NEUROANATOMIE – DEEL 1 NEUROWETENSCHAPPEN
CEREBRALE TOPOGRAFIE
OPPERVLAKTE ANATOMIE
Zenuwstelsel
- Centraal
o Hersenen
o Ruggenmerg
- Perifeer
o 12 craniale zenuwen
o En andere miv hun cellichamen
Embryologische basis
- Telencephalon
- Diencephalon
- Mesencephalon
- Pons en cerebellum
- Medulla oblongata
De belangrijkste structuren van het CZS zijn
- Cerebrum (grote hersenen of cerebrale hemisferen)
- Cerebellum (achteraan gelegen)
- Hersenstam
o Mesencepalon (bovenste)
o Pons (middelste)
o Medulla oblongata (onderste)
- Ruggenmerg
- Perifeer zenuwstelsel
Er zijn 3 belangrijke radiografische anatomische vlakken die we over het algemeen gebruiken. In de meeste
boeken worden coupes vnl in het horizontale vlak weergegeven, ook wel het axiale vlak genoemd. Dan heb je
een doorsnede van oor tot oor, een overlangse doorsnede. Wordt ook wel het coronale vlak genoemd. De
derde dimensie die je kan afbeelden (groen), is het sagittale vlak en dit is het vlak recht door de middellijn
waarbij je een zijaanzicht gaat creëren. Ventraal en dorsaal wordt soms ook wel gebruikt.
1
,CEREBRUM
- 2 hemisferen
- 5 lobben
o Grenzen bestaan uit fissuren, sulci en gyri
▪ Centrale sulcus (Rolandische fissuur)
▪ Laterale sulcus (Sylvische fissuur)
▪ Pariëto-occipitale sulcus
▪ Longitudinale fissuur
- Talrijke groeven en windingen (tijdens embryonale ontwikkeling → opp vergroting → aanleiding tot
ontstaan van de plooien)
- Corpus callosum of hersenbalk
o Waar de 2 helften samenkomen
GYRI EN SULCI
Lateraal: We kijken naar het cerebrum, het cerebellum is verwijderd. Links is achteraan (occipitaal), rechts is
frontaal.
De sulcus centralis vormt een belangrijke scheidingslijn tussen de voorste hersenkwab en de achterste.
Nabij gelegen sulci zijn de precentrale en postcentrale sulcus: primaire sensorische en sensibele hersenschors.
De centrale sulcus wordt ook wel Rolandische fissuur enoemd. Pre- en post Rolandisch wordt ook soms
gebruikt. De laterale sulcus of Sylvische fissuur vormt ook een scheidingsvlak tussen verschillende
hersenkwabben.
Mediaal: Beide hersenhelften zijn gescheiden door de hersenbalk door te snijden en je kijkt van mediaal naar 1
helft. Op die mediale zijde zie je de pariëto-occipitale sulcus. De longitudinale fissuur is de groeve die het
scheidingsvlak vormt tussen beide hemisferen.
2
,Lateraal: Wanneer we de laterale sulcus verder in de diepte openspreiden, vallen we op nog meer
hersenschors. Dit is de insula. De windingen die die insula afsluiten, noemen we vooraan het frontale
operculum, meer naar achteren gelegen het pariëtale operculum en meer temporaal het temporale
operculum.
Inferieur: Wanneer we van onder bekijken, zien we de doorsnede van de bovenste hersenstam. Bovenaan is
voor, onderaan achter. De kleine hersenen zijn hier weggehaald. Er zijn 2 belangrijke hersenzenuwen te zien.
Tegen de middellijn aan gelegen, zich richtend naar voor is de n. olfactorius of reukzenuw. In de diepte gelegen
is het chiasma opticum of oogzenuw.
- Insula of eiland
o Binnenwaartse plooi
o Bodem van de laterale fissuur
o Begrenzing: cerebrale cortex van fronta kwabben = operculum
▪ Interessant voor chirurgie (makkelijk redelijk diep)
▪ Verschillende componenten afhankelijk van zijn ligging
- Cerebrum wordt gescheiden op niveau van mesenchephalon
o Enkele craniale zenuwen
▪ I: olfactorisch
▪ II: occipitaal
Hersenschors in de diepte gelegen
- 2: coronale doorsnede van oor tot oor
- 3: chirurgisch
HERSENKWABBEN OF LOBBEN
- Sulci en fysuri vormen de begrenzing
- Correleert met bepaalde functies en handelingen
o Vooraan: gedragscontrole, planning
o Midden: motorisch
o Achter: sensiebel
o Achteraan: visuele cortex
▪ We kijken met onze ogen maar we zien met ons brein
o Dominante hemisfeer: spraak controle
3
, FRONTALE KWAB
- Precentrale motore gyrus
o Representatie voor hand is veel groter dan die van de romp
o Ligt aan de complexiteit
o Hand is veel complexer en vraagt meer aansturing
o Motorische uitval kan zich beperken tot een bepaald deel (fig2)
▪ = somatotropische organisatie
▪ Ook thv van de sensiebele cortex
- Anterieur: Precentrale sulcus
- Superieur, inferieur, middelste
- Cingulate gyrus
- Orbitale gyrus
Functies
- Planning/ organiseren
- Motorisch
- Taalfuncties
- Gedrag en persoonlijkheid
- Aandacht en concentratie
phineas gage’s accident
- Trauma aan de frontale kwab
- Problemen met impulsbeheersing en besluitvorming → Sociale rem viel weg
- Ongepast gedrag in sociale situaties
- Moeite met plannen van toekomstigeactiviteiten + problemen op het gebied van sociaalgedrag en
organisatie in het dagelijksleven
PARIËTALE KWAB
- Anterieur
o Postcentrale gyrus
o sensiebel
- Posterieur
o Superieur
o Intraparietale sulcus
o inferieur
▪ supramarginale gyrus
▪ angulaire gyrus
- Mediaal
o Posterieur
o Precuneus
Functies
- Sensorische verwerking
- Ruimtelijke perceptie
- Lichaamsbewustzijn
- Somatosensorische cortex
- Lezen en rekenen
4
CEREBRALE TOPOGRAFIE
OPPERVLAKTE ANATOMIE
Zenuwstelsel
- Centraal
o Hersenen
o Ruggenmerg
- Perifeer
o 12 craniale zenuwen
o En andere miv hun cellichamen
Embryologische basis
- Telencephalon
- Diencephalon
- Mesencephalon
- Pons en cerebellum
- Medulla oblongata
De belangrijkste structuren van het CZS zijn
- Cerebrum (grote hersenen of cerebrale hemisferen)
- Cerebellum (achteraan gelegen)
- Hersenstam
o Mesencepalon (bovenste)
o Pons (middelste)
o Medulla oblongata (onderste)
- Ruggenmerg
- Perifeer zenuwstelsel
Er zijn 3 belangrijke radiografische anatomische vlakken die we over het algemeen gebruiken. In de meeste
boeken worden coupes vnl in het horizontale vlak weergegeven, ook wel het axiale vlak genoemd. Dan heb je
een doorsnede van oor tot oor, een overlangse doorsnede. Wordt ook wel het coronale vlak genoemd. De
derde dimensie die je kan afbeelden (groen), is het sagittale vlak en dit is het vlak recht door de middellijn
waarbij je een zijaanzicht gaat creëren. Ventraal en dorsaal wordt soms ook wel gebruikt.
1
,CEREBRUM
- 2 hemisferen
- 5 lobben
o Grenzen bestaan uit fissuren, sulci en gyri
▪ Centrale sulcus (Rolandische fissuur)
▪ Laterale sulcus (Sylvische fissuur)
▪ Pariëto-occipitale sulcus
▪ Longitudinale fissuur
- Talrijke groeven en windingen (tijdens embryonale ontwikkeling → opp vergroting → aanleiding tot
ontstaan van de plooien)
- Corpus callosum of hersenbalk
o Waar de 2 helften samenkomen
GYRI EN SULCI
Lateraal: We kijken naar het cerebrum, het cerebellum is verwijderd. Links is achteraan (occipitaal), rechts is
frontaal.
De sulcus centralis vormt een belangrijke scheidingslijn tussen de voorste hersenkwab en de achterste.
Nabij gelegen sulci zijn de precentrale en postcentrale sulcus: primaire sensorische en sensibele hersenschors.
De centrale sulcus wordt ook wel Rolandische fissuur enoemd. Pre- en post Rolandisch wordt ook soms
gebruikt. De laterale sulcus of Sylvische fissuur vormt ook een scheidingsvlak tussen verschillende
hersenkwabben.
Mediaal: Beide hersenhelften zijn gescheiden door de hersenbalk door te snijden en je kijkt van mediaal naar 1
helft. Op die mediale zijde zie je de pariëto-occipitale sulcus. De longitudinale fissuur is de groeve die het
scheidingsvlak vormt tussen beide hemisferen.
2
,Lateraal: Wanneer we de laterale sulcus verder in de diepte openspreiden, vallen we op nog meer
hersenschors. Dit is de insula. De windingen die die insula afsluiten, noemen we vooraan het frontale
operculum, meer naar achteren gelegen het pariëtale operculum en meer temporaal het temporale
operculum.
Inferieur: Wanneer we van onder bekijken, zien we de doorsnede van de bovenste hersenstam. Bovenaan is
voor, onderaan achter. De kleine hersenen zijn hier weggehaald. Er zijn 2 belangrijke hersenzenuwen te zien.
Tegen de middellijn aan gelegen, zich richtend naar voor is de n. olfactorius of reukzenuw. In de diepte gelegen
is het chiasma opticum of oogzenuw.
- Insula of eiland
o Binnenwaartse plooi
o Bodem van de laterale fissuur
o Begrenzing: cerebrale cortex van fronta kwabben = operculum
▪ Interessant voor chirurgie (makkelijk redelijk diep)
▪ Verschillende componenten afhankelijk van zijn ligging
- Cerebrum wordt gescheiden op niveau van mesenchephalon
o Enkele craniale zenuwen
▪ I: olfactorisch
▪ II: occipitaal
Hersenschors in de diepte gelegen
- 2: coronale doorsnede van oor tot oor
- 3: chirurgisch
HERSENKWABBEN OF LOBBEN
- Sulci en fysuri vormen de begrenzing
- Correleert met bepaalde functies en handelingen
o Vooraan: gedragscontrole, planning
o Midden: motorisch
o Achter: sensiebel
o Achteraan: visuele cortex
▪ We kijken met onze ogen maar we zien met ons brein
o Dominante hemisfeer: spraak controle
3
, FRONTALE KWAB
- Precentrale motore gyrus
o Representatie voor hand is veel groter dan die van de romp
o Ligt aan de complexiteit
o Hand is veel complexer en vraagt meer aansturing
o Motorische uitval kan zich beperken tot een bepaald deel (fig2)
▪ = somatotropische organisatie
▪ Ook thv van de sensiebele cortex
- Anterieur: Precentrale sulcus
- Superieur, inferieur, middelste
- Cingulate gyrus
- Orbitale gyrus
Functies
- Planning/ organiseren
- Motorisch
- Taalfuncties
- Gedrag en persoonlijkheid
- Aandacht en concentratie
phineas gage’s accident
- Trauma aan de frontale kwab
- Problemen met impulsbeheersing en besluitvorming → Sociale rem viel weg
- Ongepast gedrag in sociale situaties
- Moeite met plannen van toekomstigeactiviteiten + problemen op het gebied van sociaalgedrag en
organisatie in het dagelijksleven
PARIËTALE KWAB
- Anterieur
o Postcentrale gyrus
o sensiebel
- Posterieur
o Superieur
o Intraparietale sulcus
o inferieur
▪ supramarginale gyrus
▪ angulaire gyrus
- Mediaal
o Posterieur
o Precuneus
Functies
- Sensorische verwerking
- Ruimtelijke perceptie
- Lichaamsbewustzijn
- Somatosensorische cortex
- Lezen en rekenen
4
