Inleiding strafrecht – Webcasts
Webcast 1: Structuur strafbaar feit
Waarom hebben we een structuur strafbaar feit?
Om iemand strafrechtelijk aansprakelijk te stellen, moet in het Nederlands strafrechtelijk systeem aan
alle vier lagen (of: voorwaarden) voor strafbaarheid zijn voldaan.
De 4 voorwaarden voor strafbaarheid
Ook wel 4-lagen model genoemd. De noodzakelijke 4 lagen/voorwaarden zijn:
1. Een menselijke gedraging
2. Die valt onder een wettelijke delictsomschrijving
3. Die wederrechtelijk is
4. Die de verdachte verwijtbaar is
In de ideaaltypische delictsomschrijvingen:
- Zijn de lagen 1 en 2: wettelijke bestanddelen (moeten door de rechter bewezen worden
geacht).
- Zijn de lagen 3 en 4: elementen (wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid worden, indien de
bestanddelen van de delictsomschrijving vervuld zijn, verondersteld aanwezig te zijn).
De verwijtbaarheid als 4de voorwaarde
- Schuldstrafrecht: verdachte moet verwijt te maken zijn.
- Betekenis: verdachte had anders kunnen handelen, maar dat heeft hij niet gedaan.
- Anders kunnen handelen; anders moeten handelen daarin ligt het verwijt. Dit noemen we:
Vermijdbare verwijtbaarheid of verwijtbare vermijdbaarheid.
o Het is te verwijten dat het delict had kunnen worden vermeden
- Dit noemen we een subjectieve voorwaarde voor strafbaarheid. Het is namelijk gericht op
de persoon van de dader.
Niet-ideaaltypische delictsomschrijvingen:
- Verwijtbaarheid is als vereiste voor strafbaarheid in de wet zelf opgenomen (bestanddeel: en
moet dus bewezen worden geacht)
- Dat komt in 2 vormen voor: ‘opzet en culpa’.
- Nadere concretisering van schuldverwijt met uiteenlopende betekenissen.
Webcast 2: Opzet en Culpa
Wettelijke schuldvormen opzet en culpa
- Vorige webcast: de verwijtbaarheid als noodzakelijke voorwaarde voor strafbaarheid, is bij
sommige strafbare feiten door de wetgever opgenomen als bestanddeel in de wettelijke
delictsomschrijving.
- Hoe? Als 2 afzonderlijke wettelijke schuldvormen van ‘opzet’ en ‘culpa’
art. 287 Sr (doodslag)
opzettelijk een ander van het leven beroven (strafmax. 15 jaar of geldboete 5 de categorie)
art. 307 St (dood door schuld)
1. Aan wiens schuld de dood van ander te wijten is (strafmax. 2 jaar of geldboete 4 de categorie)
Betekenis van het opzet
- Betekenis: Willens en wetens. Iemand heeft het strafbaar gevolg/handelen gewild met het
volle bewustzijn/wetenschap dat het ook ging gebeuren.
- Het opzet is daarbij kleurloos (zonder motief en zonder normatief oordeel)
- Het gaat dus niet om iemands kwade ‘bedoeling’
- Maar kan dat altijd worden bewezen (geacht)? Heeft iemand altijd wel een volle wil of volle
wetenschap op datgene wat er is gebeurd?
- Andere bewijsgradatie naast willens en wetens: het voorwaardelijk opzet.
- In hoorcollege: lijn in de jurisprudentie o.a.:
Webcast 1: Structuur strafbaar feit
Waarom hebben we een structuur strafbaar feit?
Om iemand strafrechtelijk aansprakelijk te stellen, moet in het Nederlands strafrechtelijk systeem aan
alle vier lagen (of: voorwaarden) voor strafbaarheid zijn voldaan.
De 4 voorwaarden voor strafbaarheid
Ook wel 4-lagen model genoemd. De noodzakelijke 4 lagen/voorwaarden zijn:
1. Een menselijke gedraging
2. Die valt onder een wettelijke delictsomschrijving
3. Die wederrechtelijk is
4. Die de verdachte verwijtbaar is
In de ideaaltypische delictsomschrijvingen:
- Zijn de lagen 1 en 2: wettelijke bestanddelen (moeten door de rechter bewezen worden
geacht).
- Zijn de lagen 3 en 4: elementen (wederrechtelijkheid en verwijtbaarheid worden, indien de
bestanddelen van de delictsomschrijving vervuld zijn, verondersteld aanwezig te zijn).
De verwijtbaarheid als 4de voorwaarde
- Schuldstrafrecht: verdachte moet verwijt te maken zijn.
- Betekenis: verdachte had anders kunnen handelen, maar dat heeft hij niet gedaan.
- Anders kunnen handelen; anders moeten handelen daarin ligt het verwijt. Dit noemen we:
Vermijdbare verwijtbaarheid of verwijtbare vermijdbaarheid.
o Het is te verwijten dat het delict had kunnen worden vermeden
- Dit noemen we een subjectieve voorwaarde voor strafbaarheid. Het is namelijk gericht op
de persoon van de dader.
Niet-ideaaltypische delictsomschrijvingen:
- Verwijtbaarheid is als vereiste voor strafbaarheid in de wet zelf opgenomen (bestanddeel: en
moet dus bewezen worden geacht)
- Dat komt in 2 vormen voor: ‘opzet en culpa’.
- Nadere concretisering van schuldverwijt met uiteenlopende betekenissen.
Webcast 2: Opzet en Culpa
Wettelijke schuldvormen opzet en culpa
- Vorige webcast: de verwijtbaarheid als noodzakelijke voorwaarde voor strafbaarheid, is bij
sommige strafbare feiten door de wetgever opgenomen als bestanddeel in de wettelijke
delictsomschrijving.
- Hoe? Als 2 afzonderlijke wettelijke schuldvormen van ‘opzet’ en ‘culpa’
art. 287 Sr (doodslag)
opzettelijk een ander van het leven beroven (strafmax. 15 jaar of geldboete 5 de categorie)
art. 307 St (dood door schuld)
1. Aan wiens schuld de dood van ander te wijten is (strafmax. 2 jaar of geldboete 4 de categorie)
Betekenis van het opzet
- Betekenis: Willens en wetens. Iemand heeft het strafbaar gevolg/handelen gewild met het
volle bewustzijn/wetenschap dat het ook ging gebeuren.
- Het opzet is daarbij kleurloos (zonder motief en zonder normatief oordeel)
- Het gaat dus niet om iemands kwade ‘bedoeling’
- Maar kan dat altijd worden bewezen (geacht)? Heeft iemand altijd wel een volle wil of volle
wetenschap op datgene wat er is gebeurd?
- Andere bewijsgradatie naast willens en wetens: het voorwaardelijk opzet.
- In hoorcollege: lijn in de jurisprudentie o.a.:
