Wat is recht?
1. Objectief recht vs. subjectief recht
Wat is het verschil?
-> belangrijk om te weten welk recht het is want gaat over andere rechtbanken
Objectief recht = het recht, recht dat in het wetboek staat, ordent de samenleving,
geheel aan afdwingbare regels (probleem met de regels -> niks persoonlijk)
- Administratieve rechtscolleges
- Bv. Regels worden niet gevolgd bij een ambtenaar benoeming, motiveringsplicht
van wrm je gebuisd ben niet gedaan
- Jij vs. de overheid ( publiek recht)
Subjectief recht = mijn recht, rechten die ik uit de regels kan afleiden
- Gewone rechtbanken en hoven
- Bv. Pensioen niet betaald, aanklachten van mishandeling, …
- Jij vs. andere burgers (privaat recht)
Gebonden bevoegdheden = recht zegt wat de overheid moet doen wanneer de alle
voorwaarden vervuld zijn, ze moeten de regels volgen.
Discretionaire bevoegdheden = Het recht geeft de overheid wanneer aan alle
voorwaarden voldaan is nog een beperkte beleidsvrijheid. Moeten wel nog aan de regels
houden en mogen niet zomaar zeggen dat iets mag.
Wat zijn de kenmerken van objectief recht?
1) algemeen
- recht mag niet persoonlijk of willekeurig zijn (recht geld voor veel niet voor maar
1 ding) en het moet logisch zijn (misdrijven verjaren = Het recht geeft de overheid
wanneer aan alle voorwaarden voldaan is nog een beleidsvrijheid)
- als een ambtenaar een beslissing maakt is het voor 1 iemand, recht is voor
iedereen
2) gedragsregels
- recht beoordeeld uitwendig gedrag van rechtssubjecten -> niet geïnteresseerd in
wat we denken, alleen dat we de regels volgen
- natuurlijke persoon = mensen
- rechtspersoon = door mensen gecreëerde juridische entiteiten (bedrijven) -> Een
robot heeft geen rechten (leeft niet) en door mensen gemaakt maar het is geen
juridische entiteit.
3) opgelegd
- recht kan verplichten te handelen
- recht kan zowel geboden als verboden zijn -> het kan zeggen dat je iets niet mag
doen
Inspanningsverbintenis = ik zal mijn best doen, ik beloof mijn best te doen ookal weet
ik niet of ik het kan
Beoordeling:
- In abstracto = hoe zou iemand anders in dezelfde situatie handelen? (chirurg
zegt da hij zijn best gaat doen -> wordt beoordeeld door te kijken naar een chirurg
in dezelfde omstandigheden)
- In concreto = hoe zou je met je eigen goed omgaan? (Vergelijking hoe ze met u
gsm omging en hoe ze dat normaal met haar eigen spullen doet -> moet even
zijn)
, Resultaatsverbintenis = de persoon verbindt zich aan het resultaat (verjaardag taart
met prentje op -> kijkt naar resultaat)
- taart staat er niet dus er is geen resultaat = geschonden -> kan er onder
uitkomen als er overmacht is (gebeurd iets buiten je wil waardoor je een resultaat
niet kunt bereiken -> elektriciteit valt uit)
- herken je door: een duidelijk gebod/verbod, gebrek aan “aleatoir karakter”
( gebrek aan zekerheid) en overeenkomst tussen partijen
4) ordenend
- recht ordent de samenleving
5) afdwingbaar
- Regels afdwingen (als de afspraak niet na komt kan je da afdwingen)
- Rechtsherstel = mijn kapot object gemaakt moet worden
- iemand anders iets van jou kapot doet moet
die persoon er voor betalen (herstellen)
- Mijn huis een maand onbewoonbaar en moet
een maand op hotel (moet mijn huis fixen
(rechtsherstel) en moet mijn hotel
betalen(schadeherstel))
- Is afdwingbaar als je overeenkomsten hebt
gemaakt
- Rechts herstel anders dan schade herstel
anders als sancties
- Sancties = komt nog pijn vergoeding bij (vraagt nog - meer geld omdat het
gebeurd is) leedtoevoeging -> vooral in strafrecht
- Boete heeft bedoeling om pijn te doen (punitief)
- Bv sanctie: repressieve vrijheidsberoving, vermogensrechtelijke straffen, publieke
straffen en private straffen (kan in principe niet)
Wat is subjectief recht?
Rechtsfeit + het recht/objectief recht = mijn recht/subjectief recht -> individualisering
van het recht.
-> Recht inzetten om mijn gelijk te halen
-> Dat de boom valt op mijn huis is een rechtsfeit -> Het recht om
schadevergoeding te krijgen
1. Het recht opdelen
Wat is Nationaal – Internationaal – Supranationaal recht?
Nationaal = recht in België gemaakt in Belgische parlementen
Internationaal = een groep landen die zeggen wij gaan samen verdragen maken -> moet
die regels als je er bij zit opnemen in de wetten
Supernationaal = de groepen gaan naast de verdragen instellingen maken die
bevoegdheden hebben in de grondgebieden (mogen wetten maken/ Europees
parlement)
Wat is publiek en privaat recht?
Privaat = persoon tegen persoon
Publiek = persoon tegen overheid (organisatie van de staat en
recht)
Onderscheid:
- Dwingend karakter van publiekrecht
- Eenzijdig karakter van publiekrecht (overheid kan
beslissingen opleggen en afdwingen zonder ze naar de
rechter moeten gaan)
, - Zwaardere verplichtingen in publiekrecht (het moet eerlijk blijven)
- Overheid neemt zelf initiatief om normenschending af te dwingen
1. fundamentele beginsels
Alleen personen hebben rechtspersoonlijkheid
Rechtssubjecten
= voorwerpen, ongeacht of ze natuurlijk of kunstmatig, lichamelijk of
onlichamelijk zijn, zijn te onderscheiden van dieren. Voorwerpen en dieren zijn te
onderscheiden van personen
Onlichamelijk voorwerp = intellectueel eigendom (kan je niet vastpakken)
Enkel natuurlijke personen of rechtspersonen = rechtssubject
Rechtssubjecten: voorwerp, personen (natuurlijke personen en rechtspersonen)
en dieren
= elke natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens
indien de wet anders bepaalt, slecht 1 enkel vermogen
Natuurlijke personen = mensen
Rechtspersoon = een door mensen gecreëerde juridische structuur (
Door de wet opgericht rechtspersoon = België
Je sluit een contact met een rechtspersoon en de manager zal het
vertegenwoordigen
Iemand rijd tegen coca cola -> het rechtspersoon kan naar de rechter stappen en
een vergoeding vragen -> het rechtspersoon heeft een eigen vermogen
Je kan niet zomaar een rechtspersoon maken -> binnen grenzen
- Wettelijkheidsbeginsel -> binnen wettelijke voorwaarden, beperkt aantal
rechtsvormen in de wet
- Doelbeperkingsbeginsel -> statutair doel, mogen enkel binnen dat doel
handelen -> als je doel wilt veranderen moet je naar de notaris
Bepaalde benodigdheden Bv. Minimum kapitaal, ….
Nut van een rechtspersoon?
- Feitelijke vereniging = groep mensen dat geen rechtspersoon zijn gaan
samen iets organiseren, ze gaan geld investeren en lenen. Hun idee werkt
niet en de bank wilt hen geld terug. Volgens de bank is iedereen
aanspreekbaar en kan aan 1 persoon vragen om alles terug te betalen
(volledig vermogen) –> veel geld kwijt
- Rechtspersoon = de groep mensen maken een ‘apart’ persoon uit. Ze
geven een kapitaal aan het rechtspersoon en het rechtspersoon leent geld.
Het lukt niet en de bank wilt geld terug maar moet naar rechtspersoon. ->
het rechtspersoon gaat failliet en de mensen moeten zelf niets aan de
bank betalen.
Coca cola kan niet zelf naar de rechtbank te gaan om hun recht op te halen
De managers voeren de rechten uit -> vertegenwoordigen
Ook al heb je rechten kan je ze soms niet zelf uitvoeren
, - Rechtsbekwaamheid = heb je dat recht? (als je jonger bent als 18 heb je
niet het recht om te stemmen)
- Handelingsbekwaamheid = mag je het recht zelf uitvoeren? (juridisch
gezien mag je een lening aangaan maar je mag dat niet zelf doen – te
jong)
- Wilsbekwaamheid = kan je het recht zelf uitvoeren? (je bent
handelingsbekwaam maar je koopt dronken een bus op ebay -> je bent
dan niet in staat om je recht uit te voeren)
rechtsobjecten
Rechtsobjecten (voorwerpen) zijn geen dragers van rechten en plichten (dieren)
-> We behandelen dieren zoals we lichamelijke voorwerpen zouden
behandelen
Huisdieren bij scheiding -> Regels toepassen die je op de kinderen toepast ->
verblijfsregeling voor de honden (kun je niet zomaar als goederen zien)
Bronnen van het recht
Materiële en formele bronnen van het recht
Recht verdelen in 2 delen:
- Materieel = de inhoud van het recht/ de regels (huwelijk van hetzelfde geslacht
toegelaten?)
- Formeel = de vindplaats -> de plek in de wetgeving waar je de bron terugvindt
-> formeel deel je op in nog 2 delen
1) Bindend -> wetten, besluitende uitvoerende macht, gebruiken en gewoonten,
algemene rechtsbeginselen
- Wetten = wet, decreet, ordonnanties gestemd door 1 van de parlementen die
we hebben (decreet in de gemeenschappen en de gewesten -> niet Brussel
hoofdstedelijk) ( Brussel hoofdstedelijk gewest maakt ordonnanties ) (federaal
parlement doet wetten)
- Besluiten uitvoerende macht = koninklijk besluit (alle ministers), ministerieel
besluit (1 minister), provinciale verordening, gemeentelijke verordening
- Gebruiken en gewoonten = je gaat geen nieuwe dingen verzinnen
- Algemene rechtsbeginselen = dingen die je zo belangrijk vindt dat je ze altijd
toepast ook al zijn ze niet opgeschreven (niet 2 keer vervolgd kan worden voor
hetzelfde)
2) Gezaghebbend (hebben gezag, zijn belangrijk, maar niet bindend) ->
rechtspraak, rechtsleer
- Rechtspraak = interpretaties (doen de rechters, wet is niet duidelijk dus doen ze
zo, andere kunnen dit als voorbeeld nemen of juist niet), precedenten (hoe ze
het vooraf hebben behandeld opnieuw gebruiken)
- Rechtsleer = wat ze schrijven over het recht, je schrijft een artikel of iets van
recht -> mogen dat lezen maar niet bindend
Materiële en formele wetten
Formele en materiele wet = specifieke groep van bronnen van recht
-> Binden en geschreven (door parlement of uitvoerende macht)
Formele wet = beslissingen gestemd door een wetgevend macht, ongeacht
onpersoonlijk karakter (organiek)
1. Objectief recht vs. subjectief recht
Wat is het verschil?
-> belangrijk om te weten welk recht het is want gaat over andere rechtbanken
Objectief recht = het recht, recht dat in het wetboek staat, ordent de samenleving,
geheel aan afdwingbare regels (probleem met de regels -> niks persoonlijk)
- Administratieve rechtscolleges
- Bv. Regels worden niet gevolgd bij een ambtenaar benoeming, motiveringsplicht
van wrm je gebuisd ben niet gedaan
- Jij vs. de overheid ( publiek recht)
Subjectief recht = mijn recht, rechten die ik uit de regels kan afleiden
- Gewone rechtbanken en hoven
- Bv. Pensioen niet betaald, aanklachten van mishandeling, …
- Jij vs. andere burgers (privaat recht)
Gebonden bevoegdheden = recht zegt wat de overheid moet doen wanneer de alle
voorwaarden vervuld zijn, ze moeten de regels volgen.
Discretionaire bevoegdheden = Het recht geeft de overheid wanneer aan alle
voorwaarden voldaan is nog een beperkte beleidsvrijheid. Moeten wel nog aan de regels
houden en mogen niet zomaar zeggen dat iets mag.
Wat zijn de kenmerken van objectief recht?
1) algemeen
- recht mag niet persoonlijk of willekeurig zijn (recht geld voor veel niet voor maar
1 ding) en het moet logisch zijn (misdrijven verjaren = Het recht geeft de overheid
wanneer aan alle voorwaarden voldaan is nog een beleidsvrijheid)
- als een ambtenaar een beslissing maakt is het voor 1 iemand, recht is voor
iedereen
2) gedragsregels
- recht beoordeeld uitwendig gedrag van rechtssubjecten -> niet geïnteresseerd in
wat we denken, alleen dat we de regels volgen
- natuurlijke persoon = mensen
- rechtspersoon = door mensen gecreëerde juridische entiteiten (bedrijven) -> Een
robot heeft geen rechten (leeft niet) en door mensen gemaakt maar het is geen
juridische entiteit.
3) opgelegd
- recht kan verplichten te handelen
- recht kan zowel geboden als verboden zijn -> het kan zeggen dat je iets niet mag
doen
Inspanningsverbintenis = ik zal mijn best doen, ik beloof mijn best te doen ookal weet
ik niet of ik het kan
Beoordeling:
- In abstracto = hoe zou iemand anders in dezelfde situatie handelen? (chirurg
zegt da hij zijn best gaat doen -> wordt beoordeeld door te kijken naar een chirurg
in dezelfde omstandigheden)
- In concreto = hoe zou je met je eigen goed omgaan? (Vergelijking hoe ze met u
gsm omging en hoe ze dat normaal met haar eigen spullen doet -> moet even
zijn)
, Resultaatsverbintenis = de persoon verbindt zich aan het resultaat (verjaardag taart
met prentje op -> kijkt naar resultaat)
- taart staat er niet dus er is geen resultaat = geschonden -> kan er onder
uitkomen als er overmacht is (gebeurd iets buiten je wil waardoor je een resultaat
niet kunt bereiken -> elektriciteit valt uit)
- herken je door: een duidelijk gebod/verbod, gebrek aan “aleatoir karakter”
( gebrek aan zekerheid) en overeenkomst tussen partijen
4) ordenend
- recht ordent de samenleving
5) afdwingbaar
- Regels afdwingen (als de afspraak niet na komt kan je da afdwingen)
- Rechtsherstel = mijn kapot object gemaakt moet worden
- iemand anders iets van jou kapot doet moet
die persoon er voor betalen (herstellen)
- Mijn huis een maand onbewoonbaar en moet
een maand op hotel (moet mijn huis fixen
(rechtsherstel) en moet mijn hotel
betalen(schadeherstel))
- Is afdwingbaar als je overeenkomsten hebt
gemaakt
- Rechts herstel anders dan schade herstel
anders als sancties
- Sancties = komt nog pijn vergoeding bij (vraagt nog - meer geld omdat het
gebeurd is) leedtoevoeging -> vooral in strafrecht
- Boete heeft bedoeling om pijn te doen (punitief)
- Bv sanctie: repressieve vrijheidsberoving, vermogensrechtelijke straffen, publieke
straffen en private straffen (kan in principe niet)
Wat is subjectief recht?
Rechtsfeit + het recht/objectief recht = mijn recht/subjectief recht -> individualisering
van het recht.
-> Recht inzetten om mijn gelijk te halen
-> Dat de boom valt op mijn huis is een rechtsfeit -> Het recht om
schadevergoeding te krijgen
1. Het recht opdelen
Wat is Nationaal – Internationaal – Supranationaal recht?
Nationaal = recht in België gemaakt in Belgische parlementen
Internationaal = een groep landen die zeggen wij gaan samen verdragen maken -> moet
die regels als je er bij zit opnemen in de wetten
Supernationaal = de groepen gaan naast de verdragen instellingen maken die
bevoegdheden hebben in de grondgebieden (mogen wetten maken/ Europees
parlement)
Wat is publiek en privaat recht?
Privaat = persoon tegen persoon
Publiek = persoon tegen overheid (organisatie van de staat en
recht)
Onderscheid:
- Dwingend karakter van publiekrecht
- Eenzijdig karakter van publiekrecht (overheid kan
beslissingen opleggen en afdwingen zonder ze naar de
rechter moeten gaan)
, - Zwaardere verplichtingen in publiekrecht (het moet eerlijk blijven)
- Overheid neemt zelf initiatief om normenschending af te dwingen
1. fundamentele beginsels
Alleen personen hebben rechtspersoonlijkheid
Rechtssubjecten
= voorwerpen, ongeacht of ze natuurlijk of kunstmatig, lichamelijk of
onlichamelijk zijn, zijn te onderscheiden van dieren. Voorwerpen en dieren zijn te
onderscheiden van personen
Onlichamelijk voorwerp = intellectueel eigendom (kan je niet vastpakken)
Enkel natuurlijke personen of rechtspersonen = rechtssubject
Rechtssubjecten: voorwerp, personen (natuurlijke personen en rechtspersonen)
en dieren
= elke natuurlijke persoon of rechtspersoon heeft een vermogen en, behoudens
indien de wet anders bepaalt, slecht 1 enkel vermogen
Natuurlijke personen = mensen
Rechtspersoon = een door mensen gecreëerde juridische structuur (
Door de wet opgericht rechtspersoon = België
Je sluit een contact met een rechtspersoon en de manager zal het
vertegenwoordigen
Iemand rijd tegen coca cola -> het rechtspersoon kan naar de rechter stappen en
een vergoeding vragen -> het rechtspersoon heeft een eigen vermogen
Je kan niet zomaar een rechtspersoon maken -> binnen grenzen
- Wettelijkheidsbeginsel -> binnen wettelijke voorwaarden, beperkt aantal
rechtsvormen in de wet
- Doelbeperkingsbeginsel -> statutair doel, mogen enkel binnen dat doel
handelen -> als je doel wilt veranderen moet je naar de notaris
Bepaalde benodigdheden Bv. Minimum kapitaal, ….
Nut van een rechtspersoon?
- Feitelijke vereniging = groep mensen dat geen rechtspersoon zijn gaan
samen iets organiseren, ze gaan geld investeren en lenen. Hun idee werkt
niet en de bank wilt hen geld terug. Volgens de bank is iedereen
aanspreekbaar en kan aan 1 persoon vragen om alles terug te betalen
(volledig vermogen) –> veel geld kwijt
- Rechtspersoon = de groep mensen maken een ‘apart’ persoon uit. Ze
geven een kapitaal aan het rechtspersoon en het rechtspersoon leent geld.
Het lukt niet en de bank wilt geld terug maar moet naar rechtspersoon. ->
het rechtspersoon gaat failliet en de mensen moeten zelf niets aan de
bank betalen.
Coca cola kan niet zelf naar de rechtbank te gaan om hun recht op te halen
De managers voeren de rechten uit -> vertegenwoordigen
Ook al heb je rechten kan je ze soms niet zelf uitvoeren
, - Rechtsbekwaamheid = heb je dat recht? (als je jonger bent als 18 heb je
niet het recht om te stemmen)
- Handelingsbekwaamheid = mag je het recht zelf uitvoeren? (juridisch
gezien mag je een lening aangaan maar je mag dat niet zelf doen – te
jong)
- Wilsbekwaamheid = kan je het recht zelf uitvoeren? (je bent
handelingsbekwaam maar je koopt dronken een bus op ebay -> je bent
dan niet in staat om je recht uit te voeren)
rechtsobjecten
Rechtsobjecten (voorwerpen) zijn geen dragers van rechten en plichten (dieren)
-> We behandelen dieren zoals we lichamelijke voorwerpen zouden
behandelen
Huisdieren bij scheiding -> Regels toepassen die je op de kinderen toepast ->
verblijfsregeling voor de honden (kun je niet zomaar als goederen zien)
Bronnen van het recht
Materiële en formele bronnen van het recht
Recht verdelen in 2 delen:
- Materieel = de inhoud van het recht/ de regels (huwelijk van hetzelfde geslacht
toegelaten?)
- Formeel = de vindplaats -> de plek in de wetgeving waar je de bron terugvindt
-> formeel deel je op in nog 2 delen
1) Bindend -> wetten, besluitende uitvoerende macht, gebruiken en gewoonten,
algemene rechtsbeginselen
- Wetten = wet, decreet, ordonnanties gestemd door 1 van de parlementen die
we hebben (decreet in de gemeenschappen en de gewesten -> niet Brussel
hoofdstedelijk) ( Brussel hoofdstedelijk gewest maakt ordonnanties ) (federaal
parlement doet wetten)
- Besluiten uitvoerende macht = koninklijk besluit (alle ministers), ministerieel
besluit (1 minister), provinciale verordening, gemeentelijke verordening
- Gebruiken en gewoonten = je gaat geen nieuwe dingen verzinnen
- Algemene rechtsbeginselen = dingen die je zo belangrijk vindt dat je ze altijd
toepast ook al zijn ze niet opgeschreven (niet 2 keer vervolgd kan worden voor
hetzelfde)
2) Gezaghebbend (hebben gezag, zijn belangrijk, maar niet bindend) ->
rechtspraak, rechtsleer
- Rechtspraak = interpretaties (doen de rechters, wet is niet duidelijk dus doen ze
zo, andere kunnen dit als voorbeeld nemen of juist niet), precedenten (hoe ze
het vooraf hebben behandeld opnieuw gebruiken)
- Rechtsleer = wat ze schrijven over het recht, je schrijft een artikel of iets van
recht -> mogen dat lezen maar niet bindend
Materiële en formele wetten
Formele en materiele wet = specifieke groep van bronnen van recht
-> Binden en geschreven (door parlement of uitvoerende macht)
Formele wet = beslissingen gestemd door een wetgevend macht, ongeacht
onpersoonlijk karakter (organiek)
