Gezondheidseducatie
Inleiding
• Leven gezonder
o Worden steeds ouder = meer levensjaren
o Kindersterfte onder controle
o Infectieziekten onder controle
o Preventie ziekten verbeterd (vacc kind en gezin/ CLB/..)
Gezond begint
• Evenwichtige voeding
• Voldoende lichaamsbeweging
• Niet roken
• Leren omgaan met stress
• Sociale ondersteuning
• Gezonde werkomstandigheden
• Veiligheid in de privésfeer en verkeer
Vroeger à tekorten die ziekten veroorzaakten
nu à overconsumptie die ziektes veroorzaken
Begrippen:
• Gezondheid: verschillende visies
o Medische visie: afwezigheid van lichamelijke ziekten
à Zo optimaal functioneren van lichaam
o Holistische visie: algeheel lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
louter de afwezigheid van ziekte of gebrek
§ Op 3 niveau’s
• Lichamelijk: ziekte
• Sociaal: isolement, armoede
• Psychisch: depressie, scheiding
o Sociologische visie: duidt het vermogen aan zich aan te passen aan verandering van
het milieu, opgroeien en ouder worden, aan genezen als men door ziekte of letsel
getroffen is.
§ Gezondheid geen statische maar een dynamisch situatie
o Antropologische visie: mens staat de mens centraal die streeft naar
zelfverwerkelijking, het recht op informatie en het recht op beslissen
• Zelfverwerkelijking /zelfbeschikking:
Zelf mogen/kunnen beslissen over hun eigen zorg vr hun gezondheid
, Gezondheid = geen vaste omschrijving maar persoonlijke waardering
Als gezondheidsmedewerker
à denken vanuit client à deze bepaald namelijk
(vertrekpunt alle vormen van gezondheidseducatie) :
• Openheid voor verandering
• Motivatie tot gedragsverandering
• Investeringspotentiaal
Gezondheidsdeterminanten:
Factoren die invloed hebben op de gezondheid en gezondheidsproblemen van een individu of een
bevolking:
1) Endogene factoren (intern milieu)
o Genetische factoren (erfelijke factoren met belangrijke invloed op het leven:
diabetes type 2, insulineresistentie,…)
o Verworven eigenschappen (ontwikkelen zich in de loop van het leven:
diabetes type 1)
2) Omgevingsfactoren (extern milieu)
o Natuurlijke omgeving
> Chemisch: straling, verontreiniging, PFOS
> Fysiek: het weer (warm/koud klimaat), luchtevervuiling
> Biotische factor: waar je woont (bv dichtbij een fabriek), stedelijk
………………………………… gebied, agrarische gebied
o Maatschappelijk omgeving
> Arbeidsomstandigheden: zwaar beroep, shiften werken
> Demografische factoren: ras, geslacht, leeftijd
> Sociaaleconomische factoren: beperkt budget, armoede, ontslag
> Sociaal-culturele factoren: godsdienst
> Politieke factoren: oorlog, taxen (fietsvergoeding)
3) Leefstijl (menselijke gedragingen)
o Bravo + D; beweging, roken, alcohol, voeding, ontspanning en druggebruik
à kunnen rol spelen van krijgen van bepaalde ziekte vergroten of verkleinen
o Leefstijl/gedrag = belangrijk!
> Elk gezondheidsgedrag heeft positieve en negatieve effecten op de
lichamelijke, geestelijke en sociale gezondheid)
2
, o Gezondheidsbevorderende factoren: hebben een positieve invloed (hefbomen)
> Komen pas uit op lange termijn
> Bv stoppen met roken: op lange termijn: beter slapen, minder snel buiten
adem
o Gezondheidsbelemmerende factoren: hebben een negatieve invloed (drempels)
> Komen tot uiting op korte termijn
> Bv roken: directe onderdrukking op hongergevoel
4) Gezondheidszorg (zorgvoorzieningen)
o Alle instanties voor het helpen (curatief als preventief) = geheel van voorzieningen
gericht op verschaffen van medische zorg en preventie
> CM à terugbetaling inschrijvingsgeld sportclub (preventief)
à organisatie jeugdkampen, extra verzekeringen , (curatief)
o Kind en gezin
o CLB
o Arbeidsgeneesheer
o Mutualiteit
Figuur 1: the ottawa charter for health promotion: internationaal verdrag
3
Inleiding
• Leven gezonder
o Worden steeds ouder = meer levensjaren
o Kindersterfte onder controle
o Infectieziekten onder controle
o Preventie ziekten verbeterd (vacc kind en gezin/ CLB/..)
Gezond begint
• Evenwichtige voeding
• Voldoende lichaamsbeweging
• Niet roken
• Leren omgaan met stress
• Sociale ondersteuning
• Gezonde werkomstandigheden
• Veiligheid in de privésfeer en verkeer
Vroeger à tekorten die ziekten veroorzaakten
nu à overconsumptie die ziektes veroorzaken
Begrippen:
• Gezondheid: verschillende visies
o Medische visie: afwezigheid van lichamelijke ziekten
à Zo optimaal functioneren van lichaam
o Holistische visie: algeheel lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden en niet
louter de afwezigheid van ziekte of gebrek
§ Op 3 niveau’s
• Lichamelijk: ziekte
• Sociaal: isolement, armoede
• Psychisch: depressie, scheiding
o Sociologische visie: duidt het vermogen aan zich aan te passen aan verandering van
het milieu, opgroeien en ouder worden, aan genezen als men door ziekte of letsel
getroffen is.
§ Gezondheid geen statische maar een dynamisch situatie
o Antropologische visie: mens staat de mens centraal die streeft naar
zelfverwerkelijking, het recht op informatie en het recht op beslissen
• Zelfverwerkelijking /zelfbeschikking:
Zelf mogen/kunnen beslissen over hun eigen zorg vr hun gezondheid
, Gezondheid = geen vaste omschrijving maar persoonlijke waardering
Als gezondheidsmedewerker
à denken vanuit client à deze bepaald namelijk
(vertrekpunt alle vormen van gezondheidseducatie) :
• Openheid voor verandering
• Motivatie tot gedragsverandering
• Investeringspotentiaal
Gezondheidsdeterminanten:
Factoren die invloed hebben op de gezondheid en gezondheidsproblemen van een individu of een
bevolking:
1) Endogene factoren (intern milieu)
o Genetische factoren (erfelijke factoren met belangrijke invloed op het leven:
diabetes type 2, insulineresistentie,…)
o Verworven eigenschappen (ontwikkelen zich in de loop van het leven:
diabetes type 1)
2) Omgevingsfactoren (extern milieu)
o Natuurlijke omgeving
> Chemisch: straling, verontreiniging, PFOS
> Fysiek: het weer (warm/koud klimaat), luchtevervuiling
> Biotische factor: waar je woont (bv dichtbij een fabriek), stedelijk
………………………………… gebied, agrarische gebied
o Maatschappelijk omgeving
> Arbeidsomstandigheden: zwaar beroep, shiften werken
> Demografische factoren: ras, geslacht, leeftijd
> Sociaaleconomische factoren: beperkt budget, armoede, ontslag
> Sociaal-culturele factoren: godsdienst
> Politieke factoren: oorlog, taxen (fietsvergoeding)
3) Leefstijl (menselijke gedragingen)
o Bravo + D; beweging, roken, alcohol, voeding, ontspanning en druggebruik
à kunnen rol spelen van krijgen van bepaalde ziekte vergroten of verkleinen
o Leefstijl/gedrag = belangrijk!
> Elk gezondheidsgedrag heeft positieve en negatieve effecten op de
lichamelijke, geestelijke en sociale gezondheid)
2
, o Gezondheidsbevorderende factoren: hebben een positieve invloed (hefbomen)
> Komen pas uit op lange termijn
> Bv stoppen met roken: op lange termijn: beter slapen, minder snel buiten
adem
o Gezondheidsbelemmerende factoren: hebben een negatieve invloed (drempels)
> Komen tot uiting op korte termijn
> Bv roken: directe onderdrukking op hongergevoel
4) Gezondheidszorg (zorgvoorzieningen)
o Alle instanties voor het helpen (curatief als preventief) = geheel van voorzieningen
gericht op verschaffen van medische zorg en preventie
> CM à terugbetaling inschrijvingsgeld sportclub (preventief)
à organisatie jeugdkampen, extra verzekeringen , (curatief)
o Kind en gezin
o CLB
o Arbeidsgeneesheer
o Mutualiteit
Figuur 1: the ottawa charter for health promotion: internationaal verdrag
3
