Samenvatting Geschiedenis, Hoofdstuk 3 uit 'sprekend verleden, VWO 4

SAMENVATTING Geschiedenis, Hoofdstuk 3,
VWO 4
Paragraaf 1 - 4
800 v.Chr = 200 poleis in Griekenland
 Polis (poleis meervoud) = stadstaat
 Acropolis = Hoge stad
 Agora = Plein/markt waar de belangrijkste gebouwen aan
stonden

Bestuursvormen
 Autocratie - Alleen heersers
 Oligarchie - Aanzienlijken (grootgrond bezitters)
 Democratie - Burgers

750 – 550 v.Chr - Een groep aanzienlijken neemt de macht over in
Athene. Grootgrondbezitters en handelaren
509 v.Chr - Kleistenes voert een nieuwe regeringsvorm in ; directe
democratie

De volksvergadering van Athene
 Ekklesia= = volksvergadering
 Geleid door 10 personen aangewezen door loting
 De Boule = raad van 500 Atheense burgers maakte
wetsvoorstellen
 Wetsvoorstellen werd direct over gestemd door middel van
hand opsteken
 Een volksvergadering kwam 1X in de 10 dagen bij
elkaar (gemiddeld)
 Burgers waren alleen Atheense mannen van boven de 23.
Geen slaven, vrouwen of buitenlanders
 Het enige ambt wat niet verloot werd was de rol van Generaal
omdat een generaal lichamelijk sterk moest zijn (verkozen en niet
verloot)

Athene had in het begin niet heel veel slaven maar naar mate de handel
toenam kwam er meer werk en met als gevolg kwamen er ook meer
slaven. Een derde deel van de Atheense bevolking was op een gegeven
moment slaaf.
Terwijl de Atheners kolonies stichten was Sparta bezig met
de Messeniers aan hun onderwerpen. Die kwamen regelmatig tevergeefs
in opstand. Die moesten namelijk altijd voedsel leveren.
Leger:
1. Spartaanse mannen hoefden niet als boer te werken
2. 7-20 jaar militaire opleiding in kazerne
3. Ze waren heel goed met wapens en de Spartaanse eer ging
boven alles.
Volksvergadering van Sparta
 Voorgestelde wetten aannemen of verwerpen door te roepen
en schreeuwen
 Raad van edelen maakt wetsvoorstellen
 Dagelijks bestuur in handen van 5 ephoren (door middel van
volksvergadering gekozen)

,  Leger aangevoerd door 2 koningen (die staan onder de
5 ephoren.)
De Spartanen stammen af van de Doriers.

Grieken verslaan de Perzen
Het perzische rijk had een alleenheerser namelijk een koning.
Griekse kolonisten willen onafhankelijkheid daarom kwamen ze in
500 v.Chr in opstand tegen Darius. Deze opstand was de aanleiding voor
de Perzische oorlog. Darius (koning van de perzen) wilde van deze opstand
een voorbeeld maken en gelijk heel Griekenland
veroveren. De grieken wisten dit maar het lukte ze niet om samen te
werken op tijd.
 490 v.Chr = Darius valt Griekenland aan op zee. Athene verdedigt
en Sparta doet eigenlijk niks. Ze hebben wel een verbond en bij de
slag bij Marathon komt Sparta pas als Athene de overwinning al
heeft behaald.
 480 v.Chr = Perzen vallen opnieuw aan onder Xerxes. De Atheners
vechten op zee en de Spartanen op land.
 Slag bij Thermopilae verovert Xerxes heel Griekenland behalve de
Peloponnesos.
 Slag bij Salamis wordt de Perzische vloot vernietigt door de
Atheense vloot in een hele slimme strategische zet.
 Slag bij Plataeae wordt het Perzische landleger voorgoed verslagen
en de Perzen keren terug naar hun eigen rijk.

Paragraaf 5
Vanaf de 6e eeuw v.Chr : filosofen die het verstand centraal stellen. Een
mens kan zelf denken, stelt vragen en komt tot antwoorden dit is de basis
van het westerse denken en mensbeeld.
Natuur I.P.V. godsdienst
Grote denkers zoals Aristoteles en Ptolemaeus brachten verandering in dat
alles door mythes en legendes werd verklaart. Ptolemaeus onderbouwde
zijn wiskundige theorieen met argumenten en berekeningen.Ptolemaeus
was de eerste die bewees dat de aarde in een heelal was en niet gewoon
een platte schijf. Veel mensen geloofden dit alleen niet.
Het oude mensbeeld van de Grieken was dat de goden volle controle
hadden over je leven. Daarom moest je de goden tevreden houden. Na de
dood leefde je verder als schim. Ongeveer vanaf de 6e eeuw voor christus
gingen sommige mensen dit anders zien. Zij zagen de mens als een
zelfstandig iets.
De 3 belangrijkste grote denkers waren
 Hippocrates, Geboorte van Geneeskunde. Hij zocht
verklaringen voor ziektes en schreef op hoe de ziekte verliep.
Zo wilde hij erachter komen hoe je een ziekte moest
behandelen. Logisch redeneren
 Herodotus, Geboorte van Geschiedenis. Hij reisde veel
en noteerde alles wat mensen over het verleden tegen hem
zeiden. Hij gaf wel altijd zijn eigen mening maar verder was
alles objectief.
 Thucydides. Hij schreef geschiedenis over
de Peloponnesische oorlog. Daarin probeerde hij ze te
verklaren en hij was kritisch tegenover zijn bronnen.