.1.1 Historische inleiding ............................................................................................................................. 10
1.2 Structuur .............................................................................................................................................. 11
1.2.1 Deelgebieden ....................................................................................................................................... 11
1.2.2 codificatie ............................................................................................................................................. 12
1.3 Bronnen ................................................................................................................................................ 12
1.3.1 Internationale bronnen ........................................................................................................................ 12
1.3.2 Nationale bronnen ............................................................................................................................... 16
1.3.3 Hiërarchie (heel goed kennen!!) .......................................................................................................... 18
1.4 Aard: Imperatieve, dwingende en suppletieve regels.......................................................................... 20
1.4.1 Gevolgen van onderscheid ................................................................................................................... 20
1.5 Autonomie ........................................................................................................................................... 20
1.6 taalgebruik ........................................................................................................................................... 21
1.6.1 Brussel (federale taalwet in bestuurszaken) ........................................................................................ 21
1.6.2 Ned. Taaldecreet 1973 en Fr. Taaldecreet 1982 .................................................................................. 21
2 Collectief Arbeidsrecht ................................................................................................................... 23
2.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 23
2.1.1 Wat? ..................................................................................................................................................... 23
2.1.2 rechtsgrond .......................................................................................................................................... 23
2.2 Partijen overleg .................................................................................................................................... 24
2.2.1 Werknemersorganisaties ..................................................................................................................... 24
2.2.2 Werkgeversorganisaties ....................................................................................................................... 28
2.2.3 overheid ............................................................................................................................................... 28
2.3 Niveaus en instellingen ........................................................................................................................ 29
2.3.1 Overzicht .............................................................................................................................................. 29
2.3.2 Interprofessioneel: nationaal ............................................................................................................... 30
2.3.3 Formeel overleg op substatelijk niveau ............................................................................................... 30
2.3.4 Sectoraal............................................................................................................................................... 31
2.3.5 onderneming ........................................................................................................................................ 32
Pagina 3 van 148
,algemene informatie - Inhoud
2.4 CAO ...................................................................................................................................................... 37
2.4.1 Begrip ................................................................................................................................................... 37
2.4.2 Inhoud .................................................................................................................................................. 37
2.4.3 Aangaan/beëindiging Art. 12 ev ........................................................................................................... 37
2.4.4 binding van de CAO .............................................................................................................................. 38
2.5 Collectieve conflicten ........................................................................................................................... 40
2.5.1 Begrippen ............................................................................................................................................. 40
2.5.2 Werkstaking ......................................................................................................................................... 42
2.5.3 Uitsluiting/lock-out .............................................................................................................................. 45
2.5.4 Beheersen conflict ................................................................................................................................ 45
2.6 arbeidsreglement ................................................................................................................................. 46
2.6.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 47
2.6.2 Opstellen/wijzigen ............................................................................................................................... 47
2.6.3 Inhoud .................................................................................................................................................. 47
2.6.4 Publiciteit ............................................................................................................................................. 48
2.7 Herstructurering ................................................................................................................................... 48
2.7.1 Algemeen ............................................................................................................................................. 48
2.7.2 Collectief ontslag .................................................................................................................................. 49
2.7.3 Sluiting onderneming ........................................................................................................................... 51
2.7.4 Overdracht onderneming ..................................................................................................................... 51
3 Arbeidsmarktrecht ......................................................................................................................... 52
3.1 werkgelegenheid .................................................................................................................................. 52
3.1.1 Werkgelegenheidsbeleid ...................................................................................................................... 52
3.1.2 Werkgelegenheidsbevordering ............................................................................................................ 53
3.2 Werving en selectie .............................................................................................................................. 55
3.2.1 Arbeidsbemiddeling ............................................................................................................................. 55
3.2.2 Uitzendarbeid ....................................................................................................................................... 56
3.2.3 Terbeschikkingstelling .......................................................................................................................... 59
3.2.4 Outplacement ...................................................................................................................................... 60
3.2.5 Buitenlands .......................................................................................................................................... 61
3.2.6 Sollicitatie en werving .......................................................................................................................... 63
4 Arbeidsovereenkomstenrecht ........................................................................................................ 66
4.1 inleiding ................................................................................................................................................ 66
4.1.1 historische evolutie .............................................................................................................................. 66
4.2 arbeidsovereenkomst .......................................................................................................................... 66
4.2.1 begrip ................................................................................................................................................... 66
4.2.2 bestanddelen ....................................................................................................................................... 66
Pagina 4 van 148
,algemene informatie - Inhoud
4.2.3 Vorm van de arbeidsovereenkomst art. 9 ev ....................................................................................... 69
4.2.4 Bewijs van de arbeidsovereenkomst ................................................................................................... 70
4.2.5 soorten statuten................................................................................................................................... 70
4.2.6 Soorten naar tijd art. 7 ev .................................................................................................................... 72
4.2.7 bedingen .............................................................................................................................................. 73
4.3 rechten/verplichtingen ........................................................................................................................ 76
4.3.1 verplichtingen WG & WN ..................................................................................................................... 76
4.3.2 Rechten en plichten werknemer .......................................................................................................... 78
4.3.3 Rechten en plichten werkgever ........................................................................................................... 79
4.3.4 aansprakelijkheid werkgever ............................................................................................................... 79
4.3.5 aansprakelijkheid werknemer .............................................................................................................. 80
4.4 schorsing arbeidsovereenkomst art. 26 ev .......................................................................................... 80
4.4.1 Wettelijke schorsingsgronden .............................................................................................................. 80
4.4.2 tijdelijke economische werkloosheid ................................................................................................... 85
4.5 einde .................................................................................................................................................... 85
4.5.1 regelmatige beëindiging ....................................................................................................................... 85
4.5.2 onregelmatige beëindiging .................................................................................................................. 91
4.5.3 verboden .............................................................................................................................................. 92
4.5.4 herstructurering ................................................................................................................................... 94
5 Arbeidstijd ..................................................................................................................................... 98
5.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 98
5.1.1 Arbeidsbescherming ............................................................................................................................ 98
5.2 Arbeidsduur.......................................................................................................................................... 98
5.2.1 wetgeving ............................................................................................................................................. 98
5.2.2 Overwerk ............................................................................................................................................ 100
5.2.3 Rusttijden ........................................................................................................................................... 102
5.3 Nachtarbeid ........................................................................................................................................ 102
5.4 Zondagsrust ........................................................................................................................................ 102
5.5 Feestdagen ......................................................................................................................................... 103
5.6 Jaarlijkse vakantie .............................................................................................................................. 103
5.6.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 103
5.6.2 Aanvullende vakantie ......................................................................................................................... 104
5.6.3 Seniorenvakantie ............................................................................................................................... 104
5.6.4 Vakantiegeld....................................................................................................................................... 105
5.6.5 Tijdstip ................................................................................................................................................ 105
6 Welzijn en gelijke behandeling ..................................................................................................... 106
6.1 Welzijn op het werk ........................................................................................................................... 106
Pagina 5 van 148
,algemene informatie - Inhoud
6.1.1 Bronnen .............................................................................................................................................. 106
6.1.2 Beginselen .......................................................................................................................................... 106
6.1.3 Organen .............................................................................................................................................. 108
6.1.4 Bijzondere bepalingen ........................................................................................................................ 111
6.1.5 Sancties .............................................................................................................................................. 114
6.2 Gelijke behandeling ............................................................................................................................ 114
6.2.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 114
6.2.2 3 wetten ............................................................................................................................................. 114
6.2.3 Mechanisme ....................................................................................................................................... 117
6.2.4 algemeen ............................................................................................................................................ 118
6.2.5 EU-onderdaan .................................................................................................................................... 119
6.2.6 Rechtspositie ...................................................................................................................................... 119
6.3 Bescherming jongeren en vrouwen ................................................................................................... 119
6.3.1 Jongeren ............................................................................................................................................. 119
6.3.2 Vrouwen ............................................................................................................................................. 119
7 Loon ............................................................................................................................................. 121
7.1 begrip en recht ................................................................................................................................... 121
7.1.1 Begrip ................................................................................................................................................. 121
7.1.2 Recht .................................................................................................................................................. 121
7.2 Loonvorming ...................................................................................................................................... 122
7.2.1 Beginselen .......................................................................................................................................... 122
7.2.2 Algemene normen .............................................................................................................................. 123
7.2.3 Overheidsingrijpen ............................................................................................................................. 124
7.3 Loonbescherming ............................................................................................................................... 125
7.3.1 algemeen ............................................................................................................................................ 125
7.3.2 Begrip loon ......................................................................................................................................... 125
7.3.3 Maatregelen ....................................................................................................................................... 126
7.3.4 Terugbetalingen kosten ..................................................................................................................... 128
8 Opleiding: vorming van de werknemer ........................................................................................ 129
8.1 opleiding............................................................................................................................................. 129
8.1.1 Opleiding in Europa ............................................................................................................................ 129
8.1.2 Verschillen in sectoren ....................................................................................................................... 129
8.1.3 Verschillen naargelang achtergrond (!) .............................................................................................. 130
8.1.4 wetgeving ........................................................................................................................................... 130
8.1.5 Algemeen ........................................................................................................................................... 130
8.1.6 Leren op de werkplek ......................................................................................................................... 131
8.1.7 scholingsbeding art. 22 bis AOW........................................................................................................ 131
Pagina 6 van 148
,algemene informatie - Inhoud
8.2 opleidingsondersteuning.................................................................................................................... 132
8.2.1 Algemeen ........................................................................................................................................... 132
8.2.2 Vlaams Opleidingsverlof (VOV) .......................................................................................................... 133
8.2.3 tegemoetkoming ................................................................................................................................ 134
9 Sociale Handhaving ...................................................................................................................... 135
9.1 Door partijen zelf ............................................................................................................................... 135
9.1.1 Actiemogelijkheden ........................................................................................................................... 135
9.1.2 Rechtsvorderingen uitgaande van partijen ........................................................................................ 135
9.2 Door overheid .................................................................................................................................... 136
9.2.1 Toezichtsinstrumenten ...................................................................................................................... 136
9.2.2 Sociale balans ..................................................................................................................................... 137
9.3 Sociaal strafrecht ................................................................................................................................ 137
9.3.1 Preventie en toezicht: Beleid ............................................................................................................. 137
9.3.2 Uitoefening toezicht ........................................................................................................................... 138
9.3.3 Vervolging .......................................................................................................................................... 143
9.3.4 Inbreuken ........................................................................................................................................... 146
9.3.5 Bestraffing .......................................................................................................................................... 147
Pagina 7 van 148
,inleiding - Inhoud
0 INLEIDING
Voorbeelden van arbeidsrecht in het nieuws:
Burn-out is nog steeds niet erkend als een
arbeidsziekte
Je mag thuiswerken vanuit Spanje maar wel met
controle en beperkingen, zien we later.
Sociaal recht bestaat uit arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht:
Sociaal handhavingsrecht is controle op
arbeidsomstandigheden (deels
arbeidsrecht)
0.1 INHOUD
0.1.1 INHOUD
Arbeid en recht
- Alles wat over werk en werken voor uw loon gaat, en de regels die hierop van toepassing zijn.
Arbeid in de 21ste eeuw is helemaal anders dan vroeger
Vroeger was het de bedoeling dat je uw job vindt voor de rest van uw leven, de dag van vandaag zijn mensen
veel meer jobhoppers. Er is nl. veel meer flexibiliteit. Zaken die zijn veranderd tegenover vroeger:
- Wie?
- Waar?
- Wanneer en hoelang?
- Hoe?
- Voor wie?
- Wat?
Arbeidsrecht als instrument: 20e eeuw
Pagina 8 van 148
, inleiding - Inhoud
0.1.2 KENNISOVERDRACHT
Om arbeidsrecht goed te kunnen begrijpen moet je de actualiteit volgen want deze hebben een impact op de
regelgeving.
- Bv. conflict luchthaven Charleroi nu volgen! Maar let wel op voor fouten in de kranten
Kennisoverdracht
- Maatschappelijk
- Wetenschappelijk
- Professioneel/technisch
Juridische vaardigheden die je als jurist goed moet kunnen
- Lezen
- Schrijven
- Spreken
→ dit is minder evident dan het lijkt:
Voorbeeld 1: dagen ≠ werkdagen
Art. 70 wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten: “De bediende [...] behoudt het recht op zijn
loon gedurende de eerste dertig dagen van arbeidsongeschiktheid wegens ziekte of ongeval”.
Art. 35, derde lid, wet 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten: “Ontslag om een dringende reden
mag niet meer [...] worden gegeven, wanneer het feit ter rechtvaardiging ervan sedert ten minste drie
werkdagen bekend is aan de partij die zich hierop beroept”.
Wat is een werkdag?
- Sinds 1 januari 2023: artikel 1.7. § 3 Boek 1 “Algemene Bepalingen”
- MAAR zaterdag blijft werkdag in sociaal recht: Artikel 20 § 1 Arbeidswet & Wet 26 december 2022
Voorbeeld 2: ploegenarbeid
Art. 17 Arbeidswet 16 maart 1971: “De werknemers die arbeid verrichten in opeenvolgende ploegen kunnen
op zondag worden tewerkgesteld op voorwaarde dat hun arbeid een keer per week wordt onderbroken
gedurende een periode van vierentwintig opeenvolgende uren waarvan er ten minste achttien op de zondag
vallen.”
- Je kan max 6u op zondag werken als je deze regel uitrekent, en dit kan enkel tijdens de eerste of
laatste 6u van deze zondag.
Voorbeeld 3: Semantiek
“De werknemers, die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen.” → in dit geval worden alle werknemers
ontslagen worden
“De werknemers die zich niet inspannen, zullen worden ontslagen”. → in dit geval worden specifieke
werknemers ontslagen.
Grote gevolgen bij het vergeten van een komma!
EINDE LES 1
Pagina 9 van 148
