Formeel Strafrecht | Leerdoelen | K2
Week 1
Het strafprocesrecht is gericht op de verwezenlijking van het materiële strafrecht. Dit geschiedt door middel
van procedures en hiervoor worden bevoegdheden om normafwijkend gedrag daadwerkelijk aan te pakken
toegekend. Het heeft twee functies die beide leiden tot rechtshandhaving (= handhaving van het recht via
een wettelijke procedure). Deze bevoegdheden maken inbreuk op rechten en daarom moeten deze worden
genormeerd (=begrenzen overheidsmacht).
Instrumentele functie: Het belang van de gemeenschap staat centraal, Gericht op verwezenlijking
van het materieel strafrecht. Dit gebeurt door procedures + bevoegdheden om normafwijkend gedrag
daadwerkelijk aan te pakken. Handhaving normen door bestraffing
Rechtsbescherming: Het belang van de verdachte staat centraal, Normeren (begrenzen) van
overheidsmacht. Strafvorderlijke normen geven inhoud aan het recht op eerlijk proces (artikel 6 EVRM).
Bronnen strafprocesrecht
Art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces) staat centraal. Dit vloeit voort uit het EU-strafrecht en de
verdragen. Deze zijn vaak ook opgenomen in ons wetboek van strafvordering. Daarnaast zijn de
beginselen van behoorlijke procesorde belangrijk in het strafproces (ongeschreven), hierbij zijn er ook
bijzondere wetten van toepassing. Deze bijzondere wetten kunnen voortvloeien uit het EU-strafrecht en de
verdragen.
Enkele beginselen van behoorlijke procesorde
- Vertrouwensbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Zuiverheid van oogmerk (verbod op Détournement de pouvoir)
- Beginsel van de redelijke en billijke belangenafweging (Subsidiariteit/ Proportionaliteit)
Normering van overheidsmacht in opsporingsfase
Strafrechtelijk legaliteitsbeginsel Art. 1 Sv Bij wet voorzien
Er mag alleen worden opgespoord op de manier die de formele wetgever heeft bedacht. dus alleen de
formele wetgever mag het maken, niet de lagere wetgever zoals de provincie/gemeente. Dit geldt alleen
voor het (formeel) strafrecht, want het beperkt de rechten van de burger.
Normatief kader voor opsporing
Proces verbaal Art. 152-153, 148 lid 3, 149 sub a en b Sv
De politie moet overal verantwoording voor afleggen. Wat hebben ze gedaan en hoe ze bij de verdachte
terecht zijn gekomen. Dat doen zij aan de hand van een proces- verbaal.
Gezag Officier van Justitie Art. 148 lid 1 en 2 Sv; 12 Politiewet
Alles wat de politie doet valt onder verantwoording van de OvJ. Hij/zij moet zorgen voor een rechtsgeldige
opsporing. OvJ is naast opsporingsambtenaar dus tevens rechtelijk ambtenaar.
Consequenties verzuimen Art. 359a Sv
Vormverzuim, Onrechtmatigheden in de opsporing kunnen tot gevolg hebben vrijspraak. (week 7)
Het belang van artikel 3 Politiewet en art. 141, 142 Sv voor de opsporing + verband met art. 1 Sv
Art. 3 Politiewet: de politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in
overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de
rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.
Kortom: Een bevoegdheid van opsporen (art. 141 jo. 142 Sv) bijvoorbeeld buurtonderzoek, staat niet
specifiek in het wetboek van strafvordering, zoals het legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) vereist, maar art. 3
Politiewet geeft deze bevoegdheid toch aan de politie, mits er geen inbreuk wordt gemaakt op
grondrechten zoals bij telefoon aftappen bijvoorbeeld.
Week 1
Het strafprocesrecht is gericht op de verwezenlijking van het materiële strafrecht. Dit geschiedt door middel
van procedures en hiervoor worden bevoegdheden om normafwijkend gedrag daadwerkelijk aan te pakken
toegekend. Het heeft twee functies die beide leiden tot rechtshandhaving (= handhaving van het recht via
een wettelijke procedure). Deze bevoegdheden maken inbreuk op rechten en daarom moeten deze worden
genormeerd (=begrenzen overheidsmacht).
Instrumentele functie: Het belang van de gemeenschap staat centraal, Gericht op verwezenlijking
van het materieel strafrecht. Dit gebeurt door procedures + bevoegdheden om normafwijkend gedrag
daadwerkelijk aan te pakken. Handhaving normen door bestraffing
Rechtsbescherming: Het belang van de verdachte staat centraal, Normeren (begrenzen) van
overheidsmacht. Strafvorderlijke normen geven inhoud aan het recht op eerlijk proces (artikel 6 EVRM).
Bronnen strafprocesrecht
Art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces) staat centraal. Dit vloeit voort uit het EU-strafrecht en de
verdragen. Deze zijn vaak ook opgenomen in ons wetboek van strafvordering. Daarnaast zijn de
beginselen van behoorlijke procesorde belangrijk in het strafproces (ongeschreven), hierbij zijn er ook
bijzondere wetten van toepassing. Deze bijzondere wetten kunnen voortvloeien uit het EU-strafrecht en de
verdragen.
Enkele beginselen van behoorlijke procesorde
- Vertrouwensbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Zuiverheid van oogmerk (verbod op Détournement de pouvoir)
- Beginsel van de redelijke en billijke belangenafweging (Subsidiariteit/ Proportionaliteit)
Normering van overheidsmacht in opsporingsfase
Strafrechtelijk legaliteitsbeginsel Art. 1 Sv Bij wet voorzien
Er mag alleen worden opgespoord op de manier die de formele wetgever heeft bedacht. dus alleen de
formele wetgever mag het maken, niet de lagere wetgever zoals de provincie/gemeente. Dit geldt alleen
voor het (formeel) strafrecht, want het beperkt de rechten van de burger.
Normatief kader voor opsporing
Proces verbaal Art. 152-153, 148 lid 3, 149 sub a en b Sv
De politie moet overal verantwoording voor afleggen. Wat hebben ze gedaan en hoe ze bij de verdachte
terecht zijn gekomen. Dat doen zij aan de hand van een proces- verbaal.
Gezag Officier van Justitie Art. 148 lid 1 en 2 Sv; 12 Politiewet
Alles wat de politie doet valt onder verantwoording van de OvJ. Hij/zij moet zorgen voor een rechtsgeldige
opsporing. OvJ is naast opsporingsambtenaar dus tevens rechtelijk ambtenaar.
Consequenties verzuimen Art. 359a Sv
Vormverzuim, Onrechtmatigheden in de opsporing kunnen tot gevolg hebben vrijspraak. (week 7)
Het belang van artikel 3 Politiewet en art. 141, 142 Sv voor de opsporing + verband met art. 1 Sv
Art. 3 Politiewet: de politie heeft tot taak in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag en in
overeenstemming met de geldende rechtsregels te zorgen voor de daadwerkelijke handhaving van de
rechtsorde en het verlenen van hulp aan hen die deze behoeven.
Kortom: Een bevoegdheid van opsporen (art. 141 jo. 142 Sv) bijvoorbeeld buurtonderzoek, staat niet
specifiek in het wetboek van strafvordering, zoals het legaliteitsbeginsel (art. 1 Sv) vereist, maar art. 3
Politiewet geeft deze bevoegdheid toch aan de politie, mits er geen inbreuk wordt gemaakt op
grondrechten zoals bij telefoon aftappen bijvoorbeeld.
