Samenvatting Stappenplannen Internationaal en Europees strafrecht

Week 1 - Introductie en Rechtsmacht

Rechtsmacht – Welk land heeft rechtsmacht?

1. Wat is er strafbaar gesteld?
2. Waar bestaat die strafbare gedraging uit?
a. Hier is van belang om naar de bestanddelen te kijken
3. Hoe vul je de strafbare gedraging in met feiten uit de casus, oftewel hoe worden de
bestanddelen vervult?
4. Kijken naar de rechtsmachtvraag; welke landen zijn er betrokken?
a. Als er meerdere landen betrokken zijn kan er eventueel een positief
rechtsmachtconflict zijn
5. Gaat het om een natuurlijk persoon of rechtspersoon (art. 51 Sr en Drijfmest)
6. Wat is de locus delicti?
a. Territorialiteitsbeginsel: plaats waar delict is begaan is plaats waar belangen zijn
geschonden en zij moeten in beginsel vervolgen en veroordelen + het is gemakkelijker
voor bewijsvergaring en verhoor getuigen
i. Ubiquiteitstheorie wordt gehanteerd (combinatie van de drie leren):
1. leer lichamelijke gedraging: plaats waar dader handeling verrichtte in
geval van nalaten de plaats waar had moeten worden gehandeld;
2. leer instrument: de plaats waar het gevolg van handelen of nalaten is
ingetreden;
3. leer constitutieve gevolg: plaats waar delict voltooid werd
b. Bij poging, voorbereiding en deelneming is zowel de plaats waar de poging,
voorbereiding of deelnemingshandeling plaatsvond als de plaats waar het gronddelict
tot stand kwam de locus delicti.
7. Soevereiniteit hoofdregel noemen
a. Hoofdregel: landen zijn vrij om binnen eigen grondgebied te bepalen welke
gedragingen strafbaar zijn.
b. S.S./Lotus: landen zijn in beginsel vrij om buiten hun grondgebied gedragingen
strafbaar te stellen en extraterritoriale rechtsmacht te vestigen, tenzij er een
prohibitive rule is die dit verbiedt.
i. Dit noemen ze ook wel de Kompetenz-Kompetenez; de bevoegdheid om te
beslissen over de eigen jurisdictie
8. Vestigen extraterritoriale rechtsmacht
a. Wetgever is hier terughoudend mee sinds 2014. Er moet een volkenrechtelijke basis
zijn voor het vestigen van extraterritoriale rechtsmacht:
i. Verdrag;
ii. Besluit
iii. Internationaal recht
iv. Band met lidstaat (gelet op de nationaliteit van de verdachte of het
slachtoffer)
b. Vestigen extraterritoriale rechtsmacht met terugwerkende kracht:
i. Wanneer regels omtrent extraterritoriale rechtsmacht wijzigen na het plegen
van het feit, is het mogelijk dat een land op grond van die nieuwe rechtsmacht
regels rechtsmacht heeft of krijgt over een feit gepleegd vóór die
wetswijziging, wanneer de feiten al wettelijk strafbaar waren gesteld in dat
land op het moment dat het gepleegd werd, tenzij die feiten op dat moment

, slechts algemene beginselen waren die door de beschaafde volken werden
erkend (art. 7 lid 2 EVRM). Het moest dus wettelijk zijn strafbaar gesteld in het
land van plegen.
9. Wanneer is een strafbaar feit gepleegd buiten Nederland?
a. Twaalf zeemijl buiten de NL kust of boven NL luchtruim (art. 3 Sr)
b. Delicten als bedoeld in art. 4 Sr (beschermingsbeginsel)
10. Misdrijf in buitenland gepleegd tegen een Nederlander, Nederlands ambtenaar of voertuig
(art. 5 Sr)
a. Passief nationaliteitsbeginsel (Nederlands slachtoffer)
b. Vreemdeling met vaste woon- verblijfplaats valt hier ook onder (art. 5 lid 2 en 86b Sr)
c. Minimale strafbedreiging 8 jaar in Nederland
d. Dubbele abstracte strafbaarheid: ook strafbaar in land van plegen delict
11. Internationaal recht verplicht rechtsmacht buiten Nederland vestigen (art. 6 Sr)
a. Is er een internationale regel die het vestigen van extraterritoriale rechtsmacht
verbiedt?
b. Is er een internationale regel die het vestigen van extraterritoriale rechtsmacht
verplicht stelt (art. 6 Sr)?
c. Zijn er afspraken tussen de betrokken landen over het vestigen van extraterritoriale
rechtsmacht?
12. Wanneer een Nederlander in het buitenland een feit pleegt (art. 7 Sr)
a. Actief nationaliteitsbeginsel (Nederlandse dader of ingezetene)
b. Feit moet in Nederland als een misdrijf wordt gezien (delicten die onder lid 1 vallen)
c. Wanneer ook in het land van begaan straf op dat feit is gesteld (delicten die onder lid
1 vallen)
d. Dubbele abstracte strafbaarheid art. 7 lid 1 Sr voor minder erge delicten (beperkt
actief nationaliteitsbeginsel)
e. Geen dubbele strafbaarheid bij art. 7 lid 2 Sr voor ernstige delicten (onbeperkt actief
nationaliteitsbeginsel)
f. Onder dit artikel valt de vreemdeling met vaste woon- en verblijfplaats (art. 7 lid 3 jo.
86b Sr)
13. Wanneer een vreemdeling in het buitenland een feit pleegt (art. 8c Sr)
a. Feit moet in Nederland strafbaar zijn
b. Strafbedreiging van tenminste 8 jaar in NL
c. Vreemdeling moet zich in NL bevinden
d. Uitlevering moet zijn geweigerd op een andere grond dan dat NL geen vervolging kan
hebben
e. Uitlevering is niet mogelijk omdat er geen verdragsrelatie is
14. Wanneer een Nederlander zich buiten Nederland (dader moet in NL zijn) of iemand zich buiten
Nederland tegen een Nederlander (slachtoffer) schuldig maakt aan een delict uit de WIM (art.
2 WIM).
15. In geval dat niet relevant is wie het feit heeft begaan en waar:
a. indien het mondiaal belang dient (piraterij verstoort wereldhandel);
b. internationaal karakter misdrijf (genocide);
c. zeer ernstige feiten (genitale verminking).
16. Als een feit meerdere locus delicti heeft, waarvan een rechtsmacht voor Nederland vestigt,
heeft Nederland ook rechtsmacht voor het de rest van de van het feit uitmakende gedragingen
(arrest Loverboy).
17. Indien Nederland de strafvervolging overneemt van een andere staat (art. 8b Sr)