Samenvatting: Traumasporen Het herstel van lichaam, brein en geest na
overweldigende ervaringen, dr. Bessel van der Kolk
H1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13
+ Aantekeningen van het vak traumasensitiviteit van de hoge school Leiden.
Bestaande uit belangrijke PowerPoint dia’s die niet specifiek in het boek voor komen en
losse aantekeningen van de gesproken tekst bij de PowerPoint.
Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
H1 De lessen die ik leerde van Vietnamveteranen.................................................................................2
H2 Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en de geest............................................3
H3 een kijkje in het brein: de neurologierevolutie.................................................................................4
H4 Rennen voor je vege lijf: de autonomie van het overleven...............................................................5
H5 Verbindingen tussen het lichaam en de hersenen............................................................................8
H6 het verlies van je lichaam, het verlies van je zelf..............................................................................9
H7 Op dezelfde golflengte komen: gehechtheid en afstemming..........................................................10
H8 Gevangen in relaties: de prijs van mishandeling en verwaarlozing.................................................12
H9 wat heeft liefde daarmee van doen?..............................................................................................12
H11 Geheimen onthullen: het probleem van de traumatische herinnering.........................................13
H12 De ondraaglijke zwaarte van het herinneren................................................................................14
H13 Herstellen van trauma: zeggenschap over je zelf..........................................................................14
Aantekeningen lessen traumasensitiviteit hoge school Leiden............................................................18
Les 1.................................................................................................................................................18
Les 2..................................................................................................................................................19
Les 3..................................................................................................................................................22
Les 4..................................................................................................................................................26
Les 5..................................................................................................................................................26
Les 6..................................................................................................................................................31
Les 7..................................................................................................................................................36
1
, Voorwoord
Trauma laat sporen na op verschillende gebieden:
Onze geschiedenis
Cultuur
Familie (wordt doorgegeven)
Geest
Emoties
Vermogen om vreugde en intimiteit te ervaren
Immuunsysteem
De mensen om de getraumatiseerde persoon heen
Echtgenotes van mannen die lijden aan PTSS, vervallen vaak zelf in depressies en de
kinderen hebben grote kans om onzeker en angstig op te groeien. Een kind dat is
blootgesteld aan huiselijk geweld, heeft als volwassene vaak moeite om stabiele
vertrouwensrelaties aan te gaan.
Trauma is per definitie ondraaglijk en onaanvaardbaar. Jaren na een traumatische
gebeurtenis kan iemand nog worden getriggerd waardoor ontregelde hersencircuits
worden geactiveerd en enorme hoeveelheden stresshormonen worden afgegeven.
Drie nieuwe wetenschapstakken:
Neurologie: onderzoek naar de manier waarop het brein mentale processen
ondersteunt
Ontwikkelingspsychologie: studie naar het effect van ingrijpende ervaringen op de
ontwikkeling van hersenen en geest
Interpersoonlijke neurobiologie: bestudeert hoe ons gedrag de emoties, het gestel
en de denkwijzen van degenen om ons heen beïnvloedt.
Trauma heeft fysiologische veranderingen tot gevolg. Waaronder een herkalibratie
(afwijking vaststellen) van het alarmsysteem van de hersenen, een toename van
stresshormoonactiviteit en wijzigingen in het systeem dat relevante informatie van
irrelevante informatie onderscheidt.
Drie behandelwijzen:
1. Van buiten naar binnen: door te praten, ons (opnieuw) te verbinden met anderen
en te begrijpen wat er met ons aan de hand is terwijl we de herinneringen aan het
trauma verwerken
2. Door medicatie: die er op gericht is om misplaatste alarmreacties stop te zetten.
3. Van binnen naar buiten: het lichaam een kans te geven ervaringen op te doen die
op een diep en intuïtief niveau contrasteren met de onmacht, woede en
desintegratie die bij trauma horen.
H1 De lessen die ik leerde van Vietnamveteranen
Trauma kan komen door iets wat je is overkomen, maar ook door iets wat je zelf heb
gedaan, soms ter gevolgen van eerder trauma.
Veel getraumatiseerde mensen worden vanbinnen gekweld door de schaamte die ze
voelen over dat wat ze zelf wel of juist niet onder bepaalde omstandigheden hebben
gedaan.
Gevoelloosheid kan ook voortkomen uit trauma.
2
, Rorschachtest: een test waarbij je bijna onmogelijk vals positief kan antwoorden. Mensen
kregen een betekenisloze inktvlek te zien. Hierbij construeren ze een mentaal beeld. De
interpretaties en gevoelens die mensen op deze inktvlekken projecteren, vertellen ons
veel over de manier waarop hun geest werkt. De tweede kaart van de test bevat kleur.
Mensen met trauma reageren hier sterker op. Wat we geleerd hebben van de test:
Getraumatiseerde mensen zijn geneigd om hun trauma op alles en iedereen om
hen heen te projecteren, en dat zij moeite hebben om te bevatten wat er om hen
heen gebeurt.
Trauma is van invloed op de verbeelding. Wanneer de mens enkel trauma ziet of
geen verbeelding heeft, bezitten zij de mentale flexibiliteit niet meer.
Getraumatiseerde mensen kijken anders naar de wereld, ze projecteren hun
ervaringen op anderen.
Verbeelding is essentieel belang voor ons kwaliteit van leven. Het geeft ons te kans om
te ontsnappen uit de dagelijkse routine en geeft ons kans op nieuwe mogelijkheden voor
te stellen.
Getraumatiseerde mensen vinden vaak verbintenis bij lotgenoten, omdat zij het ook
hebben meegemaakt en kunnen begrijpen. Het is lastig om een brug te slaan van trauma
naar het dagelijks leven. Het kan zijn dat het trauma de enige vorm van zingeving is
geworden.
H2 Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en
de geest
Semrad (professor): “menselijk lijden heeft betrekking op liefde en verlies. De taak van
therapeuten is om mensen te helpen om de realiteit van het leven te erkennen, ervaren
en verdragen”. “de belangrijkste oorzaak van ons lijden bestaat uit de leugens die wij
onszelf vertellen”.
Neurotransmitters: zijn chemische boodschappers die informatie overbrengen van
neuron tot neuron, en ons op die manier in staat stellen om een effectieve wisselwerking
te hebben met de wereld om ons heen.
Aangeleerde hulpeloosheid is onderzocht bij dieren. Honden die eerder elektrische
schokken hebben gehad blijven in de open kooi liggen, terwijl een niet getraumatiseerde
hond direct wegrend (Maier en Seligman).
Liever dan de risico’s van nieuwe opties te beproeven blijven ze hangen in de
angst die ze kennen.
Mensen met trauma scheiden grote hoeveelheden stresshormonen af lang nadat het
werkelijke gevaar is geweken. Het gehalte van stresshormoon cortisol is laag bij mensen
met PTSS. Cortisol: maakt een einde aan de stressreactie door een alles-veilig-signaal af
te geven.
Re-ensceneringen: de drang om te herhalen.
Freud geloofde dat re-ensceneringen een onbewuste poging waren om controle te krijgen
over een pijnlijke situatie en dat ze uiteindelijk zouden kunnen leiden tot het beheersen
en oplossen van het probleem (geen bewijs voor die theorie).
> Herhaling leidt slechts tot meer pijn en meer zelfhaat
3
overweldigende ervaringen, dr. Bessel van der Kolk
H1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 11, 12, 13
+ Aantekeningen van het vak traumasensitiviteit van de hoge school Leiden.
Bestaande uit belangrijke PowerPoint dia’s die niet specifiek in het boek voor komen en
losse aantekeningen van de gesproken tekst bij de PowerPoint.
Inhoudsopgave
Voorwoord.............................................................................................................................................2
H1 De lessen die ik leerde van Vietnamveteranen.................................................................................2
H2 Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en de geest............................................3
H3 een kijkje in het brein: de neurologierevolutie.................................................................................4
H4 Rennen voor je vege lijf: de autonomie van het overleven...............................................................5
H5 Verbindingen tussen het lichaam en de hersenen............................................................................8
H6 het verlies van je lichaam, het verlies van je zelf..............................................................................9
H7 Op dezelfde golflengte komen: gehechtheid en afstemming..........................................................10
H8 Gevangen in relaties: de prijs van mishandeling en verwaarlozing.................................................12
H9 wat heeft liefde daarmee van doen?..............................................................................................12
H11 Geheimen onthullen: het probleem van de traumatische herinnering.........................................13
H12 De ondraaglijke zwaarte van het herinneren................................................................................14
H13 Herstellen van trauma: zeggenschap over je zelf..........................................................................14
Aantekeningen lessen traumasensitiviteit hoge school Leiden............................................................18
Les 1.................................................................................................................................................18
Les 2..................................................................................................................................................19
Les 3..................................................................................................................................................22
Les 4..................................................................................................................................................26
Les 5..................................................................................................................................................26
Les 6..................................................................................................................................................31
Les 7..................................................................................................................................................36
1
, Voorwoord
Trauma laat sporen na op verschillende gebieden:
Onze geschiedenis
Cultuur
Familie (wordt doorgegeven)
Geest
Emoties
Vermogen om vreugde en intimiteit te ervaren
Immuunsysteem
De mensen om de getraumatiseerde persoon heen
Echtgenotes van mannen die lijden aan PTSS, vervallen vaak zelf in depressies en de
kinderen hebben grote kans om onzeker en angstig op te groeien. Een kind dat is
blootgesteld aan huiselijk geweld, heeft als volwassene vaak moeite om stabiele
vertrouwensrelaties aan te gaan.
Trauma is per definitie ondraaglijk en onaanvaardbaar. Jaren na een traumatische
gebeurtenis kan iemand nog worden getriggerd waardoor ontregelde hersencircuits
worden geactiveerd en enorme hoeveelheden stresshormonen worden afgegeven.
Drie nieuwe wetenschapstakken:
Neurologie: onderzoek naar de manier waarop het brein mentale processen
ondersteunt
Ontwikkelingspsychologie: studie naar het effect van ingrijpende ervaringen op de
ontwikkeling van hersenen en geest
Interpersoonlijke neurobiologie: bestudeert hoe ons gedrag de emoties, het gestel
en de denkwijzen van degenen om ons heen beïnvloedt.
Trauma heeft fysiologische veranderingen tot gevolg. Waaronder een herkalibratie
(afwijking vaststellen) van het alarmsysteem van de hersenen, een toename van
stresshormoonactiviteit en wijzigingen in het systeem dat relevante informatie van
irrelevante informatie onderscheidt.
Drie behandelwijzen:
1. Van buiten naar binnen: door te praten, ons (opnieuw) te verbinden met anderen
en te begrijpen wat er met ons aan de hand is terwijl we de herinneringen aan het
trauma verwerken
2. Door medicatie: die er op gericht is om misplaatste alarmreacties stop te zetten.
3. Van binnen naar buiten: het lichaam een kans te geven ervaringen op te doen die
op een diep en intuïtief niveau contrasteren met de onmacht, woede en
desintegratie die bij trauma horen.
H1 De lessen die ik leerde van Vietnamveteranen
Trauma kan komen door iets wat je is overkomen, maar ook door iets wat je zelf heb
gedaan, soms ter gevolgen van eerder trauma.
Veel getraumatiseerde mensen worden vanbinnen gekweld door de schaamte die ze
voelen over dat wat ze zelf wel of juist niet onder bepaalde omstandigheden hebben
gedaan.
Gevoelloosheid kan ook voortkomen uit trauma.
2
, Rorschachtest: een test waarbij je bijna onmogelijk vals positief kan antwoorden. Mensen
kregen een betekenisloze inktvlek te zien. Hierbij construeren ze een mentaal beeld. De
interpretaties en gevoelens die mensen op deze inktvlekken projecteren, vertellen ons
veel over de manier waarop hun geest werkt. De tweede kaart van de test bevat kleur.
Mensen met trauma reageren hier sterker op. Wat we geleerd hebben van de test:
Getraumatiseerde mensen zijn geneigd om hun trauma op alles en iedereen om
hen heen te projecteren, en dat zij moeite hebben om te bevatten wat er om hen
heen gebeurt.
Trauma is van invloed op de verbeelding. Wanneer de mens enkel trauma ziet of
geen verbeelding heeft, bezitten zij de mentale flexibiliteit niet meer.
Getraumatiseerde mensen kijken anders naar de wereld, ze projecteren hun
ervaringen op anderen.
Verbeelding is essentieel belang voor ons kwaliteit van leven. Het geeft ons te kans om
te ontsnappen uit de dagelijkse routine en geeft ons kans op nieuwe mogelijkheden voor
te stellen.
Getraumatiseerde mensen vinden vaak verbintenis bij lotgenoten, omdat zij het ook
hebben meegemaakt en kunnen begrijpen. Het is lastig om een brug te slaan van trauma
naar het dagelijks leven. Het kan zijn dat het trauma de enige vorm van zingeving is
geworden.
H2 Revolutionaire veranderingen in ons begrip van het brein en
de geest
Semrad (professor): “menselijk lijden heeft betrekking op liefde en verlies. De taak van
therapeuten is om mensen te helpen om de realiteit van het leven te erkennen, ervaren
en verdragen”. “de belangrijkste oorzaak van ons lijden bestaat uit de leugens die wij
onszelf vertellen”.
Neurotransmitters: zijn chemische boodschappers die informatie overbrengen van
neuron tot neuron, en ons op die manier in staat stellen om een effectieve wisselwerking
te hebben met de wereld om ons heen.
Aangeleerde hulpeloosheid is onderzocht bij dieren. Honden die eerder elektrische
schokken hebben gehad blijven in de open kooi liggen, terwijl een niet getraumatiseerde
hond direct wegrend (Maier en Seligman).
Liever dan de risico’s van nieuwe opties te beproeven blijven ze hangen in de
angst die ze kennen.
Mensen met trauma scheiden grote hoeveelheden stresshormonen af lang nadat het
werkelijke gevaar is geweken. Het gehalte van stresshormoon cortisol is laag bij mensen
met PTSS. Cortisol: maakt een einde aan de stressreactie door een alles-veilig-signaal af
te geven.
Re-ensceneringen: de drang om te herhalen.
Freud geloofde dat re-ensceneringen een onbewuste poging waren om controle te krijgen
over een pijnlijke situatie en dat ze uiteindelijk zouden kunnen leiden tot het beheersen
en oplossen van het probleem (geen bewijs voor die theorie).
> Herhaling leidt slechts tot meer pijn en meer zelfhaat
3
