mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
SAMENVATTING VERBINTENISSENRECHT 2024-2025
https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article_body.pl?
language=nl&pub_date=2022-07-01&caller=list&numac=2022032058
INLEIDING: VERBINTENIS, SITUERING EN BRONNEN VAN HET
VERBINTENISSENRECHT (ZIE BUNDEL UFORA)
HOODSTUK 1 VERBINTENIS: BEGRIP EN INDELINGEN
BEGRIPPEN VERBINTENIS, SCHULD, SCHULDVORDERING OF PERSOONLIJK
RECHT
Bvb. Koopcontract m.b.t. goed x doet verbintenissen ontstaan
1) Koopprijs w betaald: verbintenissen ontstaan tussen verkoper en koper
2) Eigendom w overgedragen: verbintenissen ontstaan tussen verkoper en koper (zakelijk
rechtelijk gevolg)
1. Kwalificeer het contract
a. Bepaald contract is een koopcontract omdat 1) en 2) of huurcontract,
arbeidscontract, etc. (Kwalificeer welk contract en kijk welke rechtsgevolgen?)
2. De rechtsgevolgen
a. Belangrijk om te weten welk soort contract er w gesloten mits we moeten weten
welke regels er van toepassing zijn, m.a.w. hierdoor weten we welke
rechtsgevolgen.
Kijk hiervoor naar:
1) Rechtsregels
2) ‘Contract’ nl. de wilsverklaring die tot uiting kan worden gebracht in een
contractueel document
a. Een contract is een wilsovereenstemming die vereist dat er een
wilsuiting is van partijen om bepaalde rechtsgevolgen tot uiting te
brengen. Al dan niet schriftelijk, (formeel document/ door
partijen/ door advocaten, etc.) (=abstract begrip)
Relatie tussen beide begrippen: een contract doet verbintenissen ontstaan. MO: er zijn ook
andere bronnen van verbintenissen. (Contract =/= verbintenis!)
Bvb. Een koopcontract doet verbintenissen ontstaan tussen de verkoper en de
koper.
1
,mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
TECHNISCHE EIGENLIJKE BETEKENIS
Verbintenis, een rechtsband (vinculum juris) tussen twee of meer personen waarbij de schuldeiser
tegenover de schuldenaar op een in rechte afdwingbare wijze aanspraak kan maken op een
prestatie. Verbintenis is gedefinieerd in art. 5.1 BW Verbintenis: “Een verbintenis is een rechtsband
op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een
prestatie mag eisen. “
Tussen SA (een passief gecreëerd= schuld) en SE (actief= schuldvordering)
4 onderdelen/ kenmerken in de definitie nl.
1) De prestatie is het voorwerp van de verbintenis;
Bvb. De betaling van de prijs
2) De schuldeiser (crediteur) en de schuldenaar (debiteur) zijn de partijen bij de
verbintenis (de hoedanigheden)
Bvb. De verkoper (SA) en de koper (SE)
3) Een verbintenis behelst een rechtsband tussen twee of meer personen eerder
dan een band tussen een persoon en een goed (in tegenstelling tot wat geldt
bij zakelijke rechten)
Zie hierboven
4) De juridische afdwingbaarheid is evenzeer essentieel voor het bestaan van
een verbintenis.
Als ze niet vrijwillig w nagekomen => SE/SA kan de uitvoering afdwingen
Verschil lastgeving en aanneming (Materiele handeling vs. Rechtshandeling)
- Lastgeving is een contract waarbij de lastgever een lasthebber opdraagt om in zijn naam
en voor zijn rekening een rechtshandeling te verrichten.
= Rechtshandeling: de handeling is bedoeld om RG’en (juridische gevolgen) teweeg te
brengen.
o Bvb. advocaat, notaris, makelaar, etc. Er ontstaat dus een verbintenis tussen de
lasthebber en lastgever
o Bvb. De makelaar verkoopt het huis namens de eigenaar.
- Aanneming is een overeenkomst waarbij de werknemer zich verbindt om tegen betaling
bepaald werk uit te voeren voor een opdrachtgever.
= Materiële handeling: de aannemer voert een materiële handeling uit. Deze heeft op zich
geen juridische werking; Slechts een feitelijke prestatie. (feitelijke uitvoering)
2
,mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
o Bvb. Bouwfirma krijgt de opdracht om een huis te bouwen
o Bvb. Schilderen
Voorbeelden met de ontstane verbintenissen:
- Bvb. Verzekeringscontract: tussen de verzekeraar (de verzekeringsmaatschappij) en de
verzekerde
o De verzekerde moet premies betalen
o De verzekeraar moet dekking bieden, de verzekerde schade vergoeden volgens
het contract
- Bvb. Ruilcontract:
o De eigendomsoverdracht (1)
o De eigendomsoverdracht (2)
- Bvb. Aannemingscontract tussen opdrachtgever en de aannemer
o Opdrachtgever zal de prijs betalen voor de verrichtingen waartoe aannemer zich
heeft verbonden
o Aannemer zal het werk uitvoeren zoals overeengekomen= resultaatsverbintenis
Bvb. Ook intellectuele diensten door bvb. een advocaat, softwareontwikkeling
- Bvb. Huurcontract
o Huurder moet de prijs betalen
o Verhuurder moet het gebruik en genot verschaffen van de bestemming van het
goed zoals bepaald in de overeenstemming.
DE ONEIGENLIJKE BETEKENIS
In de oneigenlijke betekenis van het woord, wordt verbintenis vaak vereenzelvigd met ‘schuld’, d.i.
de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van de SA/ de passiefzijde van de boekhoudkundige
balans. = PASSIEF
Het spiegelbeeld ervan is de ‘schuldvordering’. Nl. de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van
de SE/ actiefzijde van de boekhoudkundige balans = ACTIEF, Persoonlijk recht (zie hoofdstuk 2)
- Een verbintenis doet persoonlijke rechten ontstaan. Dus een band tussen twee personen
waarbij de ene iets van de andere kan eisen.
Boek 5 BW is niet zuiver in het gebruik van de term verbintenis. In de technische zin wordt deze
gedefinieerd (art. 5.1 BW), maar men gebruikt het begrip vaak in de oneigenlijke betekenis.
3
, mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
Zo is er sprake van een eenzijdig contract: Art. 5.6, tweede lid ‘Een contract is eenzijdig
wanneer een partij verbonden is tegenover een andere, zonder enige verbintenis voor
laatstgenoemde’
o Een eenzijdig contract doet allen voor één van de partijen een schuld (verbintenis in
de oneigenlijke zin) ontstaan en niet voor de andere partij. Maar het doet wel een
rechtsband tussen beide partijen ontstaan (verbintenis in de technische zin). Zonder
enige SCHULD/ verplichting voor de andere partij!
Bvb. Bewaargeving
Een zakelijk contract waarbij de ene partij (bewaarnemer) zich ertoe
verbindt om een zaak van andere partij (bewaargever) te bewaren en
later terug te geven (zakelijk recht), zoals bepaald in het
bewaargevingsdocument. Eén partij gaan een verbintenis aan tav
andere partij
Wederkerig contract
Art. 5.6, eerste lid ‘Een contract is wederkerig wanneer de partijen over en weer jegens elkaar
verbonden zijn.’
Bvb. betaalde parking of opslagplaats
VERBINTENIS VERSUS OBLIEGENHEIT,
Verbintenis is te onderscheiden van een last of Obliegenheit
Verbintenis: in principe kan de SE een prestatie afdwingen van de SA
Maar: persoon die gehouden is tot een last/ Obliegenheit, kan niet gedwongen worden tot het
verrichten van de last. Een recht vervalt wel als hij de last niet vervult (hij verliest een aanspraak)
Een contractuele obliegenheit doet zich voor wanneer een overeenkomst bepaalde formaliteiten of
termijnen oplegt die de partij, op straffe van verval van haar rechten, jegens haar medecontractant
moet naleven
Bvb. Schadebeperkingsplicht
- De verplichting van de schadelijder om de redelijke maatregelen te nemen om zijn
schade te beperken of voorkomen (De zorgvuldig, redelijke persoon)
- Neemt hij die maatregelen niet, dan kan hij de schade die hij had kunnen
voorkomen, niet meer ten laste leggen van de aansprakelijke wederpartij, en blijft de
eruit voortvloeiende schade voor zijn eigen rekening
o Bvb. De koper kocht 10.000 kg peren aan
4
SAMENVATTING VERBINTENISSENRECHT 2024-2025
https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi/article_body.pl?
language=nl&pub_date=2022-07-01&caller=list&numac=2022032058
INLEIDING: VERBINTENIS, SITUERING EN BRONNEN VAN HET
VERBINTENISSENRECHT (ZIE BUNDEL UFORA)
HOODSTUK 1 VERBINTENIS: BEGRIP EN INDELINGEN
BEGRIPPEN VERBINTENIS, SCHULD, SCHULDVORDERING OF PERSOONLIJK
RECHT
Bvb. Koopcontract m.b.t. goed x doet verbintenissen ontstaan
1) Koopprijs w betaald: verbintenissen ontstaan tussen verkoper en koper
2) Eigendom w overgedragen: verbintenissen ontstaan tussen verkoper en koper (zakelijk
rechtelijk gevolg)
1. Kwalificeer het contract
a. Bepaald contract is een koopcontract omdat 1) en 2) of huurcontract,
arbeidscontract, etc. (Kwalificeer welk contract en kijk welke rechtsgevolgen?)
2. De rechtsgevolgen
a. Belangrijk om te weten welk soort contract er w gesloten mits we moeten weten
welke regels er van toepassing zijn, m.a.w. hierdoor weten we welke
rechtsgevolgen.
Kijk hiervoor naar:
1) Rechtsregels
2) ‘Contract’ nl. de wilsverklaring die tot uiting kan worden gebracht in een
contractueel document
a. Een contract is een wilsovereenstemming die vereist dat er een
wilsuiting is van partijen om bepaalde rechtsgevolgen tot uiting te
brengen. Al dan niet schriftelijk, (formeel document/ door
partijen/ door advocaten, etc.) (=abstract begrip)
Relatie tussen beide begrippen: een contract doet verbintenissen ontstaan. MO: er zijn ook
andere bronnen van verbintenissen. (Contract =/= verbintenis!)
Bvb. Een koopcontract doet verbintenissen ontstaan tussen de verkoper en de
koper.
1
,mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
TECHNISCHE EIGENLIJKE BETEKENIS
Verbintenis, een rechtsband (vinculum juris) tussen twee of meer personen waarbij de schuldeiser
tegenover de schuldenaar op een in rechte afdwingbare wijze aanspraak kan maken op een
prestatie. Verbintenis is gedefinieerd in art. 5.1 BW Verbintenis: “Een verbintenis is een rechtsband
op grond waarvan een schuldeiser van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een
prestatie mag eisen. “
Tussen SA (een passief gecreëerd= schuld) en SE (actief= schuldvordering)
4 onderdelen/ kenmerken in de definitie nl.
1) De prestatie is het voorwerp van de verbintenis;
Bvb. De betaling van de prijs
2) De schuldeiser (crediteur) en de schuldenaar (debiteur) zijn de partijen bij de
verbintenis (de hoedanigheden)
Bvb. De verkoper (SA) en de koper (SE)
3) Een verbintenis behelst een rechtsband tussen twee of meer personen eerder
dan een band tussen een persoon en een goed (in tegenstelling tot wat geldt
bij zakelijke rechten)
Zie hierboven
4) De juridische afdwingbaarheid is evenzeer essentieel voor het bestaan van
een verbintenis.
Als ze niet vrijwillig w nagekomen => SE/SA kan de uitvoering afdwingen
Verschil lastgeving en aanneming (Materiele handeling vs. Rechtshandeling)
- Lastgeving is een contract waarbij de lastgever een lasthebber opdraagt om in zijn naam
en voor zijn rekening een rechtshandeling te verrichten.
= Rechtshandeling: de handeling is bedoeld om RG’en (juridische gevolgen) teweeg te
brengen.
o Bvb. advocaat, notaris, makelaar, etc. Er ontstaat dus een verbintenis tussen de
lasthebber en lastgever
o Bvb. De makelaar verkoopt het huis namens de eigenaar.
- Aanneming is een overeenkomst waarbij de werknemer zich verbindt om tegen betaling
bepaald werk uit te voeren voor een opdrachtgever.
= Materiële handeling: de aannemer voert een materiële handeling uit. Deze heeft op zich
geen juridische werking; Slechts een feitelijke prestatie. (feitelijke uitvoering)
2
,mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
o Bvb. Bouwfirma krijgt de opdracht om een huis te bouwen
o Bvb. Schilderen
Voorbeelden met de ontstane verbintenissen:
- Bvb. Verzekeringscontract: tussen de verzekeraar (de verzekeringsmaatschappij) en de
verzekerde
o De verzekerde moet premies betalen
o De verzekeraar moet dekking bieden, de verzekerde schade vergoeden volgens
het contract
- Bvb. Ruilcontract:
o De eigendomsoverdracht (1)
o De eigendomsoverdracht (2)
- Bvb. Aannemingscontract tussen opdrachtgever en de aannemer
o Opdrachtgever zal de prijs betalen voor de verrichtingen waartoe aannemer zich
heeft verbonden
o Aannemer zal het werk uitvoeren zoals overeengekomen= resultaatsverbintenis
Bvb. Ook intellectuele diensten door bvb. een advocaat, softwareontwikkeling
- Bvb. Huurcontract
o Huurder moet de prijs betalen
o Verhuurder moet het gebruik en genot verschaffen van de bestemming van het
goed zoals bepaald in de overeenstemming.
DE ONEIGENLIJKE BETEKENIS
In de oneigenlijke betekenis van het woord, wordt verbintenis vaak vereenzelvigd met ‘schuld’, d.i.
de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van de SA/ de passiefzijde van de boekhoudkundige
balans. = PASSIEF
Het spiegelbeeld ervan is de ‘schuldvordering’. Nl. de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van
de SE/ actiefzijde van de boekhoudkundige balans = ACTIEF, Persoonlijk recht (zie hoofdstuk 2)
- Een verbintenis doet persoonlijke rechten ontstaan. Dus een band tussen twee personen
waarbij de ene iets van de andere kan eisen.
Boek 5 BW is niet zuiver in het gebruik van de term verbintenis. In de technische zin wordt deze
gedefinieerd (art. 5.1 BW), maar men gebruikt het begrip vaak in de oneigenlijke betekenis.
3
, mac Verbintenissenrecht Ignace Claeys
Zo is er sprake van een eenzijdig contract: Art. 5.6, tweede lid ‘Een contract is eenzijdig
wanneer een partij verbonden is tegenover een andere, zonder enige verbintenis voor
laatstgenoemde’
o Een eenzijdig contract doet allen voor één van de partijen een schuld (verbintenis in
de oneigenlijke zin) ontstaan en niet voor de andere partij. Maar het doet wel een
rechtsband tussen beide partijen ontstaan (verbintenis in de technische zin). Zonder
enige SCHULD/ verplichting voor de andere partij!
Bvb. Bewaargeving
Een zakelijk contract waarbij de ene partij (bewaarnemer) zich ertoe
verbindt om een zaak van andere partij (bewaargever) te bewaren en
later terug te geven (zakelijk recht), zoals bepaald in het
bewaargevingsdocument. Eén partij gaan een verbintenis aan tav
andere partij
Wederkerig contract
Art. 5.6, eerste lid ‘Een contract is wederkerig wanneer de partijen over en weer jegens elkaar
verbonden zijn.’
Bvb. betaalde parking of opslagplaats
VERBINTENIS VERSUS OBLIEGENHEIT,
Verbintenis is te onderscheiden van een last of Obliegenheit
Verbintenis: in principe kan de SE een prestatie afdwingen van de SA
Maar: persoon die gehouden is tot een last/ Obliegenheit, kan niet gedwongen worden tot het
verrichten van de last. Een recht vervalt wel als hij de last niet vervult (hij verliest een aanspraak)
Een contractuele obliegenheit doet zich voor wanneer een overeenkomst bepaalde formaliteiten of
termijnen oplegt die de partij, op straffe van verval van haar rechten, jegens haar medecontractant
moet naleven
Bvb. Schadebeperkingsplicht
- De verplichting van de schadelijder om de redelijke maatregelen te nemen om zijn
schade te beperken of voorkomen (De zorgvuldig, redelijke persoon)
- Neemt hij die maatregelen niet, dan kan hij de schade die hij had kunnen
voorkomen, niet meer ten laste leggen van de aansprakelijke wederpartij, en blijft de
eruit voortvloeiende schade voor zijn eigen rekening
o Bvb. De koper kocht 10.000 kg peren aan
4
