Samenvatting - Handelingsplanning (B-UCLL-MBR24A)

HANDELINGSPLANNING bij opvoedings- en
gedragsproblemen/-stoornissen
- Handelingsplanning kunnen maken
- Diverse begrippen en technieken kunnen benoemen
- Het verschil tussen handelingsplan en handelingsplanning
 Handelingsplanning = het hele proces (de intake, het kader, verwachtingen, de hulpvraag)
 Handelingsplan = het plan zelf
- Wat nodig om een goed handelingsplanning op te stellen
- Vraagt geen theorie op examen, wel inzicht vragen
→ snappen van stappen, hoe in welke sector gebruikt?

Examen

- Mondeling examen: 2 vragen (1 uur voorbereiding, examen duurt 20 min)
→ Inzichtsvragen waar theorie bij inzit
 Casus waar je handelingsplanning rond moet maken (bv. je werkt in kinderopvang)
 Ingevuld handelingsplan: wat is goed, anders doen, wat is vreemd
- Casus op examen over gedragsstoornis die je niet voldoende kent:
 opschrijven: ik wil nog verder opzoeken over deze storing en aftoetsen in mijn team

1. Geschiedenis van handelingsplanning
Waarom moeten wij een handelingsplan maken?
OUDHEID

- Handicap = beangstigd teken van Goden → gunstig stellen = offer, kind na geboorte doden

LATE MIDDELEEUWEN

- Christelijke naastenliefde → medelijden met minderbedeelden
- Religieuzen → ziekenhuizen oprichten om zieken/ gehandicapten /(pelgrims) op te vangen
- Stilaan ook differentiëren (sorteren op eigenschappen)
- Vandaag → empoweren: ik kan nog iets, ik ben nog iets

18e EEUW

- De periode van de verlichting, nog meer differentiëren
- Oprichting van de eerste scholen (doven en blinden) → Moeder Nathalie Verschaeve
(Spermalie-Instituut) → Ziet dat dove/blinde kinderen normaal zijn

19e EEUW

- Andere kijk op handicap/beperkingen door wetenschappelijke vooruitgang
→ Differentiatie tussen psychiatrie en verstandelijke beperking
- Daling kindersterfte (meer kinderen met handicap kunnen overleven)
- Nood aan specifieke behandeling dringt op (worden ouder, nieuwe behandeling nodig)
- Heilpedagogiek: genezen door op te voeden door artsen → PEDAGOGISCH OPTIMISME
→ Idiotenscholen (BSO de dag vandaag): hoge muren, speelplaats, veel toezicht

VANAF JAREN ‘60

- Etikettering: Mensen worden in hokjes gestopt, de persoon achter de handicap vergeten

,- Persoon met een handicap: hebben mogelijkheden, vragen en integreren in maatschappij

2. Opvoeden vandaag
OPVOEDEN IS

- In een duurzame relatie staan van opvoeders en kinderen
- Zich verantwoordelijk voelen voor kinderen
- Zich voor kinderen willen engageren
- Een complementair en een circulair proces
- Is functioneel en spontaan
- Babysitten is niet “opvoeden” in de strikte zin van het woord

HET GEZIN

- Toegenomen aandacht voor opvoeding en psychosociaal en emotioneel welbevinden
→ Leidt tot specifieke hulpvragen (vandaag de dag)
→ Veranderend consultatiegedrag ouders
 Van preventie tot specifieke opvoedingshulp
 Ouder is deskundige en een mondige partner i.p.v. cliënt (ontvoogding)
 Ouders maken keuzes, hebben beslissingsrecht
 Aanmelder, informant, ervaringsdeskundige, betrokkene in besluitvorming
- Gewijzigde gezinsconstellaties
→ Multiculturele setting
→ Gezinssamenstelling

DE HULPVERLENERS

- Ouder vraag naar ‘instant-aid’ → verrast hulpverlening!
- Hulpverleners hebben soms onvoldoende voeling met kind, gezin en school
→ leidt soms tot onbruikbare adviezen
- Veel nadruk op problematische kindkenmerken en weinig op de interactie en positieve
kenmerken
- Teveel onnodige gegevens worden verzameld → ‘is een tof mannetje’
- “Eerste indrukken” en “stokpaardjes” wegen té zwaar door
- Versnipperde aanpak door groot aantal begeleiders/hulpverleners of -diensten
→ belangrijk waarom handelingsplan tot stand is gekomen  1 plan voor 1 gezin

Leidt tot ‘handelingsverlegenheid’
→ Hulpverlening vindt dat zij het moeten oplossen, gezin vraagt een oplossing
→ geeft te snel oplossing (tips) → schema maken (ochtend loopt niet goed  onderzoeken)
→ werkt maar 1 keer → HV ervaart zichzelf als minder bekwaam, onzeker
→ beter een handelingsplanning maken (vanaf dat er stress is → blokkeert hij)
→ De oplossing wordt van externen verwacht

DE MAATSCHAPPIJ

- Aantal aanmeldingen stijgt  meer vragen over opvoeding (veel wachtlijsten)
- 1 op 4 kinderen heeft leerproblemen, 1 op 3 krijgt bijles
- Toenemend “psychiatriseren” van gedrag van kinderen en jongeren

UIT ONDERZOEK

, - Bij een kind uit de middenklasse wordt 15 keer vaker een leerstoornis vastgesteld dan bij zijn
(kans)arme leeftijdsgenoot → ze erkennen kinderen zoals ze zijn, niet naar perfecte kiezen

BIJZONDERE JEUGDZORG

- Stijging van 65 % in 10 jaar → grootste gedeelte in VOS (jeugdrechtbank)
- Ongeveer de helft in gedwongen hulpverlening
- Totale capaciteit van voorzieningen stijgt

METHODIEKEN

- Gezinsgericht: Gericht naar het samenleven (interactie) tussen ouders en kinderen
- Pedagogisch: Gericht naar de afstemming tussen enerzijds de opvoedingsbehoeften
(pedagogische hulpvraag) van kinderen en het opvoedend handelen (pedagogisch aanbod) van
de ouders
- Hulpverlening: Vertrekkende van een pedagogische hulpvraag en bestaande uit diagnostiek en
behandeling

Examentip: Als je niet tot een methode komt is dat niet erg
Het is wel belangrijk dat je aan referentie doet  ‘ik moet dit in team bespreken’

VERTALING NAAR DE PRAKTIJK (vanaf hier begint voornamelijk HP)

- Naast de kleinschaligheid en professionalisering krijgt het planmatig werken meer aandacht
- Het aanbod afstemmen op de specifieke behoefte van de individuele zorgvrager/het netwerk
- Concreet: (= DE 4 STAPPEN VAN HANDELINGSPLAN)
→ De begeleiding eerst grondig reflecteren: over wat er wordt beoogd met de hulp aan het
kind, zijn gezin en zijn ruimere omgeving
→ Dit wenselijke wordt in doelen gegoten
→ En de opeenvolgende stappen worden bepaald
= weldoordachte manier vorm krijgen van de uitvoering

VALKUILEN

- Kinderen zijn belangrijk  krijgen al onze aandacht
- We weten meer over gedragsproblemen en -stoornissen
- Hoe meer we vertrouwd zijn met symptomen, hoe meer we ze opmerken
 probeer heel breed te kijken en niet de etiketteren
- Er zijn betere screeningsmiddelen waardoor kinderen met problemen sneller opvallen
- Hulpverleners zien kinderen binnenkomen en plakken er labels op
= valkuil, want het is beter het kind te leren kennen
- Leer ouders ook om stop te kunnen zeggen, ‘dit vind ik niet leuk’.

3. Handelingsplanning
VERSCHUIVING (!)

- Evolutie van reflexmatig handelen (medelijden) naar weloverwogen handelen
- Wordt concreet en transparant gemaakt in een handelingsplan
- Alles wat we doen vertrekt vanuit een bepaald doel
 we willen iets bereiken, we weten wat we willen bereiken
→ belangrijk om te weten wat je doet en op welke moment
→ Dit is de kern van handelingsplanning