Problematische Cognitieve Processen

HOORCOLLEGE 1: BIOLOGISCHE VOORWAARDEN VOOR LEREN

Voldoende slaap
Voldoende slaap is een belangrijke voorwaarde voor leren en functioneren.
Melatonine is belangrijk voor slapen. Hoe meer melatonine je aanmaakt, hoe slaperiger
je je voelt. Hoe meer licht, hoe minder melatonine (invloed van tv, computer en
telefoon).

Circadiane ritme is gekoppeld aan melatonine.

Zeitgebers zijn externe cues van tijd. Dit kan van invloed zijn op de productie van
melatonine.
 Fysieke zeitgebers: afwisseling van licht en donker.
 Sociale zeitgebers: klok, etenstijden, beweging.

Adolescenten hebben een faseverschuiving van het slaap-waakritme. Door de
faseverschuiving hebben adolescenten geen behoefte meer om vroeg naar bed te gaan,
maar ze moeten wel vroeg opstaan, bijvoorbeeld voor school. Adolescenten hebben de
slaap wel nodig, waardoor ze een continue jetlag ervaren.
Oorzaken:
 Externe factoren die erbij komen als je ouder wordt (huiswerk, verplichtingen,
sociale activiteiten).
 Circadiane ritme wordt opgeschoven.
 Homeostatische veranderingen. Grotere weerstand tegen slaap.
Gevolgen voor cognitie en leren:
 Slaperigheid overdag.
 Cognitieve vermoeidheid: minder motivatie.
 Cognitieve processen: meer aandachtsproblemen, slechtere geheugenprocessen,
lagere cijfers.

Voor kleine kinderen is het van belang dat ze een stabiel ritme aanleren op jonge leeftijd.
Anders hebben ze de rest van hun leven problemen: de neuronen communiceren dan
niet optimaal met elkaar (plasticiteit van de jonge hersenen is dan niet optimaal benut).
Meisjes: hebben een gevoelige periode rond 3 jaar als ze dan onregelmatige en late
bedtijden hebben, hebben ze slechtere lees-, reken, en spatiële vaardigheden.

Psychopathologie: Als je slecht slaapt heb je een grotere kans op:
 Internaliserende problematiek: depressie en angst.
 Externaliserende problematiek: agressief en rusteloos gedrag.
Pas op! De relatie kan ook andersom zijn of er kan een onderliggende oorzaak zijn!

Kanttekeningen voor het verlaten van de schooltijden:
 Interindividuele verschillen in chronotype: ochtend-/avondmens.
 Interindividuele verschillen in de hoeveelheid benodigde slaap.
 Maatschappelijke beperkingen: ouders moeten gewoon naar hun werk.

,Cognitive enhancers
(Farmacologische) middelen die het normaal neurocognitief functioneren verbeteren.
Bijvoorbeeld koffie, maar ook medicatie die normaal gebruikt wordt voor een
aandoening zoals ritalin.

Tegen: Bioconservaten: Het zorgt ervoor dat we onszelf verliezen.
Voor: Transhumanisten: We kunnen onze human nature vormen naar wat we willen.

Ritalin:
 Dopamine reuptake verhinderen waardoor het langer in de synaptische spleet
blijft. Hierdoor blijft dopamine langer beschikbaar en geeft het langer een fijn en
rustig gevoel.
 Omgekeerd U-vormig verband: teveel ritalin geeft je een gevoel van gejaagdheid.
Lange termijn effecten:
 Desensitisatie dopamine receptoren: Niet meer gevoelig voor dopamine.
 Downregulatie dopamine: Als je veel binnenkrijgt ga je zelf minder aanmaken ter
compensatie.
 Hierdoor heb je steeds meer nodig om dezelfde stimulatie te krijgen.

Gezond eten
Omega 3 is goed voor de cognitieve ontwikkeling.
Baby’s
 Visconsumptie tijdens de zwangerschap: betere ontwikkeling (taal, sociaal,
motorisch) bij 15 en 18 maand.
 Borstvoeding: betere psychomotorische ontwikkeling bij 18 en 29 maand.
 Flesvoeding met omgega 3: betere visuele en cognitieve ontwikkeling bij 1 en 3
jaar.

Voldoende beweging
Voldoende beweging laat positieve invloed zien op perceptuele vaardigheden, IQ,
schoolcijfers, rekenen/wiskunde, taalvaardigheden, geheugen en executieve functies.

Werkingsmechanismen:
 Fysiologische mechanismen: goed voor je conditie.
 Psychologische mechanismen: meer zelfvertrouwen, minder depressieve en
angstige gevoelens, leereffecten (actief spel vereist spatiële vaardigheden),
embodied cognition.

Neurogenese: ontstaan van nieuwe neuronen. De beste stimulans van neurogenese is
beweging. Neurotrofines stimuleren en controleren dit proces. Ze zorgen dat cellen
blijven werken en leven.
Bloedtoevoer. Voor nieuwe neuronen is meer bloed nodig. Beweging stimuleert
groeifactoren en dus de bloedtoevoer.

Argumenten voor gymles
 Afschaffen van gymles zorgt niet voor betere leerresultaten.
 Meer tijd voor gymles betekent niet slechtere leerresultaten.
 Er is steeds meer bewijs dat sport de prestaties juist bevordert.

, Belangrijk uit de artikelen
Ethiek rondom cognitieve enhancers.
Voordelen:
 Kan leiden tot het verdwijnen van oneerlijke verschillen in de maatschappij.
 Kan zorgen voor een betere uitvoering van plezierige en competitieve
activiteiten.
Nadelen:
 Er kunnen lange termijn bij-effecten of risico’s zijn. Deze zijn nog niet onderzocht.
 Gevaarlijk voor het ontwikkelende brein.
 Drug-drug interactie aangezien de cognitieve enhancers makkelijk via het
internet te verkrijgen zijn.
 Mogelijkheid dat mensen gedwongen worden om cognitieve enhancers te
gebruiken. Expliciet (alert moeten zijn bij nachtdiensten) of impliciet
(competitieve omgeving).
 Het gebruik van cognitieve enhancers is een oneerlijk voordeel t.o.v. mensen die
het niet gebruiken.
 Risico dat er een homogene maatschappij ontstaat.
 Je bent niet meer trots op je eigen prestaties als je weet dat het door een
cognitieve enhancer komt.
Conclusie: Niet tegen algehele invoering of afschaffing ervan, maar voor
verantwoordelijk gebruik ervan.
 Makkelijke toegang tot informatie kunnen verkrijgen.
 Aanmoedigen om andere (niet-farmaceutische) methodes van cognitieve
enhancement te gebruiken, bijvoorbeeld onderwijs.

Slaap.
Hoe minder slaap, hoe hoger de cognitieve prestatie  negatieve associatie.
Verklaringen:
 Hoe korter de slaap, hoe meer ze profiteren van de tijd die ze wakker zijn. Er zijn
dan meer mogelijkheden voor cognitieve stimulatie.