Samenvatting het leren stimuleren

Het leren stimuleren
Hoofdstuk 1: Leren

Wat is leren?
● Leren…
○ gebeurt in verschillende contexten (plaats)
○ heeft een verschillende aard
○ heeft te maken met verschillende inhouden
○ gaat door gedurende onze volledige ontwikkeling (levenslang leren)



Vormen van leren

SCHOOLS BUITENSCHOOLS

formeel informeel

intentioneel incidenteel



Verschil tussen schools en buitenschools leren
● De plaats waar geleerd wordt
● De aard van het leren
● De inhoud van het leerproces



Schools leren
● Doelgericht
● Gestructureerd
● Georganiseerd door anderen met het oog op het bereiken van bepaalde vooropgestelde
leerdoelen
● Leerkracht bepaald leerinhoud, leerdoelen, leersituatie en mate van sturing in het leerproces
en -activiteiten van de leerling
● Leren leidt tot een certificaat of diploma
● Inhoud is vaak abstracte weergave van de werkelijkheid buiten het klaslokaal
⇒ Pas interessant als leerlingen verband kunnen leggen met hun eigen leven en kennis die
ze al hebben




1

,Buitenschools leren
● Afwezigheid van vooropgestelde en expliciete leerdoelen, structurering, externe sturing van
het leerproces, op leren gerichte activiteiten…
● Leren kan overal gebeuren en treedt spontaan op



Uitzondering: werkplekleren
● Leren vindt plaats in een authentieke beroepscontext
● Intentioneel en informeel (buiten de klasmuren)



Leertheorieën

Behaviorisme (gedragsbenadering)
⇒ Hoe beïnvloeden externe factoren het leergedrag bij mensen en dieren?

● De omgeving bepaalt wat iemand doet en leert

● Watson legde de basis voor het behaviorisme

● Het onderzoeken van het zintuiglijke, direct en objectief waarneembaar gedrag van mens en
dier staat centraal

● Black-box-benadering: relatie tussen prikkel en gedrag wordt bestudeerd




● Sterke nadruk op waarneembare gedragsverandering(en) als resultaat van een
leerproces




2

,Cognitivisme
● Begin jaren ‘60: cognitivistische revolutie

● Informatietheoretische benadering: leren gaat over het verwerken en opslaan van informatie




⇒ computermodel

● Er is aandacht voor de manier waarop men
○ Informatie uit de omgeving selecteert en opneemt om hier vervolgens
betekenis aan te geven (input)
○ Deze informatie codeert, actief bewerkt en voorziet van een persoonlijke
betekenis om die daarna op te slaan als nieuwe kennis in het LTG (verwerking)
○ Op basis van die informatie bepaalde beslissingen neemt of betekenisvolle
handelingen stelt (output)

● De lerende geeft betekenis aan informatie

● Belangrijke vertegenwoordigers: Jerome Bruner en David Ausubel
○ Bruner: ‘elke mens heeft een kennisstructuur, een representatiesysteem,
met schema’s en scripts. Deze schema’s dienen voor het opslaan,
structureren en terughalen van kennis’
○ Ausubel: ‘een nieuwe kennisstructuur bestaat wanneer een lerende nieuwe
kennis integreert, door te koppelen aan reeds aanwezige ankerbegrippen’


Constructivisme
● Bouwt verder op cognitivistische visie
⇒ Leerproces = cumulatief: er wordt gebouwd op de fundamenten van de reeds verworven
opgeslagen kennis in het LTG
● Aard van kennis en leren: actief proces van kennisconstructie
● De kennis van elk individu is subjectief
⇒ Ieder geeft zijn eigen invulling, subjectieve betekenis, aan een bepaald gegeven
● Lerende verwerkt informatie op een actieve wijze tot persoonlijke kennis in interactie met
andere lerenden
● De leraar gidst en begeleidt de leerprocessen
● Leren = constructief of opbouwend proces
⇒ informatie omvormen tot kennis via subjectieve betekenisverlening
⇒ lerende geeft zelf betekenis aan individuele of collectieve ervaringen
● Reconstructieproces: wanneer misconstructies worden weggenomen
⇒ bv: zwarte hond = labrador (kan ook poedel zijn)
● Leraar voorziet een gevarieerde en uitdagende leeromgeving


3

, Connectivisme
● Technologische vooruitgang heeft een grote invloed op hoe wij als mensen functioneren en
dus ook leren
● Gevolg: belangrijker om toegang te hebben tot kennis dan als lerende daadwerkelijk kennis
te hebben ⇒ voorbeelden:
○ Informeel leren wordt een belangrijk aspect van de leerervaring. Het leren gebeurt
op verschillende manieren
○ Leren is een continu proces. Leren en werken zijn met elkaar verbonden
○ De technologie heeft een impact op onze hersenen. Bepaalde tools beïnvloeden
onze manier van denken. Daarnaast kan de technologie ook bepaalde leerprocessen
ondersteunen
● Zowel technologie als verbinding worden gezien als leeractiviteit
⇒ het leidt tot veranderingen met betrekking tot waarmee en waar we leren


Kenmerken van leren
Leren is een mentaal proces waarbij als gevolg van leeractiviteiten een relatief stabiele
gedragsverandering tot stand komt

Leren wordt gezien als een veelheid van processen met een aantal gemeenschappelijke kenmerken:
1. Leren heeft te maken met mentale of interne processen die niet direct waarneembaar zijn
2. Leren veronderstelt altijd een activiteit van de lerende zelf. We spreken over leeractiviteiten.
Niet elke gedragsverandering is het gevolg van een leeractiviteit (bv puberaal gedrag)
3. Bij het leren is er altijd sprake van een leerinhoud (feiten, begrippen, vaardigheden,
competenties..)
● Volgens Bloom ⇒ 4 soorten inhoudelijke kennis:
○ Feitelijke kennis: de basiselementen die je moet kennen om problemen op
te lossen of kennis te maken met een bepaalde ‘discipline’

○ Conceptuele kennis: de relaties tussen de basiselementen die de leerling
moet weten om zo de samenhang en verbanden te zien binnen een grotere
structuur

○ Procedures of procedurele kennis: hoe je iets doet, manieren van
onderzoeken en criteria voor vaardigheden, algoritmes, technieken en
methodes

○ Metacognitieve kennis: kennis over kennis/leren in het algemeen, zelfkennis
en zelfbewustzijn over eigen kennis, kennis van strategieën om met kennis
aan de slag te gaan
4. Leren gebeurt binnen een bepaalde context, leeromgeving of situatie
5. Het resultaat van leren zijn (min of meer) stabiele of duurzame gedragsverandering of
gedragsmogelijkheden
6. Leren en onderwijzen zijn met elkaar verbonden




4