1
COMMUNICATIE SAMENVATTING
Livesessie week 1 – Inleiding in de communicatie
Communicatie is het proces waarbij de zender een boodschap overbrengt naar een of meer
ontvangers.
- Intentioneel vs non-intentioneel: iets letterlijk vragen of eromheen draaien
- Geslaagd vs niet geslaagd
- Verbaal vs non-verbaal: de invloed van non-verbale communicatie is groot, want:
- 7% van de communicatie bestaat uit verbale communicatie
- 38% betreft de toon
- 55% non-verbaal bv. lichaamstaal
- Bv. ik schreeuw “ik ben niet boos” maar gelooft iemand dat ik niet boos ben?
Communicatiemodel van Shannon & Weaver:
Zender – Boodschap – Medium – Ontvanger
Encoderen is het omzetten van de boodschap.
- Hoe zorg je dat de ontvanger je begrijpt?
- Beeld of taal? Verbaal of non-verbaal? Met of zonder emoji?
Decoderen is het begrijpen van de boodschap.
Vormen van ruis:
- Ruis kan ervoor zorgen dat de ontvanger geen aandacht heeft voor de boodschap
- Of, soms kan de boodschap nog beter overkomen bv. klappende mensen tijdens een speech
Interne ruis treedt op wanneer er binnen het communicatieproces iets niet goed gaat, bv.
stotteren of als de ontvanger er met de gedachten niet bij is
Externe ruis treedt op wanneer er buiten het communicatieproces iets niet goed gaat, bv.
lawaai
Vormen van communicatie
Intrapersoonlijke communicatie: communiceren met jezelf bv. in je hoofd
Interpersoonlijke communicatie: communiceren tussen kleine groep mensen bv. tussen jou
en je partner
Massacommunicatie: zenden van een boodschap naar een grote massa bv. nieuwsuitzending
Intrapersoonlijke communicatie
Hoe communiceer je met jezelf?
- Positieve uitspraak tijdens het hardlopen
- Tegen jezelf praten om succes te hebben bv. sleutels sleutels
- Wat je tegen jezelf zegt heeft alles te maken met hoe je jezelf ziet
- Hoe je jezelf ziet heeft te maken met je: gezinssituatie, sociale omgeving en fysieke omgeving
Interpersoonlijke communicatie
Hoe communiceer je met anderen?
- Inhoud, toon en lichaamstaal
- Welke onderliggende boodschappen geef je?
,2
- Welke interpretatie en betekenis geven we hieraan? En hoe komen we hierbij?
Model Schulz von Thun:
In een boodschap zitten kenmerken
- Feitelijk
- Expressieve
- Relationele
- Appellerende
Feitelijk: zeggen dat Willem de afwas niet heeft gedaan en dat dit al vaker is voorgekomen
Expressief: wij wonen hier ook en Willem houdt geen rekening met ons
Relationeel: vind je hetzelfde als ik? Doel: groepsvorming
Appellerende: er moet iets veranderen, heb je een voorstel?
Metacommunicatie: communicatie over communicatie
- Hoe breng je een boodschap?
- Hoe interpreteer je een boodschap?
Massacommunicatie
Theorie van Ruler
Bij het zenden van een boodschap kan een zender kiezen voor de volgende strategieën:
Eenrichtingsverkeer: zender staat centraal, ontvanger is niet in beeld. Weinig aandacht of de
boodschap aankomt.
Gecontroleerd eenrichtingsverkeer: actieve zender, ontvanger is in beeld, maar niet
gelijkwaardig. Zender probeert ontvanger te sturen of kennis over te dragen.
Tweerichtingsverkeer: geen duidelijk onderscheid in zender/ontvanger. Organisatie
beschouwt publiek als gelijkwaardig en gaat de dialoog aan. Het gaat niet om rollen
(zender/ontvanger) maar om activiteiten (zenden/ontvangen).
Kennisclip week 2 – Non-verbale communicatie
Non-verbale communicatie gaat over communicatie zonder woorden
- Toon
- Lichaamstaal
Volgens Albert Mehrabian (communicatiewetenschapper) is 70-80% van onze communicatie non-
verbaal. Bij gevoelens is meer dan 90% non-verbaal.
- Woorden 7%
- Klant van de stem/toon 38%
- Gezichtsuitdrukking 55%
Het effect van non-verbale signalen is 5 maal sterker dan verbale signalen. Woorden zijn niet
geloofwaardig en met name niet als ze in tegenspraak zijn met ons gedrag. Als woorden en lichaam
ons tegenspreken noem je dat incongruentie.
, 3
Micro-expressie is een uitdrukking op het gezicht die maar een vijfde van een seconde zichtbaar is.
Ze tonen gevoelens.
- Duurt 1/5 van een seconde
- 95% van de mensen zien deze expressie niet
Hoofdstuk 2 van Oomkes – Over de taal van het lichaam
Lichaamstaal
- Zonder woorden vertellen we wat we van onszelf en anderen vinden
- Zonder iets te zeggen doen we anderen verzoeken met onze gebaren, gezichtsuitdrukking,
lichaamshouding en de klank van onze stem
- Dit doen we ook met onze aanraking of afwering en de afstand die we bewaren
Analoge en digitale communicatie
De mens heeft als enig dier twee uitdrukkingsmogelijkheden: lichaamstaal en woordentaal. Dingen
kunnen met afbeelding of met woord aangeduid worden.
De analoge taal is beeldend.
- Het is situatie gebonden, net als huilen van verdriet, maar ook vreugde of een vuist uit
agressie
- Geen grammatica nodig
- Er is geen toekomst of verleden
- Dit is non-verbale communicatie
De digitale taal is opgebouwd uit symbolen (letters en cijfers).
- Moet geleerd worden want heeft een grammatica
- Bestaat uit woorden, letters en cijfers
- Dit is verbale communicatie
Het inhoudsniveau van communicatie
- De letterlijke betekenis van de boodschap
- De letterlijke inhoud van de woorden wat je ook kunt opschrijven bv. je bent te laat (digitale
taal)
Het betrekkingsniveau van communicatie
- Omvat alles wat aangeeft hoe woorden moeten worden opgevat
- Hoe worden woorden uitgesproken?
- Beschuldigend? Dan houdt dat een reeks boodschappen in (analoge taal)
- De toon en de houding drukt uit hoe de ander de boodschap moet begrijpen
- Communiceren op betrekkingsniveau kan op twee manieren: met of zonder woorden
- In beide gevallen noemen we dat metacommunicatie: communiceren over de toon vd
boodschap
- Metacommunicatie is communicatie over de communicatie. Het geeft aan hoe je de inhoud
moet opvatten
- In feite zijn alle boodschappen op betrekkingsniveau verzoeken of bevelen
- De metacommunicatie geeft de bedoelingen van de zender weer. Er ligt altijd iets opgesloten
dat hij van de ontvanger wil bv. luister naar me of waardeer me
Metacommunicatie: de belangrijkste functie van lichaamstaal
- Niet alleen bij interpersoonlijke communicatie (communicatie tussen mensen) zie je
woordeloze metacommunicatie, maar ook bij geschreven boodschappen
- Een krant kan schreeuwende koppen hebben
COMMUNICATIE SAMENVATTING
Livesessie week 1 – Inleiding in de communicatie
Communicatie is het proces waarbij de zender een boodschap overbrengt naar een of meer
ontvangers.
- Intentioneel vs non-intentioneel: iets letterlijk vragen of eromheen draaien
- Geslaagd vs niet geslaagd
- Verbaal vs non-verbaal: de invloed van non-verbale communicatie is groot, want:
- 7% van de communicatie bestaat uit verbale communicatie
- 38% betreft de toon
- 55% non-verbaal bv. lichaamstaal
- Bv. ik schreeuw “ik ben niet boos” maar gelooft iemand dat ik niet boos ben?
Communicatiemodel van Shannon & Weaver:
Zender – Boodschap – Medium – Ontvanger
Encoderen is het omzetten van de boodschap.
- Hoe zorg je dat de ontvanger je begrijpt?
- Beeld of taal? Verbaal of non-verbaal? Met of zonder emoji?
Decoderen is het begrijpen van de boodschap.
Vormen van ruis:
- Ruis kan ervoor zorgen dat de ontvanger geen aandacht heeft voor de boodschap
- Of, soms kan de boodschap nog beter overkomen bv. klappende mensen tijdens een speech
Interne ruis treedt op wanneer er binnen het communicatieproces iets niet goed gaat, bv.
stotteren of als de ontvanger er met de gedachten niet bij is
Externe ruis treedt op wanneer er buiten het communicatieproces iets niet goed gaat, bv.
lawaai
Vormen van communicatie
Intrapersoonlijke communicatie: communiceren met jezelf bv. in je hoofd
Interpersoonlijke communicatie: communiceren tussen kleine groep mensen bv. tussen jou
en je partner
Massacommunicatie: zenden van een boodschap naar een grote massa bv. nieuwsuitzending
Intrapersoonlijke communicatie
Hoe communiceer je met jezelf?
- Positieve uitspraak tijdens het hardlopen
- Tegen jezelf praten om succes te hebben bv. sleutels sleutels
- Wat je tegen jezelf zegt heeft alles te maken met hoe je jezelf ziet
- Hoe je jezelf ziet heeft te maken met je: gezinssituatie, sociale omgeving en fysieke omgeving
Interpersoonlijke communicatie
Hoe communiceer je met anderen?
- Inhoud, toon en lichaamstaal
- Welke onderliggende boodschappen geef je?
,2
- Welke interpretatie en betekenis geven we hieraan? En hoe komen we hierbij?
Model Schulz von Thun:
In een boodschap zitten kenmerken
- Feitelijk
- Expressieve
- Relationele
- Appellerende
Feitelijk: zeggen dat Willem de afwas niet heeft gedaan en dat dit al vaker is voorgekomen
Expressief: wij wonen hier ook en Willem houdt geen rekening met ons
Relationeel: vind je hetzelfde als ik? Doel: groepsvorming
Appellerende: er moet iets veranderen, heb je een voorstel?
Metacommunicatie: communicatie over communicatie
- Hoe breng je een boodschap?
- Hoe interpreteer je een boodschap?
Massacommunicatie
Theorie van Ruler
Bij het zenden van een boodschap kan een zender kiezen voor de volgende strategieën:
Eenrichtingsverkeer: zender staat centraal, ontvanger is niet in beeld. Weinig aandacht of de
boodschap aankomt.
Gecontroleerd eenrichtingsverkeer: actieve zender, ontvanger is in beeld, maar niet
gelijkwaardig. Zender probeert ontvanger te sturen of kennis over te dragen.
Tweerichtingsverkeer: geen duidelijk onderscheid in zender/ontvanger. Organisatie
beschouwt publiek als gelijkwaardig en gaat de dialoog aan. Het gaat niet om rollen
(zender/ontvanger) maar om activiteiten (zenden/ontvangen).
Kennisclip week 2 – Non-verbale communicatie
Non-verbale communicatie gaat over communicatie zonder woorden
- Toon
- Lichaamstaal
Volgens Albert Mehrabian (communicatiewetenschapper) is 70-80% van onze communicatie non-
verbaal. Bij gevoelens is meer dan 90% non-verbaal.
- Woorden 7%
- Klant van de stem/toon 38%
- Gezichtsuitdrukking 55%
Het effect van non-verbale signalen is 5 maal sterker dan verbale signalen. Woorden zijn niet
geloofwaardig en met name niet als ze in tegenspraak zijn met ons gedrag. Als woorden en lichaam
ons tegenspreken noem je dat incongruentie.
, 3
Micro-expressie is een uitdrukking op het gezicht die maar een vijfde van een seconde zichtbaar is.
Ze tonen gevoelens.
- Duurt 1/5 van een seconde
- 95% van de mensen zien deze expressie niet
Hoofdstuk 2 van Oomkes – Over de taal van het lichaam
Lichaamstaal
- Zonder woorden vertellen we wat we van onszelf en anderen vinden
- Zonder iets te zeggen doen we anderen verzoeken met onze gebaren, gezichtsuitdrukking,
lichaamshouding en de klank van onze stem
- Dit doen we ook met onze aanraking of afwering en de afstand die we bewaren
Analoge en digitale communicatie
De mens heeft als enig dier twee uitdrukkingsmogelijkheden: lichaamstaal en woordentaal. Dingen
kunnen met afbeelding of met woord aangeduid worden.
De analoge taal is beeldend.
- Het is situatie gebonden, net als huilen van verdriet, maar ook vreugde of een vuist uit
agressie
- Geen grammatica nodig
- Er is geen toekomst of verleden
- Dit is non-verbale communicatie
De digitale taal is opgebouwd uit symbolen (letters en cijfers).
- Moet geleerd worden want heeft een grammatica
- Bestaat uit woorden, letters en cijfers
- Dit is verbale communicatie
Het inhoudsniveau van communicatie
- De letterlijke betekenis van de boodschap
- De letterlijke inhoud van de woorden wat je ook kunt opschrijven bv. je bent te laat (digitale
taal)
Het betrekkingsniveau van communicatie
- Omvat alles wat aangeeft hoe woorden moeten worden opgevat
- Hoe worden woorden uitgesproken?
- Beschuldigend? Dan houdt dat een reeks boodschappen in (analoge taal)
- De toon en de houding drukt uit hoe de ander de boodschap moet begrijpen
- Communiceren op betrekkingsniveau kan op twee manieren: met of zonder woorden
- In beide gevallen noemen we dat metacommunicatie: communiceren over de toon vd
boodschap
- Metacommunicatie is communicatie over de communicatie. Het geeft aan hoe je de inhoud
moet opvatten
- In feite zijn alle boodschappen op betrekkingsniveau verzoeken of bevelen
- De metacommunicatie geeft de bedoelingen van de zender weer. Er ligt altijd iets opgesloten
dat hij van de ontvanger wil bv. luister naar me of waardeer me
Metacommunicatie: de belangrijkste functie van lichaamstaal
- Niet alleen bij interpersoonlijke communicatie (communicatie tussen mensen) zie je
woordeloze metacommunicatie, maar ook bij geschreven boodschappen
- Een krant kan schreeuwende koppen hebben
