Samenvatting Zorg voor de oudere

VD&I 2 MODULE ZORG VOOR OUDERE
HOOFDSTUK 1: SITUERING OUDERENZORG EN OUDERE ZORGVRAGER
1. SITUERING OUDERENZORG
1.1 MAATSCHAPPELIJKE EVOLUTIES
Vergrijzing en verzilvering
 Vergrijzing: Aantal ouderen neemt toe.
 Verzilvering: Aantal hoogbejaarden neemt toe (= veroudering binnen groep van ouderen).
 Oorzaken
o Toename levensverwachtng
 Betere leefomstandigheden
 Ontwikkelingen in de geneeskunde
o Afname geboortecijfer
 Ontstaan middelen geboortebeperking
 Emancipate vd vrouw

Bevolkingspiramide
 Vroeger: piramide met brede basis van jongeren en smalle top van ouderen
 Nu: piramide eerder een ajuin nl. smalle basis jongeren en een grote groep ouderen

Stjging chronische zorgvragen
 Groot deel van groep ouderen is gezond en zelfstandig, maar ook groep van chronisch zieken
en hulpbehoevenden.
 Ontstaan langdurige zorgrelates

1.2 VERPLEEGKUNDIGE VISIE IN DE OUDERENZORG
Visieshif
 Van rust-roest naar competente
o Vroeger: focus op wat oudere niet meer kon (=rust-roest)
o Nu: focus op wat oudere wél nog kan (= competentemodel)
 Van absolute naar kwaliteitsvolle levensverwachtng
o Men wilt 100 jaar worden, maar enkel als dit op een menselijke manier kan.

Bejaarde van de toekomst
 Hoger opgeleid
 Kan het internet hanteren
 Multcultureel
 Bereisd en/of allochtoon

Zorg aan ‘ouderen van morgen’:
 Patiëntgerichte ‘zorg op maat’
 Met zoveel mogelijk inspraak voor de patiënt (overlegzorg)
 Met voldoende informate naar de patiënt
 Met respect voor de culturele eigenheid van de patiënt
 Met oog voor maximaal comfort voor de patiënt
 Met aandacht voor het sociale netwerk van de patiënt

VPK ouderenzorg idealiter gekenmerkt door de 3 C's
 Contnue observate - Creatviteit - Communicate
 Met tjd, warmte, interesse en respect voor de levenservaring/wijsheid.




1

,1.3 WETENSCHAPPELIJK BEZIG ZIN MET OUDEREN: GERONTOLOGIE - GERIATRIE
Gerontologie
 = Tak vd wetenschap die zich bezighoudt met de natuurlijke veroudering (= primaire
veroudering) van volwassenen en met de gevolgen van deze veroudering op individueel en
sociaal vlak.
 Typisch
o Veroudering niet voor iedereen even snel (genetca én levensstjl spelen rol) →
biologische leefijd kan verschillen van kalenderleefijd
o Veroudering geef op den duur functonele achteruitgang en verhoogde kans op
ziektes (ouderdomsziektes o.a. cataract, osteoporose,... + “gewone ziektes” o.a.
infectes) ® leiden wel tot pathologische veroudering (geriatrie)

Geriatrie
 = Tak van de geneeskunde die bezig is met prevente, diagnostek en behandeling van ziekten
die samenhangen met veroudering (ouderdomsziektes) bv. Alzheimer
 Typisch
o ook hier kan levensstjl een rol spelen
o nadruk op kwaliteit van leven, meer dan op kwantteit
o nadruk op handhaving van zelfstandigheid

2. HET GERIATRISCH RISICOPROFIEL (!!! Examen !!)
3 zaken die aanwezig dienen te zijn vooraleer er sprake is van een geriatrisch risicoprofel.

A) Multpele pathologie (+ atypische symptomen)
 Veroudering ® gedaalde homeostase, 'reserve' neemt af ® slijtage
 Bv. oudere met pneumonie heef sneller zuurstofekort ® wordt moeilijker gecompenseerd
daar de cardiale reserve kleiner is ® zuurstofekort in hersenen ® delier

B) Polyfarmacie
 Pilletje per klacht ® recept wordt later herhaald zonder te bevragen of er nog een indicate
is, dit in combinate met "over the counter" geneesmiddelen bv. hoestsiroop
 Vergissingen bij inname.
 Vertraagde farmacokinetek en -dynamiek (absorpte, distribute, eliminate) ® hogere
plasmaspiegels.

C) Psychosociale verarming/vereenzaming
 Daling geboortecijfer ® evidente dat kinderen voor ouders zorgen valt weg
 Emancipate vrouw ® dochter gaat vaak buitenshuis werken en kan niet meteen instaan voor
begeleiding en zorg van zieke ouder.
 Vanaf pensioensleefijd verengt het sociale niet-familiale netwerk (mensen leggen minder
makkelijk contact en vroegere vrienden worden zelf ook ziek).

3. HET NORMAAL VEROUDERINGSPROCES
Atrofe als sleutel bij verouderingsprocessen
 Veroudering ® reservecapaciteit van organen neemt af ® verhoogde kwetsbaarheid
 Atrofe = verlies aan functonele cellen binnen een orgaan.

3.1 DE HUID
Anatomiefash:
 Opperhuid/epidermis: dunne laag opgebouwd vanuit basaal epitheel, bovenaan
gekeratniseerd
 Lederhuid/dermis: collageen- en elastnevezels die zorgen voor stevigheid & rekbaarheid
huid; bevat zweetklieren (hitee), talgklieren (uitdroginge), haarfollikel, zenuwuiteinden,
bloedvaten (voedinge)
 Onderhuids bindweefsel/hypodermis: vetweefsel
2

, Veroudering opperhuid/epidermis
 Basale cellaag verliest delingscapaciteit ® huid zal trager herstellen bij wonden
 Papillen vlakken af: zorgen voor verankering vd opperhuid ad lederhuid ® epidermis komt
sneller los bij kwetsuren ® skintears (fexieneiging en contractuur)

Veroudering lederhuid/dermis
 Collageenvezels breken ® zorgt voor het ontstaan van rimpels
 Elastsche vezels: afname in aantal ® zorgt voor dunner worden vd huidlaag ® minder stevig
® daarin verankerde organen worden kwetsbaarder
 Zweetklieren: verschrompelen ® ouderen zweten minder ® voeren minder warmte af.
o Groter risico op oververhitng en shock
 Talgklieren atrofiëren ® drogere huid
 Apocriene zweetklieren: atrofiëren ® minder last van onaangename zweetgeurtjes
 thv haarfollikels: verminderde aanmaak van nieuwe cellen ® haren groeien trager en worden
dunner.
o Grijze haren = tgv verlies aan melaninepigment (in grote mate erfelijk bepaald)
 Zenuwuiteinden verminderen® minder gevoelig aan pijn- en temperatuurprikkels
 Bloedvaatjes: atrofiëren ® verminderde circulate ® bleke huid en sneller gevoel koud te
hebben

Veroudering onderhuids bindweefsel/hypodermis
 Meer vetmassa toename van onderhuisvet (vnl. thv buik, dijen en heupen).
 Minder vetmassa thv handen/gezicht ® 'beenderig'

Pathologie: Invloed UV-stralen
 Normaal verouderingsproces wordt versneld door blootstelling hieraan.
 Verstoren celstructuur vd huid en kunnen basale epithelioma en melanomen geven.

Implicates Vpkige ouderenzorg:
 Goede observate huid
 Aandacht decubitusprevente
 Opvolging wondstatus
 Voorzichtg drogen, aanraken
 Voorzichtg met kleefpleister
 Aandacht hydratate huid
 Aandacht temperatuur water
 Aandacht kamertemperatuur en kledij

3.2 HET ZENUWSTELSEL
Anatomiefash
 Centraal zenuwstelsel
o De grote en kleine hersenen + hersenstam
o Ruggenmerg binnen de wervellichamen
 Perifeer zenuwstelsel
o Vanuit ruggenmerg gaan zenuwen van en naar onze ledematen en organen
 Neuronen
o = zenuwcellen
o Bestaan uit een cellichaam en uitlopers (= voeren info weg naar andere neuronen en
brengen info van andere neuronen naar het cellichaam). Via uitlopers contact met
elkaar ® netwerk waarin informateoverdracht plaatsgrijpt.

Veroudering perifeer zenuwstelsel
 Tragere prikkeloverdracht (tgv verlies neuronen in CZS) ® Trager reageren & stjver bewegen


3