Kleding spreekt. Mode, cultuur en identiteit
Het dragen van schooluniformen: een
betere keuze voor kinderen
Dit rapport belicht de noodzaak en redenen voor het verplicht stellen van schooluniformen voor leerlingen in
het basis- en voortgezet onderwijs.
In 1996 werd in Long Beach, Californië, een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van schooluniformen door
kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs. De resultaten van dit onderzoek waren opmerkelijk. Het bleek
dat binnen twee jaar na de invoering van een verplicht schooluniformenbeleid de jeugdmisdaad met 38% was
afgenomen. Deze studie benadrukt dat het gelijktrekken van de kledingkeuzes van studenten leidde tot minder
conflicten tussen de leerlingen. Scholen die het schooluniformenbeleid implementeerden, rapporteerden ook
een afname van competitief gedrag onder studenten en een verbetering van de studieresultaten, omdat
studenten zich beter konden concentreren op hun schooltaken. Deze bevindingen roepen de vraag op of
Nederland ook schooluniformen verplicht zou moeten stellen voor kinderen in het basis- en voortgezet
onderwijs.
Schooluniformen dragen bij aan het verkleinen van onderlinge verschillen.
De belangrijkste reden om schooluniformen te verplichten voor kinderen op de basis- en middelbare school, is
dat het de gelijkheid bevordert, binnen de scholengemeenschap. In het onderwijs komen alle kinderen,
woonachtig in een gemeenschap, bij elkaar. Kinderen komen van verschillende achtergronden en culturen.
Deze verschillen worden haarscherp duidelijk door de kleding die de kinderen dragen. Mensen met een lager
inkomen hebben immers minder geld te besteden aan kleding.
Schooluniformen zorgen ervoor dat iedereen op gelijke voet begint: verschillen zijn niet langer zichtbaar want
iedereen draagt hetzelfde. Hierdoor worden afwijkingen geëlimineerd waardoor alle studenten op gelijke voet
beginnen, ongeacht hun achtergrond of financiële situatie. Het verschil tussen kinderen die in armoede
opgroeien en kinderen die dure merkkleding dragen, valt weg. Hierdoor worden sociale en economische
ongelijkheden minder goed zichtbaar.
Daniel Miller schrijft in zijn essay dat mensen kleding zien als dat wat ons representeert. Kleding kan ons
belemmeren om het innerlijk van iemand te zien. Hiervoor zijn verschillende redenen. Uiterlijke schijn kan ons
dus misleiden. De manier waarop mensen zich kleden is vaak gebaseerd op persoonlijke voorkeur, trends of
sociale verwachtingen. Dit betekent dat iemand die zich formeel kleedt niet noodzakelijk een serieus persoon is
en iemand in casual kleding is niet per se nonchalant. Uiterlijke schijn kan ons dus beïnvloeden en ons een
vertekend beeld geven van iemands ware karakter, interesses of waarden. Daarnaast dragen mensen soms
kleding om een specifieke indruk te wekken of zich anders voor te doen dan ze werkelijk zijn. Dit kan variëren
van professionele kleding op het werk tot extravagante outfits op sociale evenementen. In dergelijke gevallen
kan kleding fungeren als een sociaal masker dat de innerlijke zelf van een persoon verbergt en hem of haar
anders voor doet. Deze problemen waarbij schijn ons misleidt, vallen weg wanneer iedereen hetzelfde
schooluniform draagt. 1
De groepsdruk neemt af.
Het huidige systeem, waarin kinderen geen schooluniformen dragen, kan zorgen voor sociale druk en
pestgedrag gebaseerd op hun kledingkeuzes. Het verplicht stellen van schooluniformen verlicht deze druk
aanzienlijk, waardoor kinderen minder bezorgd hoeven te zijn over hun uiterlijk in vergelijking met hun
leeftijdsgenoten. Hierdoor voelen kinderen zich vrijer om hun authentieke zelf te zijn en hun ware
persoonlijkheid te uiten, zonder te worden beïnvloed door groepsdruk. Het gevolg is een afname in sociale
uitsluiting en pestgedrag.
Volgens Paul Verhaege zijn mensen gevoelig voor deze sociale uitsluiting. We willen namelijk deel uitmaken van
het grote geheel en tegelijkertijd streven we naar onafhankelijkheid. We zijn constant bezig met het
1
Daniel Miller ‘Why Clothing is not Superficial’ Stuff, (Cambridge 2010) 12-41, aldaar 39
1
Het dragen van schooluniformen: een
betere keuze voor kinderen
Dit rapport belicht de noodzaak en redenen voor het verplicht stellen van schooluniformen voor leerlingen in
het basis- en voortgezet onderwijs.
In 1996 werd in Long Beach, Californië, een onderzoek uitgevoerd naar het gebruik van schooluniformen door
kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs. De resultaten van dit onderzoek waren opmerkelijk. Het bleek
dat binnen twee jaar na de invoering van een verplicht schooluniformenbeleid de jeugdmisdaad met 38% was
afgenomen. Deze studie benadrukt dat het gelijktrekken van de kledingkeuzes van studenten leidde tot minder
conflicten tussen de leerlingen. Scholen die het schooluniformenbeleid implementeerden, rapporteerden ook
een afname van competitief gedrag onder studenten en een verbetering van de studieresultaten, omdat
studenten zich beter konden concentreren op hun schooltaken. Deze bevindingen roepen de vraag op of
Nederland ook schooluniformen verplicht zou moeten stellen voor kinderen in het basis- en voortgezet
onderwijs.
Schooluniformen dragen bij aan het verkleinen van onderlinge verschillen.
De belangrijkste reden om schooluniformen te verplichten voor kinderen op de basis- en middelbare school, is
dat het de gelijkheid bevordert, binnen de scholengemeenschap. In het onderwijs komen alle kinderen,
woonachtig in een gemeenschap, bij elkaar. Kinderen komen van verschillende achtergronden en culturen.
Deze verschillen worden haarscherp duidelijk door de kleding die de kinderen dragen. Mensen met een lager
inkomen hebben immers minder geld te besteden aan kleding.
Schooluniformen zorgen ervoor dat iedereen op gelijke voet begint: verschillen zijn niet langer zichtbaar want
iedereen draagt hetzelfde. Hierdoor worden afwijkingen geëlimineerd waardoor alle studenten op gelijke voet
beginnen, ongeacht hun achtergrond of financiële situatie. Het verschil tussen kinderen die in armoede
opgroeien en kinderen die dure merkkleding dragen, valt weg. Hierdoor worden sociale en economische
ongelijkheden minder goed zichtbaar.
Daniel Miller schrijft in zijn essay dat mensen kleding zien als dat wat ons representeert. Kleding kan ons
belemmeren om het innerlijk van iemand te zien. Hiervoor zijn verschillende redenen. Uiterlijke schijn kan ons
dus misleiden. De manier waarop mensen zich kleden is vaak gebaseerd op persoonlijke voorkeur, trends of
sociale verwachtingen. Dit betekent dat iemand die zich formeel kleedt niet noodzakelijk een serieus persoon is
en iemand in casual kleding is niet per se nonchalant. Uiterlijke schijn kan ons dus beïnvloeden en ons een
vertekend beeld geven van iemands ware karakter, interesses of waarden. Daarnaast dragen mensen soms
kleding om een specifieke indruk te wekken of zich anders voor te doen dan ze werkelijk zijn. Dit kan variëren
van professionele kleding op het werk tot extravagante outfits op sociale evenementen. In dergelijke gevallen
kan kleding fungeren als een sociaal masker dat de innerlijke zelf van een persoon verbergt en hem of haar
anders voor doet. Deze problemen waarbij schijn ons misleidt, vallen weg wanneer iedereen hetzelfde
schooluniform draagt. 1
De groepsdruk neemt af.
Het huidige systeem, waarin kinderen geen schooluniformen dragen, kan zorgen voor sociale druk en
pestgedrag gebaseerd op hun kledingkeuzes. Het verplicht stellen van schooluniformen verlicht deze druk
aanzienlijk, waardoor kinderen minder bezorgd hoeven te zijn over hun uiterlijk in vergelijking met hun
leeftijdsgenoten. Hierdoor voelen kinderen zich vrijer om hun authentieke zelf te zijn en hun ware
persoonlijkheid te uiten, zonder te worden beïnvloed door groepsdruk. Het gevolg is een afname in sociale
uitsluiting en pestgedrag.
Volgens Paul Verhaege zijn mensen gevoelig voor deze sociale uitsluiting. We willen namelijk deel uitmaken van
het grote geheel en tegelijkertijd streven we naar onafhankelijkheid. We zijn constant bezig met het
1
Daniel Miller ‘Why Clothing is not Superficial’ Stuff, (Cambridge 2010) 12-41, aldaar 39
1
