NATUURWETENSCHAPPEN
Kerstexamen 2021. Shana Mbala Pembe. 5humA
T1: Materie en stofomzettingen - H1: organische stoffen en hun eigenschappen
1. Anorganische stoffen:
● C-H bindingen in moleculaire structuur
● opgebouwd uit levenloze natuur
● geen energie
● onderscheid tussen (oxide, zuren, basen en zouten)
● vb: CaOH, CO2, NaCl, H2O...
2. Organische stoffen:
● levende natuur (uitz.: kunststoffen)
● bevatten energie
● vb: suiker (glucose), pentaan, alcohol...
3. Koolstof atoom: (atoom=protoon)
Koolstof komt voor in allen organische verbindingen
Symbool element Koolstof C
Groep PSE IVA of 14
Atoomnummer koolstof 6
Hoeveel protonen bezit koolstof? 6
Hoeveel elektronen? 6
Hoeveel valentie-elektronen? 4
- Koolstof heeft vier valentie-elektronen. Het atoom kan dus vier covalente
bindingen aangaan om de edelgasconfiguratie te bereiken. De vier
bindingshoeken bedragen 109,5° en hebben de vorm van een tetraëder.
- Koolstof heeft een unieke eigenschap om ketens te vormen van
koolstofatomen. → macromoleculen worden zo gevormd.
1
, 4. Geef de 4 redenen waarom er heel veel koolstofverbindingen bestaan.
1. Koolstofverbindingen kunnen variëren van 1 tot oneindig.
2. Koolstofketen kan niet-vertakt (lineair), vertakt of ringvormig zijn.
3. Tussen de C-atomen kunne enkelvoudige of meervoudige atomen voorkomen.
4. Verschillende combinatiemogelijkheden met andere elementen (heteroatomen).
5. Alifatische of acyclische verbindingen (open koolstofketens):
● Niet-vertakt (lineair) / vertakt
● verzadigd / onverzadigd (dubbele (of meer) bindingen)
6. Cyclische verbindingen:
● Alicyclisch: ring gevormd door C-atomen, waarvan de eigenschappen analoog zijn
met de alifatische verbindingen. vb: cyclohexaan C6H12
● Aromatisch: structuur zesring met afwisselend enkel en dubbele bindingen.
7. Functionele groepen
● Koolwaterstoffen: moleculen opgebouwd uit uitsluitend koolstof- en
waterstofatomen.
● Monofunctionele verbindingen: moleculen die eenzelfde functionele groep
bezitten.
● Polyfunctionele verbindingen: stoffen waarin meer dan één functionele groepen
voorkomen.
● Macromoleculen: aanéénschakeling van monomeren. Er bestaan natuurlijke
polymeren (bv. eiwitten) en synthetische polymeren (bv. plastic).
8. Koolwaterstoffen (alkanen, alkenen en alkynen)
● Koolwaterstoffen: zijn verbindingen die enkel uit koolstof en waterstof zijn
opgebouwd.
● Alkanen = verzadigde KWS
- Moleculen die uitsluitend bestaan uit enkelvoudige C-C bindingen.
- Naam: eindigt op -aan en voorvoegsel vertelt uit hoeveel C-atomen de KWS
bestaat.
- Algemene formule: CnH2n+2 (n een geheel getal > 0)
- Algemene benaming: n - aan (n = Griekse telwoord)
2
Kerstexamen 2021. Shana Mbala Pembe. 5humA
T1: Materie en stofomzettingen - H1: organische stoffen en hun eigenschappen
1. Anorganische stoffen:
● C-H bindingen in moleculaire structuur
● opgebouwd uit levenloze natuur
● geen energie
● onderscheid tussen (oxide, zuren, basen en zouten)
● vb: CaOH, CO2, NaCl, H2O...
2. Organische stoffen:
● levende natuur (uitz.: kunststoffen)
● bevatten energie
● vb: suiker (glucose), pentaan, alcohol...
3. Koolstof atoom: (atoom=protoon)
Koolstof komt voor in allen organische verbindingen
Symbool element Koolstof C
Groep PSE IVA of 14
Atoomnummer koolstof 6
Hoeveel protonen bezit koolstof? 6
Hoeveel elektronen? 6
Hoeveel valentie-elektronen? 4
- Koolstof heeft vier valentie-elektronen. Het atoom kan dus vier covalente
bindingen aangaan om de edelgasconfiguratie te bereiken. De vier
bindingshoeken bedragen 109,5° en hebben de vorm van een tetraëder.
- Koolstof heeft een unieke eigenschap om ketens te vormen van
koolstofatomen. → macromoleculen worden zo gevormd.
1
, 4. Geef de 4 redenen waarom er heel veel koolstofverbindingen bestaan.
1. Koolstofverbindingen kunnen variëren van 1 tot oneindig.
2. Koolstofketen kan niet-vertakt (lineair), vertakt of ringvormig zijn.
3. Tussen de C-atomen kunne enkelvoudige of meervoudige atomen voorkomen.
4. Verschillende combinatiemogelijkheden met andere elementen (heteroatomen).
5. Alifatische of acyclische verbindingen (open koolstofketens):
● Niet-vertakt (lineair) / vertakt
● verzadigd / onverzadigd (dubbele (of meer) bindingen)
6. Cyclische verbindingen:
● Alicyclisch: ring gevormd door C-atomen, waarvan de eigenschappen analoog zijn
met de alifatische verbindingen. vb: cyclohexaan C6H12
● Aromatisch: structuur zesring met afwisselend enkel en dubbele bindingen.
7. Functionele groepen
● Koolwaterstoffen: moleculen opgebouwd uit uitsluitend koolstof- en
waterstofatomen.
● Monofunctionele verbindingen: moleculen die eenzelfde functionele groep
bezitten.
● Polyfunctionele verbindingen: stoffen waarin meer dan één functionele groepen
voorkomen.
● Macromoleculen: aanéénschakeling van monomeren. Er bestaan natuurlijke
polymeren (bv. eiwitten) en synthetische polymeren (bv. plastic).
8. Koolwaterstoffen (alkanen, alkenen en alkynen)
● Koolwaterstoffen: zijn verbindingen die enkel uit koolstof en waterstof zijn
opgebouwd.
● Alkanen = verzadigde KWS
- Moleculen die uitsluitend bestaan uit enkelvoudige C-C bindingen.
- Naam: eindigt op -aan en voorvoegsel vertelt uit hoeveel C-atomen de KWS
bestaat.
- Algemene formule: CnH2n+2 (n een geheel getal > 0)
- Algemene benaming: n - aan (n = Griekse telwoord)
2
