Psychopathologie
Obv observatie en gegevens gaan we een analyse maken of er sprake is van een afwijking
Deze diagnose kan een grote invloed hebben
Hoofdstuk 1: introductie
1.1.1 wat is afwijkend gedrag
- er lijkt iets aan de hand te zijn met de gevoelens, gedachten en het gedrag van
deze mensen
- Allemaal al eens te maken hebben met psychische problemen
- psychische problemen en stoornissen hebben een directe en indirecte invloed op
de maatschappij
- Psychopathologie:
psychè (= ziel) + pathos (= lijden)
deelgebied van psychiatrie en klinische psychologie
Houdt zich bezig met afwijkende emoties, gedragingen en gedachten
Weten wat er aan de hand is en waarom men doet wat men doet
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken ervan en behandeling
- Psychiatrie:
medisch specialisme gericht op diagnostiek en behandeling van psychische
stoornissen (medisch oogpunt om om te gaan met psychisch lijden)
- Klinische psychologie:
beschrijving, oorzaken en behandeling van psychische stoornissen en bevordering
van psychische welbevinden (psychologisch oogpunt om om te gaan met psychisch
lijden)
gaan niet uit van puur medische model, maar gaan kijken vanuit het holisme
- Psychische stoornis =
geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragingen
mét storing in het functioneren en persoonlijk lijden
, - Prevalentie:
Verschil in coping mechanisme
Hormonaal verschil
Stigma: mensen met psychische problemen worden vaak gestigmatiseerd en door hun
omgeving afgewezen/uitgestoten
nochtans iemand met ‘psychische problemen’ is niet per definitie afwijkend
belang van destigmatisering! (te gek campagne, rode neuzen dag, getuigenissen
van BV’s,…)
Religieuze, morele, maatschappelijke oordelen – omgeving speelt belangrijke invloed
in mate dat iets als afwijkends wordt gezien!
Eigen gevoelens, observaties en gedachten spelen ook rol in hoe je met mensen
omgaat, hoe je hen gaat behandelen en begeleiden
Dus: heel belangrijk van zicht te hebben op hoe jezelf in elkaar steekt want zo kan
je beter behandelen en begeleiden
1.2 Wat is afwijkend gedrag?
Medisch model -> afwijkend gedrag heeft een biologische/genetische oorzaak
Breder kijken: ‘psychische stoornis’ = bio psycho sociaal
Iedereen heeft angst, verdriet, paniek, lusteloosheid,… maar wanneer afwijkend?
Symptomen
= specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde psychische
stoornis
Wanneer stoornis? Diagnostisch criterium -> bepaalde symptomen, kenmerken
moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden alvorens beschouwd als afwijkend en
horend bij bepaalde stoornis
1.2.1 Criteria voor afwijkend gedrag
1. Uitzonderlijk
= uitzonderlijkheid op zichzelf bv. slechts 1 persoon (prevalentie, cultuur, record)
Is niet voeldoende om iemand afwijkend/abnormaal te noemen
2. Sociaal afwijkend
afhankelijk van cultuur (andere normen en waarden), samenleving, generatie
3. Foute perceptie/interpretatie van de realiteit
Als iemand dingen hoort/ziet die er in werkelijkheid niet zijn
Vb religie: Zien voelen en horen van goden
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
Als gevolg van problematische emoties als angst en depressie
Te veel emoties lange tijd na de aanleiding kan afwijkend zijn, maar ook het
ontbreken van emoties kan afwijkend zijn.
5. Ongepast of contraproductief gedrag
Gedrag dat ons sociale en beroepsmatige functioneren verstoort
Weten dat het niet goed is, maar toch blijven doen, ondanks negatieve gevolgen (bv drugs)
, 6. Gevaar
Jezelf of andere in gevaar brengen
Afhankelijk van de sociale context (bv oorlog), religie
Besluit
- afwijkend G = op meerdere manieren definieerbaar
- combinatie van deze criteria
- gedrag herkennen en etiketteren als afwijkend is iets anders da het begrijpen en verklaren van
dat gedrag
- in bepaald opzicht afwijkend zijn ≠ geheel afwijkend zijn!
Belangrijke vragen doorheen de cursus
- Wat vinden we afwijkend en welke karakteristieken toont dit gedrag?
- Welke oorzaken zijn er voor dit afwijkend gedrag?
- Hoe wordt omgegaan met persoon die afwijkend gedrag vertoont?
- Draagt cultuur bij aan afwijkend gedrag? Zoja, hoe?
1.2.2 Culturele aspecten van afwijkend gedrag
- gezondheid en ziekte verschilt van cultuur tot cultuur
bv. Indianen: ziekten ten gevolge van invloeden buiten de cultuur = ‘ziekten van de blanke man’
(zoals alc, drugs) vs ziekten door verstoorde relatie met het traditionele stamleven en denken =
‘indiaanse ziekten’
- afwijkend gedrag verschilt van cultuur tot cultuur
bv. angst in Westen (financieel) vs Afrikaanse landen (voortplanting)
- terminologie verschilt van cultuur tot cultuur
bv. depressie: psychologische symptomen (schuld/verdriet) in Westen vs somatische symptomen
(hoofdpijn, vermoeidheid, zwakte) in Oosten
, Hoofdstuk 2: visies op oorzaak en gevolg van psychische stoornissen en behandelmethoden
Behandelmethoden niet kennen!!
2.1 Inleiding
Bv. Casus Livia: Angststoornis samen met paniekaanvallen
Bv. Casus Herman: Ziekte van huntington (erfelijke ziekte)
- Verschillende de psychische stoornissen -> verschillende oorzaken en gevolgen
- Oorzaken?
- Gevolgen? Voor bv. scholing, werk, relaties,…
- Hoe gaan patiënt en omgeving om met de stoornis?
Heeft een invloed op het verloop van de ziekte
Ook de aard van de ziekte heeft hier een invloed op (koorts vs depressie)
- Kijken we naar oorzaak/gevolg van een ziekte, dan is de zieke patiënt resultante van:
Levensverhaal van de patiënt
Karakteristieken van de ziekte an sich
Sociaal-relationele & fysieke omgeving (context)
= ziek zijn kan worden ‘beloond’ of ‘ontmoedigd’
Houding, visie, kennis, vaardigheden van behandelaar
(bv. evt doorverwijzen naar mensen die wel de juiste kennis hebben)
Verklarende perspectieven voor (afwijkende) emoties, gedachten, gedragingen:
- Biologisch perspectief
Adequate lichamelijke & hersenprocessen zijn voorwaarde voor ons functioneren
- Psychologisch perspectief
Psychodynamische modellen
Leermodellen
Cognitieve modellen
Humanistische modellen
- Sociaal-cultureel perspectief
- Biopsychosociaal perspectief
! Gedeeltelijke verklaringen – nooit exhaustief! = er is niet één juiste verklaring
! Gecompliceerde interactie: biologische processen worden beïnvloed door
psychologische en sociale processen en vice versa
Obv observatie en gegevens gaan we een analyse maken of er sprake is van een afwijking
Deze diagnose kan een grote invloed hebben
Hoofdstuk 1: introductie
1.1.1 wat is afwijkend gedrag
- er lijkt iets aan de hand te zijn met de gevoelens, gedachten en het gedrag van
deze mensen
- Allemaal al eens te maken hebben met psychische problemen
- psychische problemen en stoornissen hebben een directe en indirecte invloed op
de maatschappij
- Psychopathologie:
psychè (= ziel) + pathos (= lijden)
deelgebied van psychiatrie en klinische psychologie
Houdt zich bezig met afwijkende emoties, gedragingen en gedachten
Weten wat er aan de hand is en waarom men doet wat men doet
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken ervan en behandeling
- Psychiatrie:
medisch specialisme gericht op diagnostiek en behandeling van psychische
stoornissen (medisch oogpunt om om te gaan met psychisch lijden)
- Klinische psychologie:
beschrijving, oorzaken en behandeling van psychische stoornissen en bevordering
van psychische welbevinden (psychologisch oogpunt om om te gaan met psychisch
lijden)
gaan niet uit van puur medische model, maar gaan kijken vanuit het holisme
- Psychische stoornis =
geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragingen
mét storing in het functioneren en persoonlijk lijden
, - Prevalentie:
Verschil in coping mechanisme
Hormonaal verschil
Stigma: mensen met psychische problemen worden vaak gestigmatiseerd en door hun
omgeving afgewezen/uitgestoten
nochtans iemand met ‘psychische problemen’ is niet per definitie afwijkend
belang van destigmatisering! (te gek campagne, rode neuzen dag, getuigenissen
van BV’s,…)
Religieuze, morele, maatschappelijke oordelen – omgeving speelt belangrijke invloed
in mate dat iets als afwijkends wordt gezien!
Eigen gevoelens, observaties en gedachten spelen ook rol in hoe je met mensen
omgaat, hoe je hen gaat behandelen en begeleiden
Dus: heel belangrijk van zicht te hebben op hoe jezelf in elkaar steekt want zo kan
je beter behandelen en begeleiden
1.2 Wat is afwijkend gedrag?
Medisch model -> afwijkend gedrag heeft een biologische/genetische oorzaak
Breder kijken: ‘psychische stoornis’ = bio psycho sociaal
Iedereen heeft angst, verdriet, paniek, lusteloosheid,… maar wanneer afwijkend?
Symptomen
= specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde psychische
stoornis
Wanneer stoornis? Diagnostisch criterium -> bepaalde symptomen, kenmerken
moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden alvorens beschouwd als afwijkend en
horend bij bepaalde stoornis
1.2.1 Criteria voor afwijkend gedrag
1. Uitzonderlijk
= uitzonderlijkheid op zichzelf bv. slechts 1 persoon (prevalentie, cultuur, record)
Is niet voeldoende om iemand afwijkend/abnormaal te noemen
2. Sociaal afwijkend
afhankelijk van cultuur (andere normen en waarden), samenleving, generatie
3. Foute perceptie/interpretatie van de realiteit
Als iemand dingen hoort/ziet die er in werkelijkheid niet zijn
Vb religie: Zien voelen en horen van goden
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
Als gevolg van problematische emoties als angst en depressie
Te veel emoties lange tijd na de aanleiding kan afwijkend zijn, maar ook het
ontbreken van emoties kan afwijkend zijn.
5. Ongepast of contraproductief gedrag
Gedrag dat ons sociale en beroepsmatige functioneren verstoort
Weten dat het niet goed is, maar toch blijven doen, ondanks negatieve gevolgen (bv drugs)
, 6. Gevaar
Jezelf of andere in gevaar brengen
Afhankelijk van de sociale context (bv oorlog), religie
Besluit
- afwijkend G = op meerdere manieren definieerbaar
- combinatie van deze criteria
- gedrag herkennen en etiketteren als afwijkend is iets anders da het begrijpen en verklaren van
dat gedrag
- in bepaald opzicht afwijkend zijn ≠ geheel afwijkend zijn!
Belangrijke vragen doorheen de cursus
- Wat vinden we afwijkend en welke karakteristieken toont dit gedrag?
- Welke oorzaken zijn er voor dit afwijkend gedrag?
- Hoe wordt omgegaan met persoon die afwijkend gedrag vertoont?
- Draagt cultuur bij aan afwijkend gedrag? Zoja, hoe?
1.2.2 Culturele aspecten van afwijkend gedrag
- gezondheid en ziekte verschilt van cultuur tot cultuur
bv. Indianen: ziekten ten gevolge van invloeden buiten de cultuur = ‘ziekten van de blanke man’
(zoals alc, drugs) vs ziekten door verstoorde relatie met het traditionele stamleven en denken =
‘indiaanse ziekten’
- afwijkend gedrag verschilt van cultuur tot cultuur
bv. angst in Westen (financieel) vs Afrikaanse landen (voortplanting)
- terminologie verschilt van cultuur tot cultuur
bv. depressie: psychologische symptomen (schuld/verdriet) in Westen vs somatische symptomen
(hoofdpijn, vermoeidheid, zwakte) in Oosten
, Hoofdstuk 2: visies op oorzaak en gevolg van psychische stoornissen en behandelmethoden
Behandelmethoden niet kennen!!
2.1 Inleiding
Bv. Casus Livia: Angststoornis samen met paniekaanvallen
Bv. Casus Herman: Ziekte van huntington (erfelijke ziekte)
- Verschillende de psychische stoornissen -> verschillende oorzaken en gevolgen
- Oorzaken?
- Gevolgen? Voor bv. scholing, werk, relaties,…
- Hoe gaan patiënt en omgeving om met de stoornis?
Heeft een invloed op het verloop van de ziekte
Ook de aard van de ziekte heeft hier een invloed op (koorts vs depressie)
- Kijken we naar oorzaak/gevolg van een ziekte, dan is de zieke patiënt resultante van:
Levensverhaal van de patiënt
Karakteristieken van de ziekte an sich
Sociaal-relationele & fysieke omgeving (context)
= ziek zijn kan worden ‘beloond’ of ‘ontmoedigd’
Houding, visie, kennis, vaardigheden van behandelaar
(bv. evt doorverwijzen naar mensen die wel de juiste kennis hebben)
Verklarende perspectieven voor (afwijkende) emoties, gedachten, gedragingen:
- Biologisch perspectief
Adequate lichamelijke & hersenprocessen zijn voorwaarde voor ons functioneren
- Psychologisch perspectief
Psychodynamische modellen
Leermodellen
Cognitieve modellen
Humanistische modellen
- Sociaal-cultureel perspectief
- Biopsychosociaal perspectief
! Gedeeltelijke verklaringen – nooit exhaustief! = er is niet één juiste verklaring
! Gecompliceerde interactie: biologische processen worden beïnvloed door
psychologische en sociale processen en vice versa
