Hoofdstuk 1: op ontdekkingstocht door bekend gebied?
Betekenis sociologie
= samenlevingskunde
Sociologen hebben interesse in:
• Hoe leven mensen in allehande sociale verbanden?
• Wat zijn kenmerken van die samenlevingsverbanden?
• Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd?
Mensen = sociale wezens die samen de samenleving tot stand brengen.
Sociologische verbeelding
= bewustzijn dat onze individuele ervarings- en belevingswereld verband houdt met een bredere
samenleving.
3 componenten van sociologische verbeelding
1. Biografie = alles wat mensen meemaken in hun leven
2. Sociale structuur = geheel van sociale relaties die iemand
heeft
3. Geschiedenis = historisch verloop die invloed heeft op sociale
structuur
Over eten en drinken
• Eten en drinken = primaire behoeften
• Biografie: voedinspatronen
• Sociale cultuur: sociale klasse, cultuur en trends
o Sociale en culturele context bv. stokjes, bestekn hand…
o Sociale patronen bv. brunchen op zonder, eten voor tv, diner om 20u…
o Kookboeken: verraden culturele verschuivingen
• Geschiedenis: verandering in voedingsindustrie, productie en transport
,Over sport
• Biografie: sporten
• Sociale cultuur
o Hoge SES: skiën, zeilen, surfen, snowboarden…
o Lage SES: zaalvoetbal, fitness, duivensport,…
• Geschiedenis: evolutie van betekenis van sport
Over liefde
• Verliefdheid mag dan wel blind zijn, partnerkeuze veel minder
• Mensen huwen binnen zelfde sociaal milieu (religie, opleidng, afkomst..)
• Biografie: partnerkeuze
• Sociale cultuur: sociale klasse, cultuur
• Geschiedenis: evolutie rol in gezeon, emancipatie vrouw, superdiversiteit…
Contingent maar niet arbitrair?
• Contingent = besef dat alles anders had kunnen zijn dan hoe het is: eten, kledij, historie…
• Arbiteir = toevallig, willekeurig
• Leven is NIET arbitair. Het is niet omdat een bepaald gebruik anders had kunnen zijn dat er geen
goede reden bestaat waarom het nu zo is.
Over echtscheiding
• Biografie: persoonlijke redenen – psychologische gevolgen
• Sociale cultuur: maatschappelijke oorzaken → armoede, huisvesting, complexe
samenlevingsvormen
• Geschiedenis: echtscheidingsgenomenen → homohuwelijk, inkorting scheidingsprocedure…
, Over ziekte en dood
• Biografie: eigen gedrag beïnvloed gezondheid, ziekte en levensverwachting
• Sociale cultuur: verklaring voro de maatschappelijke inbedding van die ongelijke
levensverwachtingen
• Geschiedenis: verzorgingsstraat (geheel van sociolae beschermingsstelsels en publieke
voorzieningen
Eerste definitie van sociologie
Maatschappelijke patronen en structuren:
• Positionele dimensie: sociaal netwerk/sociale klasse
• Symbolische structuren/cultuurpatronen: opvattingen (sturen sociaal handelen)
• ‘Sociaal’ ≠ dagelijks taalgebruik van ‘sociaal’
• Asociaal gedrag is ook sociaal handelen
Sociaal handelen = handelen in sociale omgeving, dat de kenmerken van de sociale omgeving
ondergaat.
Sociologie = de wetenschap die de maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, in hun
ontstaan, voortbestaan en veranderen en ook het sociaal handelen van mensen in wisselwerking met
deze patronen & structuren
, Hoofdstuk 2: de samenleving is een veld van tegengestelde krachten
Samenleving
Samenleven geefd aanleiding tot:
• Perverse effecten (tegengesteld aan bedoeling van handelig)
• Tegenstellingen tussen individu en samenleving, actor en factor, nature en nurture
• Mogelijkheden en kansen, maar ook beperkingen en hinderpalen
• Solidariteit en conflict
• Gelijkheid en ongelijkheid
Tegengestelde krachten in de samenleving
• Sociale cohesie en sociale uitsluiting gaan vaak samen
Twee tegengestelde krachten in een constante dynamiek van sociale uitsluiting en sociale cohesie:
• Middelpuntzoekende kracht = sociale cohesie (verbondenheid, solidariteit)
• Middelpuntvliedende kracht = sociale uitsluiting (kracht weggaand van het centrum)
Individu en samenleving: een strijd van goed tegen kwaad?
• Tegenstelling tussen individuele vrijheid en maatschappelijke dwang
• Niemand is een eiland: je bent een individu én deel van de samenleving
• We willen ‘erbij horen en ons onderscheiden van anderen’
Simmel
= Modetrends volgen maar toch onderscheiden van de ‘grijze massa’
Pas op voor aliënatie = je kan de controle verliezen over de machten die je zelf opwekt. Voorbeeld:
klimaatproblemen – online shoppen:
Veel zaken laten opsturen en terugsturen heeft een grote impact op het klimaat. Op termijn
kan het heel nefast zijn voor onszelf. Gratis retourneren is eigenlijk niet menselijk, niet
houdbaar voor arbeiders.
• Vrijheid gebruiken maar binnen de mogelijkheden vd samenleving
• We zijn beperkt in onze vrijheid want we leven in een samenleving
Betekenis sociologie
= samenlevingskunde
Sociologen hebben interesse in:
• Hoe leven mensen in allehande sociale verbanden?
• Wat zijn kenmerken van die samenlevingsverbanden?
• Door welke wetmatigheden worden ze gestuurd?
Mensen = sociale wezens die samen de samenleving tot stand brengen.
Sociologische verbeelding
= bewustzijn dat onze individuele ervarings- en belevingswereld verband houdt met een bredere
samenleving.
3 componenten van sociologische verbeelding
1. Biografie = alles wat mensen meemaken in hun leven
2. Sociale structuur = geheel van sociale relaties die iemand
heeft
3. Geschiedenis = historisch verloop die invloed heeft op sociale
structuur
Over eten en drinken
• Eten en drinken = primaire behoeften
• Biografie: voedinspatronen
• Sociale cultuur: sociale klasse, cultuur en trends
o Sociale en culturele context bv. stokjes, bestekn hand…
o Sociale patronen bv. brunchen op zonder, eten voor tv, diner om 20u…
o Kookboeken: verraden culturele verschuivingen
• Geschiedenis: verandering in voedingsindustrie, productie en transport
,Over sport
• Biografie: sporten
• Sociale cultuur
o Hoge SES: skiën, zeilen, surfen, snowboarden…
o Lage SES: zaalvoetbal, fitness, duivensport,…
• Geschiedenis: evolutie van betekenis van sport
Over liefde
• Verliefdheid mag dan wel blind zijn, partnerkeuze veel minder
• Mensen huwen binnen zelfde sociaal milieu (religie, opleidng, afkomst..)
• Biografie: partnerkeuze
• Sociale cultuur: sociale klasse, cultuur
• Geschiedenis: evolutie rol in gezeon, emancipatie vrouw, superdiversiteit…
Contingent maar niet arbitrair?
• Contingent = besef dat alles anders had kunnen zijn dan hoe het is: eten, kledij, historie…
• Arbiteir = toevallig, willekeurig
• Leven is NIET arbitair. Het is niet omdat een bepaald gebruik anders had kunnen zijn dat er geen
goede reden bestaat waarom het nu zo is.
Over echtscheiding
• Biografie: persoonlijke redenen – psychologische gevolgen
• Sociale cultuur: maatschappelijke oorzaken → armoede, huisvesting, complexe
samenlevingsvormen
• Geschiedenis: echtscheidingsgenomenen → homohuwelijk, inkorting scheidingsprocedure…
, Over ziekte en dood
• Biografie: eigen gedrag beïnvloed gezondheid, ziekte en levensverwachting
• Sociale cultuur: verklaring voro de maatschappelijke inbedding van die ongelijke
levensverwachtingen
• Geschiedenis: verzorgingsstraat (geheel van sociolae beschermingsstelsels en publieke
voorzieningen
Eerste definitie van sociologie
Maatschappelijke patronen en structuren:
• Positionele dimensie: sociaal netwerk/sociale klasse
• Symbolische structuren/cultuurpatronen: opvattingen (sturen sociaal handelen)
• ‘Sociaal’ ≠ dagelijks taalgebruik van ‘sociaal’
• Asociaal gedrag is ook sociaal handelen
Sociaal handelen = handelen in sociale omgeving, dat de kenmerken van de sociale omgeving
ondergaat.
Sociologie = de wetenschap die de maatschappelijke patronen en structuren bestudeert, in hun
ontstaan, voortbestaan en veranderen en ook het sociaal handelen van mensen in wisselwerking met
deze patronen & structuren
, Hoofdstuk 2: de samenleving is een veld van tegengestelde krachten
Samenleving
Samenleven geefd aanleiding tot:
• Perverse effecten (tegengesteld aan bedoeling van handelig)
• Tegenstellingen tussen individu en samenleving, actor en factor, nature en nurture
• Mogelijkheden en kansen, maar ook beperkingen en hinderpalen
• Solidariteit en conflict
• Gelijkheid en ongelijkheid
Tegengestelde krachten in de samenleving
• Sociale cohesie en sociale uitsluiting gaan vaak samen
Twee tegengestelde krachten in een constante dynamiek van sociale uitsluiting en sociale cohesie:
• Middelpuntzoekende kracht = sociale cohesie (verbondenheid, solidariteit)
• Middelpuntvliedende kracht = sociale uitsluiting (kracht weggaand van het centrum)
Individu en samenleving: een strijd van goed tegen kwaad?
• Tegenstelling tussen individuele vrijheid en maatschappelijke dwang
• Niemand is een eiland: je bent een individu én deel van de samenleving
• We willen ‘erbij horen en ons onderscheiden van anderen’
Simmel
= Modetrends volgen maar toch onderscheiden van de ‘grijze massa’
Pas op voor aliënatie = je kan de controle verliezen over de machten die je zelf opwekt. Voorbeeld:
klimaatproblemen – online shoppen:
Veel zaken laten opsturen en terugsturen heeft een grote impact op het klimaat. Op termijn
kan het heel nefast zijn voor onszelf. Gratis retourneren is eigenlijk niet menselijk, niet
houdbaar voor arbeiders.
• Vrijheid gebruiken maar binnen de mogelijkheden vd samenleving
• We zijn beperkt in onze vrijheid want we leven in een samenleving
