Basis van de Hulpverlening
Inhoudsopgave
Definities..................................................................................................................... 2
Methodisch handelen.....................................................................................3
Betekenis........................................................................................................................ 3
Waarop is het gebaseerd?........................................................................................... 3
Methodisch werken/handelen......................................................................................... 4
Kenmerken.................................................................................................................. 4
Fase in het hulpverleningsproces...................................................................................5
Linear proces............................................................................................................... 6
Cyclisch hanteren........................................................................................................ 6
De aanmelding............................................................................................................... 7
Mensen nemen zelf contact op met de dienst.............................................................7
Het contact ontstaat van buiten de betrokken mensen...............................................7
Aanpak Maatschappelijk werker..................................................................................8
Intake............................................................................................................................. 8
Probleemanalyse............................................................................................................ 9
Exploratie en specificatie van het probleem................................................................9
Maken van afspraken.................................................................................................. 9
Elementen probleemanalyse.......................................................................................... 9
Probleem verhelderende vraagstelling......................................................................10
Doelformulering......................................................................................................... 12
Strategiebepaling...................................................................................................... 13
Evaluatie................................................................................................................... 13
Afronding................................................................................................................... 14
Een emancipatorische hulpverlening.............................................................15
Betekenis...................................................................................................................... 15
Emancipatorisch werken – empowerment....................................................................15
Doel emancipatie...................................................................................................... 15
Sociale kant emancipatie.......................................................................................... 15
Individuele kant emancipatie....................................................................................15
Empowerment.............................................................................................................. 16
Empowerment-tussenkomsten..................................................................................16
Empowerende hulpverlening.....................................................................................16
Onderliggende aanname/ mensvisie.........................................................................17
Empowerment op individueel niveau.........................................................................17
Sociale empowerment............................................................................................... 18
Empowerment op politiek – structureel niveau..........................................................18
Krachtlijnen in het emancipatorisch proces..................................................................18
De emancipatorische (werk)relatie...............................................................................19
Aspecten van belang voor de cliënt..........................................................................19
Belangrijk bij het maatschappelijk werk....................................................................20
Basishouding/ beroepsattitude..................................................................................20
Emancipatorische visie/werkrelatie...........................................................................20
1
,Basis van de Hulpverlening
Empowerment in de emancipatorische (werk)relatie................................................21
Kracht van individuele cliënt versterken....................................................................21
Houding van de hulpverlener:...................................................................................22
Wat is belangrijk bij een maatschappelijk werker......................................................22
Macht geven: politieke dimensie...............................................................................22
Uitganspunten empowerment...................................................................................22
Voorbeelden krachtgerichte vragen aan een gezin in begeleiding............................23
Empowerment DE mensenvisie.................................................................................23
Macht: de relatie is niet gelijkaardig, maar wel gelijkWAARDIG....................................24
Macht van de hulpverlener........................................................................................24
Link met empoweren................................................................................................. 24
Macht in het maatschappelijk bestaan......................................................................24
Presentie als benadering.............................................................................................. 25
De speler in de hulpverleningsrelatie...........................................................................25
Emancipatorische Hulpverleningsrelatie...................................................................26
Statistiek hulpzoekende en risicogroepen.................................................................26
Iedere cliënt is uniek................................................................................................. 27
Context van de cliënt................................................................................................ 27
Verschillende contexten............................................................................................ 27
Cliëntensysteem........................................................................................................ 28
Sociaal netwerk......................................................................................................... 28
Persoonlijke levensgeschiedenis – historische context..............................................29
Maatschappelijke context.......................................................................................... 29
Situationele context.................................................................................................. 29
Besluit....................................................................................................................... 29
De hulpverlener......................................................................................................... 30
Referentiekader van de hulpverlener........................................................................30
Waarden.................................................................................................................... 31
Normen..................................................................................................................... 31
Ontwikkeling Beroepspersoonlijkheid........................................................................31
Verwachtingen cliënt................................................................................................. 31
Basishouding van de hulpverlening – beroepsmatig helpen......................................32
Beroepspersoonlijkheid............................................................................................. 32
Basisvaardigheden.................................................................................................... 32
Basishouding............................................................................................................. 32
Basishoudingsascpecten........................................................................................... 32
Definities
- Meta = kijken hoe er gecommuniceerd wordt
- Rationeel = op een rustige manier
- Objectief = feiten
- Subjectief = wanneer ze een mening, gevoel, vermoeden of een
waardeoordeel (= een mening of iets goed of slecht is) bevatten
- Helpen = mensen voelen zich veilig, zorgen dat mensen rust in hun
hoofd krijgen, ondersteunende rol zonder te oordelen,
oplossingsgericht handelen, luisteren, draagkracht versterken, …
- Congurent = overeenstemming tussen denken, voelen, spreken en
doen. Wat je zegt komt overeen met wat je voelt en dat straal je ook
zo uit. Je doet je niet beter, sterker of anders voor dan dat je bent
2
, Basis van de Hulpverlening
- Operationele doelstellingen= strategische doelstellingen van lange
en middellange termijn omzetten naar korte termijndoelstellingen
- STARR- methodiek = op zoek naar een sterkte en / of zwakte
- SMART-methode = manier om te kijken of de doelen goed
geformuleerd zijn
- Reflecteren = er achteraf over nadenken
- Ambivalent gevoel = dubbel gevoel, je wilt iets maar tegelijk ook
niet
- Outreachend denken = potentiële cliënten opsporen bv actief naar
buiten treden
- Agogische = welzijnswerker, sociaal werker, maatschappelijk werker
- Zelfraadzaamheid = jezelf kunnen redden
- Autonomie = zelfstandigheid, vrijheid
- Participatie = actief deelnemen
- Redderssyndroom = wanneer iemand constant de drang voelt om
anderen te helpen en te redden. Je loopt gevaar jezelf te
overschatten en de ander niet in zijn juiste waarde te zien
- Hiërarchie= rangorde
- Self Fulfilling Prophecy = een voorspelling die direct of indirect leidt
tot het uitkomen van die voorspelling.
- sculpting = Hierbij worden in groeps- of gezinsbijeenkomsten,
deelnemers uitgenodigd om een bepaalde gezinsrol op te nemen. Er
wordt dan getoets naar belevingsniveau)
- Life-eventlijn = grafische weergaven van belangrijke gebeurtenissen
in het leven van mensen.
- Analfabeet= ongeletterheid, iemand die niet kan lezen of schrijven
in de moedertaal
Methodisch handelen
Betekenis
= een geheel van uitspraken over hoe problemen ontstaan, hoe de werker
ermee moet omgaan en hoe deze methodiek werkt.
Een methodiek beschrijft de manier en de werkwijze hoe aan
doelstellingen wordt gewerkt.
De maatschappelijk werker selecteert op een systematische en
doordachte manier elementen uit verschillende theorieën of
benaderingswijzen.
Waarop is het gebaseerd?
Het is gebasseerd op wetenschappelijke denkkaders en toepasbare kennis
dat vertrekt vanuit een bepaalde visie.
3
Inhoudsopgave
Definities..................................................................................................................... 2
Methodisch handelen.....................................................................................3
Betekenis........................................................................................................................ 3
Waarop is het gebaseerd?........................................................................................... 3
Methodisch werken/handelen......................................................................................... 4
Kenmerken.................................................................................................................. 4
Fase in het hulpverleningsproces...................................................................................5
Linear proces............................................................................................................... 6
Cyclisch hanteren........................................................................................................ 6
De aanmelding............................................................................................................... 7
Mensen nemen zelf contact op met de dienst.............................................................7
Het contact ontstaat van buiten de betrokken mensen...............................................7
Aanpak Maatschappelijk werker..................................................................................8
Intake............................................................................................................................. 8
Probleemanalyse............................................................................................................ 9
Exploratie en specificatie van het probleem................................................................9
Maken van afspraken.................................................................................................. 9
Elementen probleemanalyse.......................................................................................... 9
Probleem verhelderende vraagstelling......................................................................10
Doelformulering......................................................................................................... 12
Strategiebepaling...................................................................................................... 13
Evaluatie................................................................................................................... 13
Afronding................................................................................................................... 14
Een emancipatorische hulpverlening.............................................................15
Betekenis...................................................................................................................... 15
Emancipatorisch werken – empowerment....................................................................15
Doel emancipatie...................................................................................................... 15
Sociale kant emancipatie.......................................................................................... 15
Individuele kant emancipatie....................................................................................15
Empowerment.............................................................................................................. 16
Empowerment-tussenkomsten..................................................................................16
Empowerende hulpverlening.....................................................................................16
Onderliggende aanname/ mensvisie.........................................................................17
Empowerment op individueel niveau.........................................................................17
Sociale empowerment............................................................................................... 18
Empowerment op politiek – structureel niveau..........................................................18
Krachtlijnen in het emancipatorisch proces..................................................................18
De emancipatorische (werk)relatie...............................................................................19
Aspecten van belang voor de cliënt..........................................................................19
Belangrijk bij het maatschappelijk werk....................................................................20
Basishouding/ beroepsattitude..................................................................................20
Emancipatorische visie/werkrelatie...........................................................................20
1
,Basis van de Hulpverlening
Empowerment in de emancipatorische (werk)relatie................................................21
Kracht van individuele cliënt versterken....................................................................21
Houding van de hulpverlener:...................................................................................22
Wat is belangrijk bij een maatschappelijk werker......................................................22
Macht geven: politieke dimensie...............................................................................22
Uitganspunten empowerment...................................................................................22
Voorbeelden krachtgerichte vragen aan een gezin in begeleiding............................23
Empowerment DE mensenvisie.................................................................................23
Macht: de relatie is niet gelijkaardig, maar wel gelijkWAARDIG....................................24
Macht van de hulpverlener........................................................................................24
Link met empoweren................................................................................................. 24
Macht in het maatschappelijk bestaan......................................................................24
Presentie als benadering.............................................................................................. 25
De speler in de hulpverleningsrelatie...........................................................................25
Emancipatorische Hulpverleningsrelatie...................................................................26
Statistiek hulpzoekende en risicogroepen.................................................................26
Iedere cliënt is uniek................................................................................................. 27
Context van de cliënt................................................................................................ 27
Verschillende contexten............................................................................................ 27
Cliëntensysteem........................................................................................................ 28
Sociaal netwerk......................................................................................................... 28
Persoonlijke levensgeschiedenis – historische context..............................................29
Maatschappelijke context.......................................................................................... 29
Situationele context.................................................................................................. 29
Besluit....................................................................................................................... 29
De hulpverlener......................................................................................................... 30
Referentiekader van de hulpverlener........................................................................30
Waarden.................................................................................................................... 31
Normen..................................................................................................................... 31
Ontwikkeling Beroepspersoonlijkheid........................................................................31
Verwachtingen cliënt................................................................................................. 31
Basishouding van de hulpverlening – beroepsmatig helpen......................................32
Beroepspersoonlijkheid............................................................................................. 32
Basisvaardigheden.................................................................................................... 32
Basishouding............................................................................................................. 32
Basishoudingsascpecten........................................................................................... 32
Definities
- Meta = kijken hoe er gecommuniceerd wordt
- Rationeel = op een rustige manier
- Objectief = feiten
- Subjectief = wanneer ze een mening, gevoel, vermoeden of een
waardeoordeel (= een mening of iets goed of slecht is) bevatten
- Helpen = mensen voelen zich veilig, zorgen dat mensen rust in hun
hoofd krijgen, ondersteunende rol zonder te oordelen,
oplossingsgericht handelen, luisteren, draagkracht versterken, …
- Congurent = overeenstemming tussen denken, voelen, spreken en
doen. Wat je zegt komt overeen met wat je voelt en dat straal je ook
zo uit. Je doet je niet beter, sterker of anders voor dan dat je bent
2
, Basis van de Hulpverlening
- Operationele doelstellingen= strategische doelstellingen van lange
en middellange termijn omzetten naar korte termijndoelstellingen
- STARR- methodiek = op zoek naar een sterkte en / of zwakte
- SMART-methode = manier om te kijken of de doelen goed
geformuleerd zijn
- Reflecteren = er achteraf over nadenken
- Ambivalent gevoel = dubbel gevoel, je wilt iets maar tegelijk ook
niet
- Outreachend denken = potentiële cliënten opsporen bv actief naar
buiten treden
- Agogische = welzijnswerker, sociaal werker, maatschappelijk werker
- Zelfraadzaamheid = jezelf kunnen redden
- Autonomie = zelfstandigheid, vrijheid
- Participatie = actief deelnemen
- Redderssyndroom = wanneer iemand constant de drang voelt om
anderen te helpen en te redden. Je loopt gevaar jezelf te
overschatten en de ander niet in zijn juiste waarde te zien
- Hiërarchie= rangorde
- Self Fulfilling Prophecy = een voorspelling die direct of indirect leidt
tot het uitkomen van die voorspelling.
- sculpting = Hierbij worden in groeps- of gezinsbijeenkomsten,
deelnemers uitgenodigd om een bepaalde gezinsrol op te nemen. Er
wordt dan getoets naar belevingsniveau)
- Life-eventlijn = grafische weergaven van belangrijke gebeurtenissen
in het leven van mensen.
- Analfabeet= ongeletterheid, iemand die niet kan lezen of schrijven
in de moedertaal
Methodisch handelen
Betekenis
= een geheel van uitspraken over hoe problemen ontstaan, hoe de werker
ermee moet omgaan en hoe deze methodiek werkt.
Een methodiek beschrijft de manier en de werkwijze hoe aan
doelstellingen wordt gewerkt.
De maatschappelijk werker selecteert op een systematische en
doordachte manier elementen uit verschillende theorieën of
benaderingswijzen.
Waarop is het gebaseerd?
Het is gebasseerd op wetenschappelijke denkkaders en toepasbare kennis
dat vertrekt vanuit een bepaalde visie.
3
