Samenvatting Pedagogie

PEDAGOGIE: INLEIDING
DEEL 1: KIJKEN NAAR OPVOEDING DOOR VERSCHILLENDE BRILLEN
H1: OPVOEDEN EEN BREED SPECTRUM MET VELE UITDAGINGEN
LEERMODULE 1: BESTAAT DÉ DEFINITIE VAN OPVOEDING?
0. INTRO: WAT IS OPVOEDING?

0. Hoe omschrijf jij voor jezelf “opvoeden” ?
 ‘waarden & normen doorgeven’ ‘voorbereiden op de
maatschappij’ ‘kind belijden tijdens zijn/haar individuele groei’

1. Wat zeggen kinderen hierover ?
 je ouders leren je hoe je iets moet doen, helpen groot worden,
regels aanleren/stellen (waarden en normen), basisvoorzieningen
voorzien (structuur beschikken), opvoeding is wederzijds (2
richtingen)

Sommige waarden en normen evolueren en ga je overnemen + misschien
introduceren bij jezelf later

2. Wat zeggen pedagogen hierover ?
Enkele definities doorheen de tijd:
 Uit woordenboeken : grootbrengen, iemand verzorgen
opdat hij groot wordt, kinderen voeden, verzorgen en
normen bijbrengen…
 “pedagogisch ingrijpen in liefde en vertrouwen (pedagogisch warm klimaat) gericht op
zelfverantwoordelijke zelfbepaling” Langeveld
 “Opvoeding is hulp bieden ter ondersteuning van de zelfactiviteit op weg naar meerwaarde met het oog op
een zo groot mogelijke zelfstandigheid” De Keyser
→ Kinderen met een functiebeperking
→ We kunnen dat kind niet de hele verantwoordelijkheid beiden
 “Opvoeden is een complex fenomeen dat verweven is met vele andere aspecten van het dagelijks leven. De
kern van het opvoeden bestaat uit veelvuldige interacties tussen een kind en een opvoeder. Als een
opvoeder beschouwen we iedereen die gedurende langere tijd dag in dag uit met een kind samenleeft en
zich verantwoordelijk voelt en weet voor de ontwikkeling en de toekomst van het kind hellinckx
 Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen diekstra
→ Opvoeden doen alleen mensen
→ Bedoeld: grenzen zetten en het kind moet keuzes maken
→ Onbedoeld: gedrag imiteren van anderen




Zeggen eigenlijk dat ouders niet kunnen opvoeden
Tips & tricks: niet goed
Als begeleider moeten we ouders begeleiden en hun sturen
→ Ouderschap onder druk

, 1. WAT ZIT ER ACHTER DE OMSCHRIJVINGEN (VAN OPVOEDING)?
Een eerste algemene indruk :
 In functie van tijd en context (cultuur)
→ Maatschappelijk histories gegeven
 Klemtoon op kind en/of opvoeder en/of context
 Mensenwerk : leren ? Trial en Error ?
→ Gissen & missen
→ Hier en nu een antwoord formuleren op iets
→ Opvoeding kan je leren
 Veel variatie mogelijk
 Impliciet /intentioneel
→ Impliciet: dat gebeurt gewoon (vb. ouders vegetariërs, dus kinderen ook) (grootouders)
→ Intentioneel: bewust iets zeggen zodat het kind dat en dat doet
 = gerichte actie om de opvoeding in een bepaalde richting te duwen (vb. zindelijkheidstraining)
 Toekomstgerichtheid
→ Vb. Je kind door spel leren omgaan met winnen & verlies
 Complementair (= aanvullend)
→ Vb. kind wil een volgend stapje in de ontwikkeling doen
→ Als opvoeder ruimte creëren voor de zelfstandigheid van het kind (gepaste nabijheid – afstand = aftoetsen)
 Circulair
→ Kind – opvoeder
→ Toetsen elkaar af (ik wil iet verkrijgen dus ik pak het zo aan)
→ Vb.




(Relatie cirkel tussen opvoeder & gedrag)




Een toepassing op één omschrijving van Diekstra:
Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen.
 Opvoeden is een maatschappelijk verhaal (niet enkel tussen opvoeder – kind)
 Iedere definitie vertrekt vanuit bepaalde aannames, een standpuntelijkheid → geen wet maar een perspectief



In de tekst van Diekstra vinden we een aantal achterliggende spanningsvelden bij een omschrijving over opvoeding.
We benoemen een zestal van deze 11 spanningsvelden:

Spanningsveld 1: bedoeld VS onbedoeld
 Onbedoeld perspectief: eten maken en we gaan aan tafel → tafeldekken en het kind duidelijk maken dat we samen
gaan eten
 Bedoeld: mee gaan ondersteunen, advies geven