DEEL 1: THE GLOBAL CONTEXT
HOOFDSTUK 1 – DE OPKOMST VAN GLOBALISERING
Globalisering – de toenemende onderlinge verbondenheid van mensen in een enkel systeem
Verschillende perspectieven:
(1) ECONOMEN - richten zich op de groei van internationale handel en kapitaalstromen + de
verschuiving naar een meer onderling afhankelijke en geïntegreerde wereldeconomie
(2) POLITICI - zien globalisering als een proces dat leidt tot ondermijning van de natiestaat en
het ontstaan van nieuwe vormen van bestuur (controle)
(3) SOCIOLOGEN - zien globalisering in termen van opkomst van een mondiale cultuur en de
dominantie van de media door mondiale bedrijven
(4) EXPERTS - op het gebied van internationale betrekkingen hebben de neiging zich te
concentreren op het ontstaan van mondiale conflicten en mondiale instellingen
Belangrijk: elk van deze dimensies is sterk met elkaar verbonden en versterkt elkaar
Globalisatie is iets van alle tijden, maar is de laatste
decennia sterk versneld
1. DRIVERS OF GLOBALISATION
Hoe komt het dat er steeds meer globalisering is?
Dalende transport- en communicatiekosten
Politieke verschuivingen
Geleidelijke afschaffing van handelsbelemmeringen
Versnelde groei in technologie en digitalisering
1.1. DALENDE TRANSPORT- EN COMMUNICATIEKOSTEN
Technologische vooruitgang heeft geleid tot grotere verbetering op het gebied van wereldwijde
connectiviteit, mobiliteit en communicatie
➔ die hebben op hun beurt geholpen om globalisering te vergemakkelijken, te stimuleren en
worden gestimuleerd
ZEEVRACHT
De zeecontainer zorgde vanaf de jaren 50 voor een revolutie in de wereldhandel in goederen.
➔ door wereldwijde standaarden kon de productiviteit zich over de hele wereld verspreiden
Dit heeft de kost van handeldrijven gigantisch doen dalen
➔ Omdat er één wereldstandaard was, deed men aan wereldwijde handel
,VLIEGREIZEN
Na WOII waren er vliegtuigen die grotere afstanden konden afleggen aan een hogere snelheid
→ ze konden ook steeds beter omgaan met ongunstige weersomstandigheden
Luchtverkeersleiding, navigatie en luchthavenfaciliteiten zijn aanzienlijk verbeterd
COMMUNICATIEKOSTEN
De telefoon verkleind de afstandskloof tussen verschillende economische regio’s waardoor het
gemakkelijker werd om grensoverschrijdend zaken te doen
Hoe lager de kosten, hoe
interessanter om wereldwijd te
importeren en exporteren
1.2. POLITIEKE VERSCHUIVINGEN
(1) Val van de Sovjet-Unie
eindpunt van de evolutie van de mensheid en de liberale democratie gecombineerd met de
vrije markt als de definitieve en universele vorm van menselijk bestuur
(2) De vier Aziatische tijgers: Hong Kong, Singapore, Zuid-Korea en Taiwan
Fascineerde de economische wereld maar na financiële crisis werd dit vernietigt
(3) De opkomst van China: communistisch of kapitalistisch?
China werd de nieuwe ontwikkelingsster
Autoritair karakter neemt sterk toe en de vrije economie neemt sterk af
1.3. GELEIDELIJKE AFSCHAFFIGN VAN HANDELSBELEMMERINGEN
TARIEVEN NIET-TARIEVEN
= een belasting op invoer, waardoor prijs van = handelsbeperkingen die landen gebruiken om
geïmporteerde goederen wordt verhoogd ten hun politieke en economische doelen te
opzichte van binnenlandse goederen bereiken
Binnenlandse goederen – goed geproduceerd Landen kiezen vaak voor niet-tarifaire
in eigen land belemmeringen:
◼ Quota’s
Overheidssubsidies → handelsbelemmering ◼ Sancties
Subsidies maken goederen goedkoper om te ◼ Embargo’s
produceren op binnenlandse markt dan op de ◼ Normen en technische belemmeringen
buitenlandse markt
Als je barrières verhoogd, gaan bedrijven minder internationaliseren
Als je barrières verlaagd, gaan bedrijven meer internationaliseren
, Vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en
KANTELPUNT EUROPA (in 1992) mensen ➔ vier vrijheden
➔ verdrag van Maastricht
Geen handelsbarrières
Verdrag van Maastricht – vorming van de EU-eenheidsmarkt
Vrije markt bestaat uit de 27 lidstaten van de EU
➔ ZONDER: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen
Zorgde ook voor de invoering van de euro
➔ ECB opgericht
Doelstellingen ECB – handhaven van de prijsstabiliteit
d.w.z. het vrijwaren van de waarde van de euro
1.4. VERSNELDE GROEI IN TECHNOLOGIE EN DIGITALISERING
Er is een versnelde groei in technologie, computers, data en digitalisering
IMPACT DIGITALISERING: stelt bedrijven in staat om:
(1) kosten van internationale interacties en transacties met
de leverancier te verlagen
➔ volledige geautomatiseerde ‘just-in-time’
toeleveringsketen creëert
(2) interne complexiteit te doorbreken en interne
kostenbasis te verlagen door middel van digitale
ondersteuning
(3) markten en gebruikersgemeenschappen met wereldwijde schaal te creëren
➔ enorm aantal potentiële klanten krijgen en bereiken
(4) kleine bedrijven kunnen ‘micro-multinationals’ te worden door digitale platforms zoals
Amazon, Facebook,.. te gebruiken en zo contact te leggen met klanten en leveranciers in
andere landen
(5) individuen in staat stellen om rechtstreeks deel te nemen aan globalisering, door digitale
platforms te gebruiken
➔ om te leren, werk te vinden, hun talent te laten zien en persoonlijke netwerken op te
bouwen
Impact corona:
◼ Een groot deel van de productie wordt opnieuw in Europa gelokaliseerd i.p.v. in lage
loonlanden
◼ Thuiswerk – het maakt niet meer uit of je iemand uit het Westen of iemand daarbuiten
aanwerft aangezien toch alles op een afstand gebeurt
➔ fysieke nabijheid is niet altijd nodig
, HOOFDSTUK 2 – HET GLOBALISERINGSDEBAT
Twee opvattingen over de vraag hoe snel de markten samensmolten
OPVATTING 1 – FLAT-WORLD VIEW (Friedman)
Zien de wereld als een gelijk speelveld in termen van handel, waar alle concurrenten gelijke kansen
hebben
OPTVATTING 2 – MULTI-DOMESTIC VIEW (Ghemawat)
Beschouwen de wereldmarkten als meer verschillend dan vergelijkbaar
➔ het gelijke speelveld verschilt
De vertraging van globalisering heeft meer gewicht gegeven aan de multi-domestic view
HANDEL OPENHEIDS INDEX
De handel had de neiging om sneller te groeien dan de
wereldproductie
➔ niet langer het geval
➔ handelsgroei is afgelopen abnormaal zwak
2. DRIVERS OF SLOWBALISATION
Anti-globalisering en economisch nationalisme
Geopolitieke botsingen en handelsoorlogen
Ontwikkelingen in opkomende markten
Technologische vooruitgang
Maatregelen om het risico op verstoring van toeleveringsketen te verkleinen
2.1. ANTI-GLOBALISERING EN ECONOMISCH NATIONALISME
ANTI-GLOBALISERINGSBEWEGINGEN
Deze beweging is pluralistisch en tot op zekere hoogte tegenstrijdig
Er zijn twee kampen:
◼ 1990: linkse beweging
verzette zich tegen neoliberale economische integratie vanuit
verschillende perspectieven
o Mensenrechten
o Eerlijke handel
o Schuldverlichting
o Georganiseerde arbeid
o Klimaatverandering,…
◼ 2000: rechtse beweging
o Anti-migratie en anti-elite
o Voorstander van de ‘controle terugnemen’
Blijven naast elkaar bestaan en hebben politieke steun aangewakkerd om beleid te bevorderen
➔ hierdoor is de globalisering verzwakt
REDEN: economisch protectionisme, sluiten van grenzen, verminderen instroom migrerende WN
HOOFDSTUK 1 – DE OPKOMST VAN GLOBALISERING
Globalisering – de toenemende onderlinge verbondenheid van mensen in een enkel systeem
Verschillende perspectieven:
(1) ECONOMEN - richten zich op de groei van internationale handel en kapitaalstromen + de
verschuiving naar een meer onderling afhankelijke en geïntegreerde wereldeconomie
(2) POLITICI - zien globalisering als een proces dat leidt tot ondermijning van de natiestaat en
het ontstaan van nieuwe vormen van bestuur (controle)
(3) SOCIOLOGEN - zien globalisering in termen van opkomst van een mondiale cultuur en de
dominantie van de media door mondiale bedrijven
(4) EXPERTS - op het gebied van internationale betrekkingen hebben de neiging zich te
concentreren op het ontstaan van mondiale conflicten en mondiale instellingen
Belangrijk: elk van deze dimensies is sterk met elkaar verbonden en versterkt elkaar
Globalisatie is iets van alle tijden, maar is de laatste
decennia sterk versneld
1. DRIVERS OF GLOBALISATION
Hoe komt het dat er steeds meer globalisering is?
Dalende transport- en communicatiekosten
Politieke verschuivingen
Geleidelijke afschaffing van handelsbelemmeringen
Versnelde groei in technologie en digitalisering
1.1. DALENDE TRANSPORT- EN COMMUNICATIEKOSTEN
Technologische vooruitgang heeft geleid tot grotere verbetering op het gebied van wereldwijde
connectiviteit, mobiliteit en communicatie
➔ die hebben op hun beurt geholpen om globalisering te vergemakkelijken, te stimuleren en
worden gestimuleerd
ZEEVRACHT
De zeecontainer zorgde vanaf de jaren 50 voor een revolutie in de wereldhandel in goederen.
➔ door wereldwijde standaarden kon de productiviteit zich over de hele wereld verspreiden
Dit heeft de kost van handeldrijven gigantisch doen dalen
➔ Omdat er één wereldstandaard was, deed men aan wereldwijde handel
,VLIEGREIZEN
Na WOII waren er vliegtuigen die grotere afstanden konden afleggen aan een hogere snelheid
→ ze konden ook steeds beter omgaan met ongunstige weersomstandigheden
Luchtverkeersleiding, navigatie en luchthavenfaciliteiten zijn aanzienlijk verbeterd
COMMUNICATIEKOSTEN
De telefoon verkleind de afstandskloof tussen verschillende economische regio’s waardoor het
gemakkelijker werd om grensoverschrijdend zaken te doen
Hoe lager de kosten, hoe
interessanter om wereldwijd te
importeren en exporteren
1.2. POLITIEKE VERSCHUIVINGEN
(1) Val van de Sovjet-Unie
eindpunt van de evolutie van de mensheid en de liberale democratie gecombineerd met de
vrije markt als de definitieve en universele vorm van menselijk bestuur
(2) De vier Aziatische tijgers: Hong Kong, Singapore, Zuid-Korea en Taiwan
Fascineerde de economische wereld maar na financiële crisis werd dit vernietigt
(3) De opkomst van China: communistisch of kapitalistisch?
China werd de nieuwe ontwikkelingsster
Autoritair karakter neemt sterk toe en de vrije economie neemt sterk af
1.3. GELEIDELIJKE AFSCHAFFIGN VAN HANDELSBELEMMERINGEN
TARIEVEN NIET-TARIEVEN
= een belasting op invoer, waardoor prijs van = handelsbeperkingen die landen gebruiken om
geïmporteerde goederen wordt verhoogd ten hun politieke en economische doelen te
opzichte van binnenlandse goederen bereiken
Binnenlandse goederen – goed geproduceerd Landen kiezen vaak voor niet-tarifaire
in eigen land belemmeringen:
◼ Quota’s
Overheidssubsidies → handelsbelemmering ◼ Sancties
Subsidies maken goederen goedkoper om te ◼ Embargo’s
produceren op binnenlandse markt dan op de ◼ Normen en technische belemmeringen
buitenlandse markt
Als je barrières verhoogd, gaan bedrijven minder internationaliseren
Als je barrières verlaagd, gaan bedrijven meer internationaliseren
, Vrij verkeer van goederen, diensten, kapitaal en
KANTELPUNT EUROPA (in 1992) mensen ➔ vier vrijheden
➔ verdrag van Maastricht
Geen handelsbarrières
Verdrag van Maastricht – vorming van de EU-eenheidsmarkt
Vrije markt bestaat uit de 27 lidstaten van de EU
➔ ZONDER: IJsland, Liechtenstein en Noorwegen
Zorgde ook voor de invoering van de euro
➔ ECB opgericht
Doelstellingen ECB – handhaven van de prijsstabiliteit
d.w.z. het vrijwaren van de waarde van de euro
1.4. VERSNELDE GROEI IN TECHNOLOGIE EN DIGITALISERING
Er is een versnelde groei in technologie, computers, data en digitalisering
IMPACT DIGITALISERING: stelt bedrijven in staat om:
(1) kosten van internationale interacties en transacties met
de leverancier te verlagen
➔ volledige geautomatiseerde ‘just-in-time’
toeleveringsketen creëert
(2) interne complexiteit te doorbreken en interne
kostenbasis te verlagen door middel van digitale
ondersteuning
(3) markten en gebruikersgemeenschappen met wereldwijde schaal te creëren
➔ enorm aantal potentiële klanten krijgen en bereiken
(4) kleine bedrijven kunnen ‘micro-multinationals’ te worden door digitale platforms zoals
Amazon, Facebook,.. te gebruiken en zo contact te leggen met klanten en leveranciers in
andere landen
(5) individuen in staat stellen om rechtstreeks deel te nemen aan globalisering, door digitale
platforms te gebruiken
➔ om te leren, werk te vinden, hun talent te laten zien en persoonlijke netwerken op te
bouwen
Impact corona:
◼ Een groot deel van de productie wordt opnieuw in Europa gelokaliseerd i.p.v. in lage
loonlanden
◼ Thuiswerk – het maakt niet meer uit of je iemand uit het Westen of iemand daarbuiten
aanwerft aangezien toch alles op een afstand gebeurt
➔ fysieke nabijheid is niet altijd nodig
, HOOFDSTUK 2 – HET GLOBALISERINGSDEBAT
Twee opvattingen over de vraag hoe snel de markten samensmolten
OPVATTING 1 – FLAT-WORLD VIEW (Friedman)
Zien de wereld als een gelijk speelveld in termen van handel, waar alle concurrenten gelijke kansen
hebben
OPTVATTING 2 – MULTI-DOMESTIC VIEW (Ghemawat)
Beschouwen de wereldmarkten als meer verschillend dan vergelijkbaar
➔ het gelijke speelveld verschilt
De vertraging van globalisering heeft meer gewicht gegeven aan de multi-domestic view
HANDEL OPENHEIDS INDEX
De handel had de neiging om sneller te groeien dan de
wereldproductie
➔ niet langer het geval
➔ handelsgroei is afgelopen abnormaal zwak
2. DRIVERS OF SLOWBALISATION
Anti-globalisering en economisch nationalisme
Geopolitieke botsingen en handelsoorlogen
Ontwikkelingen in opkomende markten
Technologische vooruitgang
Maatregelen om het risico op verstoring van toeleveringsketen te verkleinen
2.1. ANTI-GLOBALISERING EN ECONOMISCH NATIONALISME
ANTI-GLOBALISERINGSBEWEGINGEN
Deze beweging is pluralistisch en tot op zekere hoogte tegenstrijdig
Er zijn twee kampen:
◼ 1990: linkse beweging
verzette zich tegen neoliberale economische integratie vanuit
verschillende perspectieven
o Mensenrechten
o Eerlijke handel
o Schuldverlichting
o Georganiseerde arbeid
o Klimaatverandering,…
◼ 2000: rechtse beweging
o Anti-migratie en anti-elite
o Voorstander van de ‘controle terugnemen’
Blijven naast elkaar bestaan en hebben politieke steun aangewakkerd om beleid te bevorderen
➔ hierdoor is de globalisering verzwakt
REDEN: economisch protectionisme, sluiten van grenzen, verminderen instroom migrerende WN
