Samenvatting – IT-recht voor niet-juristen
Nodig voor dit vak:
Boek IT-recht
Voorgeschreven wetgeving
Wettenbundel (Kluwer)
Tentaminering:
Openboek tentamen
Je krijgt stellingen waar je, binnen de juridische kaders, voor- &
tegenargumenten bij moet bedenken
Lecture 1A (14-11-2022) “Grondrechten”
- IT-recht is een functioneel rechtsgebied (zie slides voor voorbeelden): “rechtsgebieden
die een functionele bijdrage leveren aan de regeling van een specifiek beleidsterrein,
en die vaak zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke onderdelen kennen”
Het recht waarbij ICT een belangrijke rol speelt noemen we het IT-recht
- Waarom IT-recht?
o De informatierevolutie roept nieuwe rechtsvragen op
o Juridische dimensie (juristen weten onvoldoende van techniek!)
o Technische dimensie (techneuten weten onvoldoende van recht!)
- Wat is het recht?
o Het recht ordent menselijk gedrag door het stellen van rechtsregels
Deze regels vloeien voort uit rechtsbronnen:
a) De wet
b) Jurisprudentie
c) De gewoonte
d) De regels van internationale oorsprong
o Het recht zorgt voor handhaving van die regels
- Internet Governance: “de ontwikkeling en toepassing door overheden, de private
sector en het maatschappelijk middenveld van gedeelde principes, normen,
besluitvormingsprocedures en programma’s die de ontwikkeling en het gebruik van
het Internet vormgeven”
- Grondrechten
o Zijn te vinden in:
De Grondwet
Internationale verdragen (EVRM, VN, etc.)
o In NL mag de rechter niet toetsen aan de GW
Wetsvoorstel in de maak om dit te veranderen
Pagina 1 van 24
,Discussie “overname Twitter door Elon Musk”
Lecture 1B (15-11-2022) “Vrijheid van meningsuiting (VVMU)”
- Waarom VVMU?
o Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM): bedoeld om
ideeën/meningen te verspreiden die kunnen schokken en/of tot paniek kunnen
leiden (of kwetsen)
o Art. 10 EVRM
2e lid van een artikel geeft vaak de beperkingen aan
- Censuur voorkomt dat de mening geuit kan worden
Zelfcensuur: iets niet zeggen om eventuele gevolgen te voorkomen
- Grenzen van de VVMU
o Is kritiek kwetsend en nodeloos grievend (= de kritiek levert geen bijdrage aan een
maatschappelijk debat)
o Belediging (= strafbaar): nodeloos kwetsende opmerking
o Smaad= opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam
Smaad dmv tekst of afbeelding smaadschrift
Slachtoffer dient aangifte te doen
o Laster: smaad(schrift) terwijl je wist dat het een leugen was
o Discriminatie: kwetsende uitlating op grond van een groepskenmerk zoals ras,
seksuele voorkeur of geloof
o Haat zaaien: aanzetten tot haat tegen een groep van mensen vanwege ras, geloof,
Voor strafbaarheid moet de uiting ‘openbaar geuit zijn’
- Stappen in het privaatrecht
o Aansprakelijk stellen & schadevergoeding eisen
o Rectificatie
o Verwijdering
o Verbod op toekomstige vergelijkbare uitingen (belast met boeter per overtreding)
De onrechtmatigheid van de uiting moet wel vastgesteld worden
Afgeleide aansprakelijkheid voor host/platform (bv. Twitter)?
Access (bv. providers)
Bieden alleen toegang vrijwel nooit aansprakelijk
Caching (tijdelijke technische opslag)
In beginsel niet aansprakelijk
Hosting (op een server opslaan en via internet openbaar maken)
Anderen in staat stellen tot openbaring bv. YouTube
Alleen aansprakelijke als: houder/provider wist of behoorde
te weten van de onrechtmatige informatie & deze niet direct
verwijderd of ontoegankelijk maakt
Pagina 2 van 24
, - Actieve bemoeienis (moderatie)
o Minder snel beroep op uitzondering van aansprakelijkheid mogelijk
o Passieve tussenpersonen VS actieve tussenpersonen
Marktplaats heeft geen actieve bemoeienis
Er is wel een zorgplicht: hanteer als tussenpersoon duidelijke regels
- Aansprakelijkheid bij ‘hyperlinks’
o Onder omstandigheden is een link naar onrechtmatige inhoud maatsch.
onzorgvuldig
Website moet links verwijderen zodra ze hiervan op de hoogte zijn
Parodie & satire hoeft niet bij te dragen aan het maatsch. debat
- Relationele privacy: recht om je onbespied te houden
- Informationele privacy: controlerechten op persoonsgegevens
o Bv.: info over gezondheid, financiële situatie, etc.
geregeld in de AVG
Discussie: “wat betreft veiligheid moet de gemeente het recht op privacy opzijzetten”
Lecture 2A (21-11-2022) “Inleiding AVG”
- Bij richtlijnen kunnen lidstaten een eigen invulling geven (eigen wetgeving)
AVG (GDPR) is een verordening (= rechtstreeks werkend in lidstaten)
afwijken is niet toegestaan, tenzij dit staat vermeld
- Termen & rollen
o Betrokkene: als het om jouw gegevens gaat
o Verwerkingsverantwoordelijke: als jij degene bent die doel en middelen bepaalt
van de verwerking
o Verwerker: een derde die door verwerkingsverantwoordelijke wordt ingeschakeld
zie slides voor voorbeelden
Soms zijn meerdere partijen verwerkingsverantwoordelijke
- “De AVG is van toepassing bij een geheel of gedeeltelijke geautomatiseerde
verwerking van gegevens alsmede op de handmatige verwerking van
persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen of die bestemd zijn om daarin te
zijn/worden opgenomen”
o Bestand is een gestructureerd geheel (dus niet alleen online)
o Geldt niet als je dit gebruikt als zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteit
- Wat is een persoonsgegeven?
o Elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke
persoon
Pagina 3 van 24
Nodig voor dit vak:
Boek IT-recht
Voorgeschreven wetgeving
Wettenbundel (Kluwer)
Tentaminering:
Openboek tentamen
Je krijgt stellingen waar je, binnen de juridische kaders, voor- &
tegenargumenten bij moet bedenken
Lecture 1A (14-11-2022) “Grondrechten”
- IT-recht is een functioneel rechtsgebied (zie slides voor voorbeelden): “rechtsgebieden
die een functionele bijdrage leveren aan de regeling van een specifiek beleidsterrein,
en die vaak zowel privaatrechtelijke als publiekrechtelijke onderdelen kennen”
Het recht waarbij ICT een belangrijke rol speelt noemen we het IT-recht
- Waarom IT-recht?
o De informatierevolutie roept nieuwe rechtsvragen op
o Juridische dimensie (juristen weten onvoldoende van techniek!)
o Technische dimensie (techneuten weten onvoldoende van recht!)
- Wat is het recht?
o Het recht ordent menselijk gedrag door het stellen van rechtsregels
Deze regels vloeien voort uit rechtsbronnen:
a) De wet
b) Jurisprudentie
c) De gewoonte
d) De regels van internationale oorsprong
o Het recht zorgt voor handhaving van die regels
- Internet Governance: “de ontwikkeling en toepassing door overheden, de private
sector en het maatschappelijk middenveld van gedeelde principes, normen,
besluitvormingsprocedures en programma’s die de ontwikkeling en het gebruik van
het Internet vormgeven”
- Grondrechten
o Zijn te vinden in:
De Grondwet
Internationale verdragen (EVRM, VN, etc.)
o In NL mag de rechter niet toetsen aan de GW
Wetsvoorstel in de maak om dit te veranderen
Pagina 1 van 24
,Discussie “overname Twitter door Elon Musk”
Lecture 1B (15-11-2022) “Vrijheid van meningsuiting (VVMU)”
- Waarom VVMU?
o Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM): bedoeld om
ideeën/meningen te verspreiden die kunnen schokken en/of tot paniek kunnen
leiden (of kwetsen)
o Art. 10 EVRM
2e lid van een artikel geeft vaak de beperkingen aan
- Censuur voorkomt dat de mening geuit kan worden
Zelfcensuur: iets niet zeggen om eventuele gevolgen te voorkomen
- Grenzen van de VVMU
o Is kritiek kwetsend en nodeloos grievend (= de kritiek levert geen bijdrage aan een
maatschappelijk debat)
o Belediging (= strafbaar): nodeloos kwetsende opmerking
o Smaad= opzettelijk aantasten van iemands eer of goede naam
Smaad dmv tekst of afbeelding smaadschrift
Slachtoffer dient aangifte te doen
o Laster: smaad(schrift) terwijl je wist dat het een leugen was
o Discriminatie: kwetsende uitlating op grond van een groepskenmerk zoals ras,
seksuele voorkeur of geloof
o Haat zaaien: aanzetten tot haat tegen een groep van mensen vanwege ras, geloof,
Voor strafbaarheid moet de uiting ‘openbaar geuit zijn’
- Stappen in het privaatrecht
o Aansprakelijk stellen & schadevergoeding eisen
o Rectificatie
o Verwijdering
o Verbod op toekomstige vergelijkbare uitingen (belast met boeter per overtreding)
De onrechtmatigheid van de uiting moet wel vastgesteld worden
Afgeleide aansprakelijkheid voor host/platform (bv. Twitter)?
Access (bv. providers)
Bieden alleen toegang vrijwel nooit aansprakelijk
Caching (tijdelijke technische opslag)
In beginsel niet aansprakelijk
Hosting (op een server opslaan en via internet openbaar maken)
Anderen in staat stellen tot openbaring bv. YouTube
Alleen aansprakelijke als: houder/provider wist of behoorde
te weten van de onrechtmatige informatie & deze niet direct
verwijderd of ontoegankelijk maakt
Pagina 2 van 24
, - Actieve bemoeienis (moderatie)
o Minder snel beroep op uitzondering van aansprakelijkheid mogelijk
o Passieve tussenpersonen VS actieve tussenpersonen
Marktplaats heeft geen actieve bemoeienis
Er is wel een zorgplicht: hanteer als tussenpersoon duidelijke regels
- Aansprakelijkheid bij ‘hyperlinks’
o Onder omstandigheden is een link naar onrechtmatige inhoud maatsch.
onzorgvuldig
Website moet links verwijderen zodra ze hiervan op de hoogte zijn
Parodie & satire hoeft niet bij te dragen aan het maatsch. debat
- Relationele privacy: recht om je onbespied te houden
- Informationele privacy: controlerechten op persoonsgegevens
o Bv.: info over gezondheid, financiële situatie, etc.
geregeld in de AVG
Discussie: “wat betreft veiligheid moet de gemeente het recht op privacy opzijzetten”
Lecture 2A (21-11-2022) “Inleiding AVG”
- Bij richtlijnen kunnen lidstaten een eigen invulling geven (eigen wetgeving)
AVG (GDPR) is een verordening (= rechtstreeks werkend in lidstaten)
afwijken is niet toegestaan, tenzij dit staat vermeld
- Termen & rollen
o Betrokkene: als het om jouw gegevens gaat
o Verwerkingsverantwoordelijke: als jij degene bent die doel en middelen bepaalt
van de verwerking
o Verwerker: een derde die door verwerkingsverantwoordelijke wordt ingeschakeld
zie slides voor voorbeelden
Soms zijn meerdere partijen verwerkingsverantwoordelijke
- “De AVG is van toepassing bij een geheel of gedeeltelijke geautomatiseerde
verwerking van gegevens alsmede op de handmatige verwerking van
persoonsgegevens die in een bestand zijn opgenomen of die bestemd zijn om daarin te
zijn/worden opgenomen”
o Bestand is een gestructureerd geheel (dus niet alleen online)
o Geldt niet als je dit gebruikt als zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteit
- Wat is een persoonsgegeven?
o Elk gegeven betreffende een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke
persoon
Pagina 3 van 24
