11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
SAMENVATTING PSYCHOLOGIE:
DEEL 1: PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
1. WETENSCHAPPELIJKHEID VAN DE PSYCHOLOGIE:
1.1 EEN DEFINITIE VAN PSYCHOLOGIE:
Definitie psychologie:
- Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en onderliggende mentale
processen.
1.2 WAT MAAKT PSYCHOLOGIE TOT EEN WETENSCHAP?
1.2.1 CRITERIA:
Uitspraken worden als wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan volgende 3 criteria:
- De gegevens moeten objectief waarneembaar zijn iedereen zou tot dezelfde
bevindingen komen als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt worden.
- De bevindingen moeten het resultaat zijn van een systematische observatie de
wetenschapper legt op voorhand de methode vast en beschrijft deze goed waardoor
hij of iemand anders de observatie kan herhalen.
- De uitspraken moeten éénduidig zijn de vastgelegde feiten moeten zo worden
uitgelegd, dat andere verklaringen voor hetzelfde verband uitgesloten worden.
Er is maar 1 verklaring mogelijk voor deze situatie.
primedocs
1.2.2 WETENSCHAPPELIJKE METHODE:
Om aan die criteria te voldoen wordt gebruik gemaakt van de wetenschappelijke methode.
Die methode bestaat uit 5 stappen om een psychologische theorie te toetsen.
In een wetenschappelijke theorie wordt het verband tussen feiten verklaard op een manier
dat ze toetsbaar zijn. Dat toetsen gebeurt in 5 stappen:
STAP 1: het ontwikkelen van een hypothese
Men start met het expliciet formuleren van het verband dat men vermoedt tussen
variabelen. Een hypothese is een veronderstelling over hoe 1 of meerdere factoren zich
tegenover elkaar verhouden.
Voorbeeld: hoe vaker studeren de les bijwonen (factor 1) hoe hoger hun slaagkans (factor 2)
STAP 2: Een verband onderzoeken is een gecontroleerd experiment
In een gecontroleerd experiment wordt een onderscheidt gemaakt tussen de onafhankelijke
en afhankelijke variabelen.
- Afhankelijke variabele:
De uitkomst, wat je gaat meten.
- Onafhankelijke variabele:
De variabele waarmee je kan spelen, die ga je wisselen.
1
about:blank primedocs
1/55
,11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
Voorbeeld:
Studenten met een rode trui aan drinken meer alcohol.
2 variabelen: de studenten met een rode trui en de mate van het alcoholgebruik. De mate
van alcohol hangt af van de rode trui.
- De onafhankelijke variabele is de rode trui. Je kan ermee wisselen/ spelen. Je kijkt
tijdens je experiment naar studenten met een rode trui en het aantal flesjes bier dat
ze hebben geconsumeerd op een week. Nadien kan je kijken naar de consummaties
op een week tijd van de studenten met een blauwe trui.
- De afhankelijke variabele is wat je gaat meten.
STAP 3: Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve manier
De wetenschapper moet vermijden dat zijn observatie zo subjectief is dat hij enkel die
resultaten opmerkt die zijn hypothese bevestigen.
STAP 4: Analyse van de gegevens
Bij de analyse van de gegevens wordt nagegaan of de verzamelde data de hypothese
bevestigen of tegenspreken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van statistische methodes.
STAP 5: Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten
Vragen naar de representativiteit, significantie, betrouwbaarheid en validiteit komen hier
vaak naar boven.
- Representativiteit: Is de groep betrokken, is bij het onderzoek wel een goede
primedocs
vertegenwoordiging van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
- Significantie: Is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke
beïnvloedt wel voldoende? Is het verband niet alleen te verklaren door toeval?
- Betrouwbaar: Bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier
maar later of bij een andere steekproef herhaalt?
- Validiteit: Meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed
vertaald in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
1.2.3 DOELSTELLINGEN VAN DE PSYCHOLOGIE:
1.2.3.1 THEORETISCHE PSYCHOLOGIE:
In de theoretische psychologie is de wetenschappelijke werkwijze belangrijk. Het heeft
discussie nodig omdat men tot doel heeft algemene uitspraken of wetmatigheden over
gedragingen te formuleren.
De theoretische psychologie heeft 3 doelstellingen:
- Beschrijven: Vooraleer een onderzoeker vragen kan beantwoorden moet hij de
fenomenen eerst nauwkeurig omschrijven.
- Verklaren: Oorzaken van verschijnselen opzoeken.
- Voorspellen: Als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de
gevolgen zich zullen herhalen als de oorzaak nog eens optreedt.
1.2.3.2 TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE:
In de toegepaste psychologie wil men vooral het gedrag gaan beïnvloeden.
2
about:blank primedocs
2/55
,11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
1.3 EEN DEFINITIE VAN GEDRAG:
Definitie van gedrag:
- Gedrag is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
- Stimulus = prikkel uit de omgeving, iets dat je opvangt (geluid, zicht, temperatuur)
1.3.1 ONDERSCHEID BETEKENISLOZE EN ZINVOLLE STIMULUS EN REACTIE:
We maken onderscheid tussen een betekenisloze stimulus en een zinvolle stimulus, wat wil
zeggen dat de persoon betekenis heeft gegeven aan de stimulus.
Voorbeeld:
Er is veel wind (betekenisloos, zinloos)
Ik vind veel wind onaangenaam (betekenisvol, zinvol)
Anderzijds maken we ook een onderscheid tussen een automatische fysiologische reactie en
de zinvolle reactie of een reactie die de persoon bewust of onbewust gekozen heeft.
Voorbeeld:
Ik krijg kippenvel van de sensatie van de wind op mijn huid (fysiologische reactie)
Ik blijf niet stilstaan in die wind, ik wandel naar een aangenamere plek (zinvolle reactie)
Voorbeeld zinvol – zinloze reacties:
De zon schijnt heel fel. Je wordt zo rood als een tomaat en begint te zweten. Dit zijn puur
lichamelijke of fysiologische reacties en zullen dus voor veel mensen hetzelfde verlopen. Dit
zijn zinloze reacties omdat er geen mentale processen bij te pas komen. Het is puur je
primedocs
lichaam dat automatisch reageert. In dit voorbeeld is de zon een zinloze stimulus en het
zweten of verbranden een zinloze reactie.
Echter kan zon ook andere dingen oproepen. Je kan denken; met die felle zon smeer ik mij
beter nog eens in. Je verleent een betekenis aan de zon en gaat daardoor bepaald gedrag
stellen. Gedrag dat samenhangt met hoe je de prikkel ervaart. Er komen onderliggende
mentale processen bij te pas. Dit is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
Toets op Canvas hierover
3
about:blank primedocs
3/55
, 11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
1.3.2 ONDERSCHEID OBJECTIEF WAARNEEMBAAR EN INTERPRETATIE:
Stimulus en fysiologische reactie zijn objectief waarneembare aspecten, zij het niet altijd met
het blote oog. Een snellere hartslag kan je meten, maar het is moeilijk waar te nemen.
Heel vaak gaan we snel over naar het interpreteren van het gedrag en weten we
onvoldoende op welke basis we die interpretatie maken.
1.4 WAT ZIJN INTERNE PROCESSEN:
Belangrijke interne processen maken dat een stimulus een zinvolle situatie wordt en dat er
een zinvolle reactie volgt.
1.5 WANNEER NEMEN WE DAN IETS VOOR WAAR AAN:
Het herhalen van onderzoeken door verschillende onderzoekers over de hele wereld kunnen
ons dichter bij de verklaring van de werkelijkheid brengen.
In de psychologie spreken we daarom over convergerende evidentie.
- Convergerende evidentie:
Hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting wijzen, hoe
dichter we bij de waarheid denken te komen.
1.6 CORRELATIE ONDERZOEK:
- Correlatieonderzoek:
Een correlatieonderzoek onderzoekt in welke mate 2 zaken in dezelfde of net in een
andere richting evolueren.
primedocs
Positieve correlatie:
Hoe meer we van 1 variabele hebben, hoe meer we van de andere variabele krijgen. De 2
variabelen gaan alle 2 in dezelfde richting gaan evolueren.
Voorbeeld:
Hoe strenger de docenten op KdG, hoe meer studeren er zullen slagen.
Negatieve correlatie:
Hoe meer we van 1 variabele hebben, hoe minder we van de andere variabele krijgen.
2. KORTE GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE
2.1 DE VROEGE PSYCHOLOGIE:
2.1.1 STRUCTURALISME:
Structuralisten:
Wetenschappelijke psychologen die opzoek gingen naar de bouwstenen, de structuur van de
menselijke psyche.
2.1.2 FUNCTIONALISME:
Functionalisme:
‘Hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de problemen van alledag te hanteren’, was
een belangrijke inspiratiebron in de psychologie.
In de hedendaagse psychologie zijn nog steeds sporen van beide visies terug te vinden
alhoewel geen enkele psycholoog zich nog structuralist of functionalist zal noemen.
4
about:blank primedocs
4/55
SAMENVATTING PSYCHOLOGIE:
DEEL 1: PSYCHOLOGIE ALS WETENSCHAP
1. WETENSCHAPPELIJKHEID VAN DE PSYCHOLOGIE:
1.1 EEN DEFINITIE VAN PSYCHOLOGIE:
Definitie psychologie:
- Psychologie is de wetenschappelijke studie van het gedrag en onderliggende mentale
processen.
1.2 WAT MAAKT PSYCHOLOGIE TOT EEN WETENSCHAP?
1.2.1 CRITERIA:
Uitspraken worden als wetenschappelijk gezien als ze voldoen aan volgende 3 criteria:
- De gegevens moeten objectief waarneembaar zijn iedereen zou tot dezelfde
bevindingen komen als dezelfde onderzoeksmethode zou gebruikt worden.
- De bevindingen moeten het resultaat zijn van een systematische observatie de
wetenschapper legt op voorhand de methode vast en beschrijft deze goed waardoor
hij of iemand anders de observatie kan herhalen.
- De uitspraken moeten éénduidig zijn de vastgelegde feiten moeten zo worden
uitgelegd, dat andere verklaringen voor hetzelfde verband uitgesloten worden.
Er is maar 1 verklaring mogelijk voor deze situatie.
primedocs
1.2.2 WETENSCHAPPELIJKE METHODE:
Om aan die criteria te voldoen wordt gebruik gemaakt van de wetenschappelijke methode.
Die methode bestaat uit 5 stappen om een psychologische theorie te toetsen.
In een wetenschappelijke theorie wordt het verband tussen feiten verklaard op een manier
dat ze toetsbaar zijn. Dat toetsen gebeurt in 5 stappen:
STAP 1: het ontwikkelen van een hypothese
Men start met het expliciet formuleren van het verband dat men vermoedt tussen
variabelen. Een hypothese is een veronderstelling over hoe 1 of meerdere factoren zich
tegenover elkaar verhouden.
Voorbeeld: hoe vaker studeren de les bijwonen (factor 1) hoe hoger hun slaagkans (factor 2)
STAP 2: Een verband onderzoeken is een gecontroleerd experiment
In een gecontroleerd experiment wordt een onderscheidt gemaakt tussen de onafhankelijke
en afhankelijke variabelen.
- Afhankelijke variabele:
De uitkomst, wat je gaat meten.
- Onafhankelijke variabele:
De variabele waarmee je kan spelen, die ga je wisselen.
1
about:blank primedocs
1/55
,11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
Voorbeeld:
Studenten met een rode trui aan drinken meer alcohol.
2 variabelen: de studenten met een rode trui en de mate van het alcoholgebruik. De mate
van alcohol hangt af van de rode trui.
- De onafhankelijke variabele is de rode trui. Je kan ermee wisselen/ spelen. Je kijkt
tijdens je experiment naar studenten met een rode trui en het aantal flesjes bier dat
ze hebben geconsumeerd op een week. Nadien kan je kijken naar de consummaties
op een week tijd van de studenten met een blauwe trui.
- De afhankelijke variabele is wat je gaat meten.
STAP 3: Verzamelen van de onderzoeksresultaten op een objectieve manier
De wetenschapper moet vermijden dat zijn observatie zo subjectief is dat hij enkel die
resultaten opmerkt die zijn hypothese bevestigen.
STAP 4: Analyse van de gegevens
Bij de analyse van de gegevens wordt nagegaan of de verzamelde data de hypothese
bevestigen of tegenspreken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van statistische methodes.
STAP 5: Bekendmaken en bediscussiëren van de resultaten
Vragen naar de representativiteit, significantie, betrouwbaarheid en validiteit komen hier
vaak naar boven.
- Representativiteit: Is de groep betrokken, is bij het onderzoek wel een goede
primedocs
vertegenwoordiging van de hele groep waarover een uitspraak wordt gedaan.
- Significantie: Is de mate waarin de onafhankelijke variabele de afhankelijke
beïnvloedt wel voldoende? Is het verband niet alleen te verklaren door toeval?
- Betrouwbaar: Bekom je dezelfde resultaten als je het onderzoek op dezelfde manier
maar later of bij een andere steekproef herhaalt?
- Validiteit: Meten wat je wil meten is niet zo eenvoudig. Heb je begrippen wel goed
vertaald in je experiment? Zijn de begrippen uit de theorie wel echt gemeten?
1.2.3 DOELSTELLINGEN VAN DE PSYCHOLOGIE:
1.2.3.1 THEORETISCHE PSYCHOLOGIE:
In de theoretische psychologie is de wetenschappelijke werkwijze belangrijk. Het heeft
discussie nodig omdat men tot doel heeft algemene uitspraken of wetmatigheden over
gedragingen te formuleren.
De theoretische psychologie heeft 3 doelstellingen:
- Beschrijven: Vooraleer een onderzoeker vragen kan beantwoorden moet hij de
fenomenen eerst nauwkeurig omschrijven.
- Verklaren: Oorzaken van verschijnselen opzoeken.
- Voorspellen: Als de psycholoog de oorzaak van een fenomeen kent, weet hij dat de
gevolgen zich zullen herhalen als de oorzaak nog eens optreedt.
1.2.3.2 TOEGEPASTE PSYCHOLOGIE:
In de toegepaste psychologie wil men vooral het gedrag gaan beïnvloeden.
2
about:blank primedocs
2/55
,11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
1.3 EEN DEFINITIE VAN GEDRAG:
Definitie van gedrag:
- Gedrag is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
- Stimulus = prikkel uit de omgeving, iets dat je opvangt (geluid, zicht, temperatuur)
1.3.1 ONDERSCHEID BETEKENISLOZE EN ZINVOLLE STIMULUS EN REACTIE:
We maken onderscheid tussen een betekenisloze stimulus en een zinvolle stimulus, wat wil
zeggen dat de persoon betekenis heeft gegeven aan de stimulus.
Voorbeeld:
Er is veel wind (betekenisloos, zinloos)
Ik vind veel wind onaangenaam (betekenisvol, zinvol)
Anderzijds maken we ook een onderscheid tussen een automatische fysiologische reactie en
de zinvolle reactie of een reactie die de persoon bewust of onbewust gekozen heeft.
Voorbeeld:
Ik krijg kippenvel van de sensatie van de wind op mijn huid (fysiologische reactie)
Ik blijf niet stilstaan in die wind, ik wandel naar een aangenamere plek (zinvolle reactie)
Voorbeeld zinvol – zinloze reacties:
De zon schijnt heel fel. Je wordt zo rood als een tomaat en begint te zweten. Dit zijn puur
lichamelijke of fysiologische reacties en zullen dus voor veel mensen hetzelfde verlopen. Dit
zijn zinloze reacties omdat er geen mentale processen bij te pas komen. Het is puur je
primedocs
lichaam dat automatisch reageert. In dit voorbeeld is de zon een zinloze stimulus en het
zweten of verbranden een zinloze reactie.
Echter kan zon ook andere dingen oproepen. Je kan denken; met die felle zon smeer ik mij
beter nog eens in. Je verleent een betekenis aan de zon en gaat daardoor bepaald gedrag
stellen. Gedrag dat samenhangt met hoe je de prikkel ervaart. Er komen onderliggende
mentale processen bij te pas. Dit is een zinvolle reactie op een zinvolle stimulus.
Toets op Canvas hierover
3
about:blank primedocs
3/55
, 11/17/23, 6:34 AM Samenvatting Psychologie
1.3.2 ONDERSCHEID OBJECTIEF WAARNEEMBAAR EN INTERPRETATIE:
Stimulus en fysiologische reactie zijn objectief waarneembare aspecten, zij het niet altijd met
het blote oog. Een snellere hartslag kan je meten, maar het is moeilijk waar te nemen.
Heel vaak gaan we snel over naar het interpreteren van het gedrag en weten we
onvoldoende op welke basis we die interpretatie maken.
1.4 WAT ZIJN INTERNE PROCESSEN:
Belangrijke interne processen maken dat een stimulus een zinvolle situatie wordt en dat er
een zinvolle reactie volgt.
1.5 WANNEER NEMEN WE DAN IETS VOOR WAAR AAN:
Het herhalen van onderzoeken door verschillende onderzoekers over de hele wereld kunnen
ons dichter bij de verklaring van de werkelijkheid brengen.
In de psychologie spreken we daarom over convergerende evidentie.
- Convergerende evidentie:
Hoe meer de verschillende onderzoeksresultaten in dezelfde richting wijzen, hoe
dichter we bij de waarheid denken te komen.
1.6 CORRELATIE ONDERZOEK:
- Correlatieonderzoek:
Een correlatieonderzoek onderzoekt in welke mate 2 zaken in dezelfde of net in een
andere richting evolueren.
primedocs
Positieve correlatie:
Hoe meer we van 1 variabele hebben, hoe meer we van de andere variabele krijgen. De 2
variabelen gaan alle 2 in dezelfde richting gaan evolueren.
Voorbeeld:
Hoe strenger de docenten op KdG, hoe meer studeren er zullen slagen.
Negatieve correlatie:
Hoe meer we van 1 variabele hebben, hoe minder we van de andere variabele krijgen.
2. KORTE GESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE
2.1 DE VROEGE PSYCHOLOGIE:
2.1.1 STRUCTURALISME:
Structuralisten:
Wetenschappelijke psychologen die opzoek gingen naar de bouwstenen, de structuur van de
menselijke psyche.
2.1.2 FUNCTIONALISME:
Functionalisme:
‘Hoe het bewustzijn ons zou kunnen helpen om de problemen van alledag te hanteren’, was
een belangrijke inspiratiebron in de psychologie.
In de hedendaagse psychologie zijn nog steeds sporen van beide visies terug te vinden
alhoewel geen enkele psycholoog zich nog structuralist of functionalist zal noemen.
4
about:blank primedocs
4/55
