Samenvatting medische wetenschappen 2 pathologie nieren en urinewegen

HOOFDSTUK NIEREN EN URINEWEGEN

3.1 Anatomie
Nieren zijn 2 boonvormige organen
o Gelegen in het retroperitoneum links en recht vd ruggengraat thv bovenste 3 lendenwervels
o Macroscopisch:
 Opgebouwd uit
 Schors (cortex)
 Merg (medulla)
 Nierbekken (pyelum
 Vanuit nierbekken leidt ureter urine naar urineblaas
 Door samentrekking vd urineblaas wordt urine via urethra uit het lichaam verwijderd
o Microscopisch:
 Miljoen nefronen zorgen per nier voor productie van urine  vormen elke
functionele eenheid vd nier
 Nefron bestaat uit
 Glomerulus met kapsel van bowman (= lichaampje van malpighi samen)
 Proximale tubulus
 Lis van henle
 Distale tubulus
 Verzamelbuis




o Door hoge hydrostatische druk in glomerulus  licht moleculaire stoffen en water door filter
naar kapsel van bowman geperst (=ultrafiltratie)
o Dagelijks wordt zo 180 liter voorurine gevormd, 80% hiervan wordt terug geresorbeerd in
proximale tubulus en ook verderop  uiteindelijk slechts 1% als urine uitgescheiden
o Concentratie van verschillende stoffen in urine = sterk toegenomen
o Glucose wordt in prox. tubulus volledig teruggeresorbeerd, tenzij glucosegehalte in bloed te
hoog


1

,  In dit geval wordt er te veel glucose in het ultrafiltraat uitgescheiden en kan het niet
volledig teruggeresorbeerd worden
o Natrium en andere elektrolyten worden voor deel opgenomen in bloedbaan
 In lis van Henle is uitwisseling van vocht en elektrolyten zodanig dat de vloeistof
sterk geconcentreerd wordt

In de distale tubulus en verzamelbuizen wordt de terugresorptie en uitscheiding geregeld door 3
hormonen:
1. Aldosterone
 Onderdeel van RAAS: treedt in werking bij daling BD
 Ter hoogte van distale tubulus en verzamelbuis zorgt het dat natrium terug actief
wordt geresorbeerd in uitwisseling met kalium
 Water volgt natrium  bloeddruk stijgt

2. Antidiuretisch hormoon
 Bij stijgende osmotische druk in het bloed vrijgezet
 Zorgt voor terugresorptie van water thv verzamelbuizen  osmolariteit vh bloed
daalt

3. Parathormoon
 Bevordert terugresorptie van calcium en uitscheiding fosfaat

Belangrijkste functies nieren:
- Reguleren vh volume en samenstelling bloed
- Invloed op kalkhuishouding waarbij
PTH heel belangrijk is
- Bloeddrukregulatie (RAAS)
- Invloed op aanmaak van
erythrocyten


3.2 Onderzoek van nieren
en urinewegen
Naargelang het onderliggend probleem
kunnen verschillende aspecten onderzocht
worden

Urineonderzoek:
o Bepaalde eigenschappen kunnen
wijzen op onderliggende
onderzoeken
o Microscopisch onderzoek
 Gezocht naar elementen die
normaal niet in urine aanwezig zijn:
 WBC
 RBC
 Bacteriën
 Eiwitcilinders


2

,  Bepaalde kristallen
 Kan rechtstreeks op urine maar ook vooraf gecentrifugeerd worden  vaste
bestanddelen komen zo onder in het buisje terecht = urinesediment
o Cultuur of kweek
 Bij vermoeden van UWI, kan men dit via deze weg bevestigen
 Urine wordt uitgesmeerd over cultuurbodem en na enkele dagen zullen er al dan niet
bacteriën groeien
 Niet enkel soort bacterie kan men hieruit halen  door filterpapiertjes doordrenkt
met verschillende soorten AB kan men onderzoeken naar de gevoeligheid vd kiem
voor AB
o Hoeveelheid urine
 Te weinig urineproductie = oligurie
 Geen urineproductie = anurie
 Kunnen wijzen op verminderde werking van nieren!
o Kleur urine
 Rood verkleurde urine  aanwezigheid RBC in urine
 Onthoud! Sommige GM of voeding kan urine verkleuren (biet bijv)
o Bepaalde teststrookjes zijn ontwikkeld om zo op een snellere manier te achterhalen of er
aanwezigheid is van WBC, glucose, eiwitten,…

Bloedonderzoek:
o 1 vd functies vd nieren is verwijderen van afvalstoffen
 Als de nier niet goed meer functioneert, zal de waarde in het bloed hiervan verhoogd
zijn
 2 afvalstoffen worden meestal bepaald om nierfunctie te evalueren: creatinine en
ureum
o Creatinine = afbraakproduct van creatinefosfaat in het spierweefsel
 Wordt door het lichaam met vrij constante snelheid geproduceerd, afh van
aanwezige hoeveelheid spiermassa
 In nier hoofdzakelijk passief gefiltreerd, hoewel een klein gedeelte actief wordt
uitgescheiden  ontstaan van evenwichtsspiegel die het resultaat is vd
productiesnelheid in spieren en klaring door de nieren
 Klaring = hoeveelheid bloed die in 1 minuut volledig van stof wordt gezuiverd
 Creatinineklaring wordt gebruikt om glomerulaire filtratiesnelheid te schatten
o Glomerulaire filtratiesnelheid (GFR)
 Het totale volume van voorurine dat in gedefinieerde tijdseenheid gefilterd wordt
door alle glomeruli van beide nieren
 Bij mensen met normale BD is dat ongeveer 120ml/min, ofwel 170 liter per dag
o Ureum
 Afvalproduct van eiwitstofwisseling in de lever
 Opstapeling van deze stof door slecht functionerende nieren geeft allerlei klachten
(zie verder in cursus)

Medische beeldvorming
o Echografie = belangrijkste onderzoek om op snelle, goedkope en voor de patiënt weinig
belastende manier info wilt krijgen over de grootte vd nieren en ureters, niercysten en -
tumoren



3