Samenvatting Arbeidsverhoudingen
Week 1
Kennisclip 1.1: Overzicht vak arbeidsverhoudingen
1. Belang voor het vakgebied HRM
2. Leerdoelen
3. Werkwijze
4. Toetsing
5. Planning
6. Literatuur
Belang voor het vakgebied HRM
Arbeidsverhoudingen: betrekkingen tussen werkgevers en werknemers.
Deze verhoudingen zie je terug op verschillende niveaus.
1.Verhouding tussen een werkgever en werknemer (micro). Hierover gaat
het vak arbeidsrecht (recht 1 en 2)
2. Verhouding tussen een werkgever (onderneming/organisatie) en haar
werknemers (micro)
3. Verhouding tussen werkgevers en werknemers (bedrijfstak) (meso)
4. Verhouding tussen de werkgevers en de werknemers (landelijk of zelfs
internationaal) (macro)
Het vak arbeidsverhoudingen gaat over 2,3,4
Thema’s arbeidsverhoudingen:
- Hoe gaan we als werkgevers (ondernemingen/organisaties) en
werknemers in NL met elkaar om?
- Hoe komen beslissingen over collectieve arbeidsvoorwaarden in
Nederland tot stand?
- Hoe kunnen werknemers participeren in de organisatie?
- Hoe is medezeggenschap geregeld in de wetgeving?
- Welke collectieve acties kunnen worden uitgevoerd om bepaalde doelen
te bereiken en hoe zit het dan met loondoorbetaling?
- Hoe gaat collectief ontslag in zijn werk?
Arbeidsverhoudingen en HRM
- Begrijpen van de context waarin jij je werk doet (re-integratie
/participatiewet, cao: arbeidsvoorwaarden in jouw organisatie)
- Uitkomsten van overleg kom je tegen in je dagelijks werk (wet, centrale
afspraken en CAO)
- Adviseren bij CAO onderhandeling en uitleg geven aan directie over
geldende regels
- Adviseren bij overleg met de OR (bv in geval van reorganisatie)
- Anticiperen op (centrale) maatregelen (centraal akkoord)
,Leerdoelen:
- De rol en belangen van diverse actoren in het veld van de
arbeidsverhoudingen beschrijven
- Uitleggen in hoeverre cao’s van invloed zijn op individuele
arbeidscontracten
- Beoordelen of en in hoeverre collectieve actievormen in de Nederlandse
rechtspraktijk regelmatig worden bevonden.
- Vormen van participatie onderscheiden
- Voor- en nadelen van participatie voor werkgevers en werknemers
benoemen
- Motieven voor participatie toelichten vanuit verschillende visies op
participatie
- De belangrijkste rechten uit de wet van de ondernemingsraden
toepassen op praktijksituaties
- Het belang van internationale rechtsregels voor de Nederlandse
arbeidsverhoudingen beschrijven
- De student kan rechtsregels op het gebied van collectief ontslag
toepassen op casuïstiek.
Werkwijze;
- Kennisclips
- Bestuderen literatuur
- Wekelijks werkcollege, toepassen van de stof.
Toetsing:
- Toets in Gradework
- Toepassingsgerichte vragen.
- Open boek tentamen?
Planning:
Week 1: Introductie en actoren
Week 2: De collectieve arbeidsovereenkomst
Week 3: Collectieve acties
Week 4: Participatie
Week 5: Medezeggenschap
Week 6: Collectief ontslag
Week 7: Uitloop
,Kennisclip 1.2: Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
Leerdoel: De rol van belangen van diverse actoren in het veld van de
arbeidsverhoudingen beschrijven.
Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
1. Spelers op niveau onderneming
2. Spelers op bedrijfstakniveau
3. Spelers op centraal niveau (op landelijk niveau)
1. Spelers in de onderneming
- Het gaat altijd om collectief spel.
- Ondernemingsraad (vaak bij meer dan 50 medewerkers)
2. Spelers in de bedrijfstak
- Werknemersverenigingen (vakbonden) = zijn spelers
- Werkgeversverenigingen. Ook werkgevers zijn georganiseerd,
bijvoorbeeld HORECA bij koninklijke horeca Nederland=
werkgeversvereniging van de horeca.
- Sluiten samen CAO (week 2)
- Bedrijfstak-cao: cao die wordt afgesloten voor een
bedrijfstak (bv. metaal, detailhandel, hbo)
- Overheid: de minister kan een bedrijfstak-cao algemeen
verbindend verklaren: dan geldt hij voor de gehele bedrijfstak.
3. Spelers op centraal niveau (landelijk niveau)
- Sociale partners: de vakcentrales. De vakcentrales zijn overkoepelende
verenigingen, waarbij de afzonderlijke werknemersverenigingen
(vakbonden) en werkgeversverenigingen zijn aangesloten
- De overheid
- Sociale partners: op landelijk niveau
georganiseerde werkgevers/werknemers.
- Voor de werkgevers; drie grote organisaties
vertegenwoordigen vooral grote bedrijven.
- Voor werknemers: ook drie grote organisaties
, Waar treffen spelers op centraal niveau elkaar?
Op centraal niveau treffen werkgevers en werknemers (organisaties)
elkaar in de:
A: STAR: stichting van de arbeid)
- Sociale partners: werkgevers- en werknemersorganisaties: bipartiet
B: De SER: sociaaleconomische Raad)
- Sociale partners plus de overheid: tripartiet
Stichting van de Arbeid (STAR)
- Ontstaan: opgericht in 1945 (direct na WO2)
- Streven: samen werken aan wederopbouw van Nederland
- Rechtsvorm: Privaatrechtelijk (zie toe op relaties tussen personen)
- Doelstelling: stimuleren goede arbeidsverhoudingen werkgever en
werknemer
- Hoe?
1. Advies geven aan de regering
2. Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales
- Leden: werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers. Bipartiet
- Agendapunten: pensioenvoorzieningen, scholing, gelijke behandeling
man/vrouw, arbeidskansen bepaalde groepen
Hoe belangrijk?
In de STAR komt Centraal akkoord of Sociaal akkoord tot stand:
- Dat is een afspraak tussen de werknemers en werkgevers gemaakt over
de loonontwikkeling en andere arbeidsvoorwaarden
- Deze afspraak is een richtlijn voor alle cao’s die overeenkomstig het
centraal akkoord moeten worden aangepast
- In voorjaar en najaar komen werkgevers en werknemers in de STAR bij
elkaar om een Centraal Akkoord te beproeven
- Een voorbeeld sociaal akkoord: Pensioenakkoord 2011
Sociaal Economische Raad (SER)
Ontstaan:
- 1950 (bij totstandkoming Wet op de Bedrijfsorganisaties)
- Publiekrechtelijk orgaan (betreft zaken die de overheid regelt in het
algemeen belang)
- Belangrijkste adviesraad, geven alleen advies, maken geen wetten
Leden: samenstelling is tripartiet (totaal 33 leden)
- 1/3 vertegenwoordigers centrale werkgeversorganisaties
- 1/3 vertegenwoordigers centrale werknemersorganisaties
- 1/3 ‘Kroonleden’ (overheid)
Hoofdfunctie:
- Gevraagd of ongevraagd geven van adviezen aan de regering op
sociaaleconomisch terrein
Week 1
Kennisclip 1.1: Overzicht vak arbeidsverhoudingen
1. Belang voor het vakgebied HRM
2. Leerdoelen
3. Werkwijze
4. Toetsing
5. Planning
6. Literatuur
Belang voor het vakgebied HRM
Arbeidsverhoudingen: betrekkingen tussen werkgevers en werknemers.
Deze verhoudingen zie je terug op verschillende niveaus.
1.Verhouding tussen een werkgever en werknemer (micro). Hierover gaat
het vak arbeidsrecht (recht 1 en 2)
2. Verhouding tussen een werkgever (onderneming/organisatie) en haar
werknemers (micro)
3. Verhouding tussen werkgevers en werknemers (bedrijfstak) (meso)
4. Verhouding tussen de werkgevers en de werknemers (landelijk of zelfs
internationaal) (macro)
Het vak arbeidsverhoudingen gaat over 2,3,4
Thema’s arbeidsverhoudingen:
- Hoe gaan we als werkgevers (ondernemingen/organisaties) en
werknemers in NL met elkaar om?
- Hoe komen beslissingen over collectieve arbeidsvoorwaarden in
Nederland tot stand?
- Hoe kunnen werknemers participeren in de organisatie?
- Hoe is medezeggenschap geregeld in de wetgeving?
- Welke collectieve acties kunnen worden uitgevoerd om bepaalde doelen
te bereiken en hoe zit het dan met loondoorbetaling?
- Hoe gaat collectief ontslag in zijn werk?
Arbeidsverhoudingen en HRM
- Begrijpen van de context waarin jij je werk doet (re-integratie
/participatiewet, cao: arbeidsvoorwaarden in jouw organisatie)
- Uitkomsten van overleg kom je tegen in je dagelijks werk (wet, centrale
afspraken en CAO)
- Adviseren bij CAO onderhandeling en uitleg geven aan directie over
geldende regels
- Adviseren bij overleg met de OR (bv in geval van reorganisatie)
- Anticiperen op (centrale) maatregelen (centraal akkoord)
,Leerdoelen:
- De rol en belangen van diverse actoren in het veld van de
arbeidsverhoudingen beschrijven
- Uitleggen in hoeverre cao’s van invloed zijn op individuele
arbeidscontracten
- Beoordelen of en in hoeverre collectieve actievormen in de Nederlandse
rechtspraktijk regelmatig worden bevonden.
- Vormen van participatie onderscheiden
- Voor- en nadelen van participatie voor werkgevers en werknemers
benoemen
- Motieven voor participatie toelichten vanuit verschillende visies op
participatie
- De belangrijkste rechten uit de wet van de ondernemingsraden
toepassen op praktijksituaties
- Het belang van internationale rechtsregels voor de Nederlandse
arbeidsverhoudingen beschrijven
- De student kan rechtsregels op het gebied van collectief ontslag
toepassen op casuïstiek.
Werkwijze;
- Kennisclips
- Bestuderen literatuur
- Wekelijks werkcollege, toepassen van de stof.
Toetsing:
- Toets in Gradework
- Toepassingsgerichte vragen.
- Open boek tentamen?
Planning:
Week 1: Introductie en actoren
Week 2: De collectieve arbeidsovereenkomst
Week 3: Collectieve acties
Week 4: Participatie
Week 5: Medezeggenschap
Week 6: Collectief ontslag
Week 7: Uitloop
,Kennisclip 1.2: Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
Leerdoel: De rol van belangen van diverse actoren in het veld van de
arbeidsverhoudingen beschrijven.
Spelers en belangen arbeidsverhoudingen
1. Spelers op niveau onderneming
2. Spelers op bedrijfstakniveau
3. Spelers op centraal niveau (op landelijk niveau)
1. Spelers in de onderneming
- Het gaat altijd om collectief spel.
- Ondernemingsraad (vaak bij meer dan 50 medewerkers)
2. Spelers in de bedrijfstak
- Werknemersverenigingen (vakbonden) = zijn spelers
- Werkgeversverenigingen. Ook werkgevers zijn georganiseerd,
bijvoorbeeld HORECA bij koninklijke horeca Nederland=
werkgeversvereniging van de horeca.
- Sluiten samen CAO (week 2)
- Bedrijfstak-cao: cao die wordt afgesloten voor een
bedrijfstak (bv. metaal, detailhandel, hbo)
- Overheid: de minister kan een bedrijfstak-cao algemeen
verbindend verklaren: dan geldt hij voor de gehele bedrijfstak.
3. Spelers op centraal niveau (landelijk niveau)
- Sociale partners: de vakcentrales. De vakcentrales zijn overkoepelende
verenigingen, waarbij de afzonderlijke werknemersverenigingen
(vakbonden) en werkgeversverenigingen zijn aangesloten
- De overheid
- Sociale partners: op landelijk niveau
georganiseerde werkgevers/werknemers.
- Voor de werkgevers; drie grote organisaties
vertegenwoordigen vooral grote bedrijven.
- Voor werknemers: ook drie grote organisaties
, Waar treffen spelers op centraal niveau elkaar?
Op centraal niveau treffen werkgevers en werknemers (organisaties)
elkaar in de:
A: STAR: stichting van de arbeid)
- Sociale partners: werkgevers- en werknemersorganisaties: bipartiet
B: De SER: sociaaleconomische Raad)
- Sociale partners plus de overheid: tripartiet
Stichting van de Arbeid (STAR)
- Ontstaan: opgericht in 1945 (direct na WO2)
- Streven: samen werken aan wederopbouw van Nederland
- Rechtsvorm: Privaatrechtelijk (zie toe op relaties tussen personen)
- Doelstelling: stimuleren goede arbeidsverhoudingen werkgever en
werknemer
- Hoe?
1. Advies geven aan de regering
2. Overlegorgaan voor werkgevers en vakcentrales
- Leden: werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers. Bipartiet
- Agendapunten: pensioenvoorzieningen, scholing, gelijke behandeling
man/vrouw, arbeidskansen bepaalde groepen
Hoe belangrijk?
In de STAR komt Centraal akkoord of Sociaal akkoord tot stand:
- Dat is een afspraak tussen de werknemers en werkgevers gemaakt over
de loonontwikkeling en andere arbeidsvoorwaarden
- Deze afspraak is een richtlijn voor alle cao’s die overeenkomstig het
centraal akkoord moeten worden aangepast
- In voorjaar en najaar komen werkgevers en werknemers in de STAR bij
elkaar om een Centraal Akkoord te beproeven
- Een voorbeeld sociaal akkoord: Pensioenakkoord 2011
Sociaal Economische Raad (SER)
Ontstaan:
- 1950 (bij totstandkoming Wet op de Bedrijfsorganisaties)
- Publiekrechtelijk orgaan (betreft zaken die de overheid regelt in het
algemeen belang)
- Belangrijkste adviesraad, geven alleen advies, maken geen wetten
Leden: samenstelling is tripartiet (totaal 33 leden)
- 1/3 vertegenwoordigers centrale werkgeversorganisaties
- 1/3 vertegenwoordigers centrale werknemersorganisaties
- 1/3 ‘Kroonleden’ (overheid)
Hoofdfunctie:
- Gevraagd of ongevraagd geven van adviezen aan de regering op
sociaaleconomisch terrein
