Kind & Maatschappij
Zita Basteleus
Kind & maatschappij
1ste bachelor pedagogie van het jonge
kind
2024
,Kind & maatschappij
Samenvatting
L1: INLEIDING EEN BEELD VAN EEN KIND ..................................................................... 5
Pedagogiek als maatschappelijke kwestie ..................................................................................... 5
De onvoorspelbare aard van de pedagogiek ................................................................................... 5
De pedagogiek onder druk ............................................................................................................ 5
Twee tendensen ......................................................................................................................... 6
Maatschappelijke context ........................................................................................................... 6
De wereld is pedagogiek & pedagogiek is de wereld ....................................................................... 7
Over kinderen, de kindertijd & kindbeelden ................................................................................... 7
De ontdekking van het kind (Ariès) ................................................................................................ 8
De vondst van de kindertijd.......................................................................................................... 8
Niet te onderscheiden? ........................................................................................................... 9
Het denken in kindbeelden .......................................................................................................... 9
Een warm en inclusief pedagogisch klimaat? ................................................................................ 10
De 6 kindbeelden......................................................................................................................... 10
Het voorspelbare kind ................................................................................................................ 10
Opvoeden door cijfers ............................................................................................................ 10
Kind als burger .......................................................................................................................... 11
Kinderrechten ....................................................................................................................... 11
Het witte kind ........................................................................................................................... 11
Multiple gelaagdheid.............................................................................................................. 12
Het kind als risico...................................................................................................................... 12
Het kind als held ....................................................................................................................... 12
Het kind als kapitaal .................................................................................................................. 12
Kinderen als menselijk kapitaal ............................................................................................... 12
L2: IDENTITEIT & IDENTITEITSONTWIKKELING ......................................................... 14
Identiteit ..................................................................................................................................... 14
Terug naar de kern…Wie was je als kind? ...................................................................................... 14
Stellingen ............................................................................................................................. 14
Zijn in tijden van worden ............................................................................................................. 14
The conceptualisation of children and childhood ...................................................................... 14
Issues in both paradigms ........................................................................................................ 15
Tussen worden & zijn? ............................................................................................................ 15
Education? ........................................................................................................................... 16
De invloed van de ander ............................................................................................................. 16
Socio-cultureel bewustzijn ......................................................................................................... 16
Proces van identiteitsontwikkeling ............................................................................................... 17
Identiteit? ................................................................................................................................. 17
Identiteit in 5 belangrijke concepten ............................................................................................ 17
Identiteit als proces ............................................................................................................... 17
Adolescentie ..................................................................................................................... 18
Meervoudige identiteit - multifrenie ......................................................................................... 18
Geen ik zonder de ander............................................................................................................. 19
All real living is meeting - Buber ............................................................................................... 19
Gelaagde identiteit - multifrenie .............................................................................................. 19
1
,Kind & maatschappij
Zelfbewustzijn slechts mogelijk in relatie tot anderen................................................................. 20
Identiteit een pedagogisch concept ......................................................................................... 20
Identiteit een sociaal concept ................................................................................................. 20
Identi-tijd ................................................................................................................................. 20
Identiteit en verhaal ................................................................................................................... 20
Narratieve identiteit ............................................................................................................... 21
Van "standaardverhaal" naar een "zee aan verhalen" .............................................................. 21
Opvoeden tot de kunst van het narratief meesterschap .......................................................... 21
Discours .................................................................................................................................. 21
Nood aan.............................................................................................................................. 22
Identiteit en representatie .......................................................................................................... 22
Massa-media ........................................................................................................................ 22
Het dagdagelijkse .................................................................................................................. 23
Identiteit volgens Paul Verhaeghe................................................................................................. 23
Identiteit als confrontatie met de ander ....................................................................................... 23
Wie ben ik?............................................................................................................................... 23
Worden vanaf de geboorte ...................................................................................................... 24
Inhoud interactie wordt snel ruimer ......................................................................................... 24
Identiteit = spanningsveld identificatie en separatie ................................................................... 24
En ik dan?................................................................................................................................. 24
Ouders-maatschappij ............................................................................................................ 24
Symbolische orde - ruimere verhaal ......................................................................................... 25
Identiteit is ideologie ................................................................................................................. 25
L3: KIND ALS KAPITAAL .................................................................................................... 26
Menselijk kapitaal ....................................................................................................................... 26
Effectiviteit & efficiëntie ............................................................................................................. 27
Gelijke kansen ............................................................................................................................. 28
Preventie..................................................................................................................................... 29
Een beetje geschiedenis .............................................................................................................. 31
Investeren in de 19de eeuw ........................................................................................................ 31
Investeren na de jaren 50 & 60 .................................................................................................... 32
De sociale investeringsmaatschappij........................................................................................... 32
L4: KENNISCENTRUM KINDERRECHTEN....................................................................... 33
Inleiding ...................................................................................................................................... 33
Missie ......................................................................................................................................... 33
Werkingsprincipes....................................................................................................................... 33
Kinderrechten ............................................................................................................................. 33
Kinderrechtenverdrag ................................................................................................................ 34
Kinderbeeld ................................................................................................................................ 34
Een verbindend kinderbeeld ....................................................................................................... 34
14 assen van identiteitsvorming .............................................................................................. 34
Kinderrechtenperspectief ............................................................................................................ 34
2
, Kind & maatschappij
L5: KIND ALS HELD ............................................................................................................. 35
De eeuw van het kind ................................................................................................................... 35
Jean-Jacques Rousseau ............................................................................................................. 35
Het goddelijke kind Ellen Key ...................................................................................................... 35
Maakbaarheidsidee het kind als de wereld ................................................................................... 36
Reformpedagogiek 'vom kinde aus' .............................................................................................. 36
Reformpedagogen ..................................................................................................................... 36
Opvoeden tot ongehoorzaamheid ................................................................................................. 37
Expliciete link tussen pedagogische en maatschappelijke doelen ................................................. 37
Gedwongen vrij? ....................................................................................................................... 37
To praise or not to praise: de applausgeneratie .............................................................................. 37
Morele agency .......................................................................................................................... 38
Het kind als 'held' of de leerkracht als 'schurk' .............................................................................. 38
Populaire cultuur en educatie ..................................................................................................... 38
Leraar als held & kind als held..................................................................................................... 38
Het wilde kind ............................................................................................................................. 38
Agency: stem, macht & actorschap .............................................................................................. 39
New sociology of childhood ........................................................................................................ 39
Het recht van kinderen om te participeren .................................................................................... 39
Recht op participatie ................................................................................................................. 39
Onderzoek met en door kinderen.................................................................................................. 40
Kindvriendelijke steden .............................................................................................................. 40
Op zoek naar een onbezorgd jeugdland ........................................................................................ 40
Girls & public space................................................................................................................... 40
L6: LEZING PETER MOSS .................................................................................................... 41
3 ideeën ...................................................................................................................................... 41
Verhalen zijn heel belangrijk ........................................................................................................ 41
Dominant discourse/verhaal in ECE ............................................................................................. 41
Verhaal van quality & high returns (QHR) ....................................................................................... 42
Menselijke technologieën........................................................................................................... 42
Verschillende voorbeelden om dit verhaal te illustreren ................................................................. 42
3 redenen waarom Peter Moss dit verhaal niet leuk vindt ............................................................ 42
Verschillende keuzes ................................................................................................................... 43
Ethiek & politieks in ECE............................................................................................................. 43
Politiek in ECE........................................................................................................................... 43
Een verschil tussen technische en politieke vragen........................................................................ 43
Voorbeelden van politieke keuzes................................................................................................ 43
Wat is de diagnose van onze tijd?............................................................................................. 43
Wat is jouw kindbeeld? ........................................................................................................... 44
3
Zita Basteleus
Kind & maatschappij
1ste bachelor pedagogie van het jonge
kind
2024
,Kind & maatschappij
Samenvatting
L1: INLEIDING EEN BEELD VAN EEN KIND ..................................................................... 5
Pedagogiek als maatschappelijke kwestie ..................................................................................... 5
De onvoorspelbare aard van de pedagogiek ................................................................................... 5
De pedagogiek onder druk ............................................................................................................ 5
Twee tendensen ......................................................................................................................... 6
Maatschappelijke context ........................................................................................................... 6
De wereld is pedagogiek & pedagogiek is de wereld ....................................................................... 7
Over kinderen, de kindertijd & kindbeelden ................................................................................... 7
De ontdekking van het kind (Ariès) ................................................................................................ 8
De vondst van de kindertijd.......................................................................................................... 8
Niet te onderscheiden? ........................................................................................................... 9
Het denken in kindbeelden .......................................................................................................... 9
Een warm en inclusief pedagogisch klimaat? ................................................................................ 10
De 6 kindbeelden......................................................................................................................... 10
Het voorspelbare kind ................................................................................................................ 10
Opvoeden door cijfers ............................................................................................................ 10
Kind als burger .......................................................................................................................... 11
Kinderrechten ....................................................................................................................... 11
Het witte kind ........................................................................................................................... 11
Multiple gelaagdheid.............................................................................................................. 12
Het kind als risico...................................................................................................................... 12
Het kind als held ....................................................................................................................... 12
Het kind als kapitaal .................................................................................................................. 12
Kinderen als menselijk kapitaal ............................................................................................... 12
L2: IDENTITEIT & IDENTITEITSONTWIKKELING ......................................................... 14
Identiteit ..................................................................................................................................... 14
Terug naar de kern…Wie was je als kind? ...................................................................................... 14
Stellingen ............................................................................................................................. 14
Zijn in tijden van worden ............................................................................................................. 14
The conceptualisation of children and childhood ...................................................................... 14
Issues in both paradigms ........................................................................................................ 15
Tussen worden & zijn? ............................................................................................................ 15
Education? ........................................................................................................................... 16
De invloed van de ander ............................................................................................................. 16
Socio-cultureel bewustzijn ......................................................................................................... 16
Proces van identiteitsontwikkeling ............................................................................................... 17
Identiteit? ................................................................................................................................. 17
Identiteit in 5 belangrijke concepten ............................................................................................ 17
Identiteit als proces ............................................................................................................... 17
Adolescentie ..................................................................................................................... 18
Meervoudige identiteit - multifrenie ......................................................................................... 18
Geen ik zonder de ander............................................................................................................. 19
All real living is meeting - Buber ............................................................................................... 19
Gelaagde identiteit - multifrenie .............................................................................................. 19
1
,Kind & maatschappij
Zelfbewustzijn slechts mogelijk in relatie tot anderen................................................................. 20
Identiteit een pedagogisch concept ......................................................................................... 20
Identiteit een sociaal concept ................................................................................................. 20
Identi-tijd ................................................................................................................................. 20
Identiteit en verhaal ................................................................................................................... 20
Narratieve identiteit ............................................................................................................... 21
Van "standaardverhaal" naar een "zee aan verhalen" .............................................................. 21
Opvoeden tot de kunst van het narratief meesterschap .......................................................... 21
Discours .................................................................................................................................. 21
Nood aan.............................................................................................................................. 22
Identiteit en representatie .......................................................................................................... 22
Massa-media ........................................................................................................................ 22
Het dagdagelijkse .................................................................................................................. 23
Identiteit volgens Paul Verhaeghe................................................................................................. 23
Identiteit als confrontatie met de ander ....................................................................................... 23
Wie ben ik?............................................................................................................................... 23
Worden vanaf de geboorte ...................................................................................................... 24
Inhoud interactie wordt snel ruimer ......................................................................................... 24
Identiteit = spanningsveld identificatie en separatie ................................................................... 24
En ik dan?................................................................................................................................. 24
Ouders-maatschappij ............................................................................................................ 24
Symbolische orde - ruimere verhaal ......................................................................................... 25
Identiteit is ideologie ................................................................................................................. 25
L3: KIND ALS KAPITAAL .................................................................................................... 26
Menselijk kapitaal ....................................................................................................................... 26
Effectiviteit & efficiëntie ............................................................................................................. 27
Gelijke kansen ............................................................................................................................. 28
Preventie..................................................................................................................................... 29
Een beetje geschiedenis .............................................................................................................. 31
Investeren in de 19de eeuw ........................................................................................................ 31
Investeren na de jaren 50 & 60 .................................................................................................... 32
De sociale investeringsmaatschappij........................................................................................... 32
L4: KENNISCENTRUM KINDERRECHTEN....................................................................... 33
Inleiding ...................................................................................................................................... 33
Missie ......................................................................................................................................... 33
Werkingsprincipes....................................................................................................................... 33
Kinderrechten ............................................................................................................................. 33
Kinderrechtenverdrag ................................................................................................................ 34
Kinderbeeld ................................................................................................................................ 34
Een verbindend kinderbeeld ....................................................................................................... 34
14 assen van identiteitsvorming .............................................................................................. 34
Kinderrechtenperspectief ............................................................................................................ 34
2
, Kind & maatschappij
L5: KIND ALS HELD ............................................................................................................. 35
De eeuw van het kind ................................................................................................................... 35
Jean-Jacques Rousseau ............................................................................................................. 35
Het goddelijke kind Ellen Key ...................................................................................................... 35
Maakbaarheidsidee het kind als de wereld ................................................................................... 36
Reformpedagogiek 'vom kinde aus' .............................................................................................. 36
Reformpedagogen ..................................................................................................................... 36
Opvoeden tot ongehoorzaamheid ................................................................................................. 37
Expliciete link tussen pedagogische en maatschappelijke doelen ................................................. 37
Gedwongen vrij? ....................................................................................................................... 37
To praise or not to praise: de applausgeneratie .............................................................................. 37
Morele agency .......................................................................................................................... 38
Het kind als 'held' of de leerkracht als 'schurk' .............................................................................. 38
Populaire cultuur en educatie ..................................................................................................... 38
Leraar als held & kind als held..................................................................................................... 38
Het wilde kind ............................................................................................................................. 38
Agency: stem, macht & actorschap .............................................................................................. 39
New sociology of childhood ........................................................................................................ 39
Het recht van kinderen om te participeren .................................................................................... 39
Recht op participatie ................................................................................................................. 39
Onderzoek met en door kinderen.................................................................................................. 40
Kindvriendelijke steden .............................................................................................................. 40
Op zoek naar een onbezorgd jeugdland ........................................................................................ 40
Girls & public space................................................................................................................... 40
L6: LEZING PETER MOSS .................................................................................................... 41
3 ideeën ...................................................................................................................................... 41
Verhalen zijn heel belangrijk ........................................................................................................ 41
Dominant discourse/verhaal in ECE ............................................................................................. 41
Verhaal van quality & high returns (QHR) ....................................................................................... 42
Menselijke technologieën........................................................................................................... 42
Verschillende voorbeelden om dit verhaal te illustreren ................................................................. 42
3 redenen waarom Peter Moss dit verhaal niet leuk vindt ............................................................ 42
Verschillende keuzes ................................................................................................................... 43
Ethiek & politieks in ECE............................................................................................................. 43
Politiek in ECE........................................................................................................................... 43
Een verschil tussen technische en politieke vragen........................................................................ 43
Voorbeelden van politieke keuzes................................................................................................ 43
Wat is de diagnose van onze tijd?............................................................................................. 43
Wat is jouw kindbeeld? ........................................................................................................... 44
3
